Mô hình sinh kế phù hợp – từ hỗ trợ ban đầu đến khả năng tự tạo thu nhập
Giảm nghèo bền vững đang bước sang giai đoạn mới với yêu cầu cao hơn về chất lượng sinh kế. Sau Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững giai đoạn 2021–2025 theo Quyết định số 90/QĐ-TTg (Thủ tướng Chính phủ, 2022), Nghị định số 351/2025/NĐ-CP nâng chuẩn nghèo đa chiều giai đoạn 2026–2030, tiếp tục đo cả thu nhập lẫn mức thiếu hụt các dịch vụ xã hội cơ bản, trong đó có việc làm (Chính phủ, 2025). Ngày 24/8/2026, Quốc hội thông qua Nghị quyết số 46/2026/QH16, hợp nhất các chương trình mục tiêu quốc gia thành một chương trình chung giai đoạn 2026–2035 (Quốc hội, 2026). Trong bối cảnh đó, câu hỏi đặt ra không còn là có bao nhiêu mô hình, mà là mô hình nào giúp người dân tự đứng vững.
Không có mô hình sinh kế nào phù hợp cho mọi hộ nghèo. Với hộ có đất và kinh nghiệm sản xuất, lựa chọn có thể là phát triển cây trồng, vật nuôi đặc sản gắn với lợi thế địa phương. Hộ ít đất nhưng có lao động có thể phát triển chăn nuôi quy mô nhỏ hoặc làm nghề thủ công. Với người trẻ, học nghề và tìm việc tại doanh nghiệp có thể là hướng tạo thu nhập ổn định. Điều quan trọng là lựa chọn đúng khả năng, điều kiện của từng hộ để sinh kế có thể duy trì lâu dài, thay vì chỉ tạo ra thu nhập trong thời gian được hỗ trợ.
Yêu cầu này càng trở nên rõ nét khi công tác giảm nghèo bền vững bước sang giai đoạn mới, với trọng tâm không chỉ là mở rộng hỗ trợ mà còn nâng cao chất lượng và tính bền vững của sinh kế.Thực tiễn triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững giai đoạn 2021–2025 cho thấy quy mô hỗ trợ sinh kế và kết nối việc làm được mở rộng đáng kể. Theo thông tin tại Hội nghị toàn quốc tổng kết các chương trình mục tiêu quốc gia do Chính phủ tổ chức ngày 22/6/2025, cả nước đã triển khai trên 10.000 mô hình sinh kế, vượt xa mục tiêu hỗ trợ trên 1.000 mô hình; gần 134.000 lao động thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo và hộ mới thoát nghèo được kết nối việc làm thành công, vượt mục tiêu tối thiểu 100.000 lao động (Báo Điện tử Chính phủ, 2025).
Đến khi tổng kết giai đoạn 2021–2025, số liệu cập nhật cho thấy cả nước đã triển khai 10.587 dự án hỗ trợ sinh kế, thu hút 205.585 hộ tham gia, trong đó có 110.098 hộ nghèo, 63.659 hộ cận nghèo và 31.828 hộ mới thoát nghèo (Báo Nhân Dân, 2025). Những kết quả này cho thấy sinh kế và việc làm ngày càng trở thành cấu phần quan trọng trong chính sách giảm nghèo, góp phần chuyển trọng tâm từ hỗ trợ trực tiếp sang tạo điều kiện để người dân phát triển sản xuất, có việc làm và từng bước tự chủ thu nhập.
Tuy nhiên, số lượng mô hình được triển khai chưa đủ để khẳng định hiệu quả giảm nghèo lâu dài. Một dự án có thể hoàn thành việc cấp giống, giao vốn và tổ chức tập huấn, nhưng nếu người dân thiếu kỹ thuật chăm sóc, sản phẩm không có đầu ra hoặc chi phí sản xuất vượt khả năng chi trả, mô hình vẫn có nguy cơ đứt gãy khi kết thúc hỗ trợ. Vì vậy, điều cần quan tâm không chỉ là có bao nhiêu mô hình được thực hiện, mà còn là bao nhiêu hộ duy trì được hoạt động sản xuất, tăng thu nhập và không tái nghèo sau một thời gian.
Một mô hình phù hợp vì thế cần được nhìn nhận như một quá trình, từ khảo sát nhu cầu, lựa chọn hoạt động tạo thu nhập, chuẩn bị nguồn lực, hướng dẫn kỹ thuật đến tổ chức sản xuất, tiêu thụ và theo dõi kết quả. Khi những khâu này được kết nối, hỗ trợ ban đầu mới có cơ hội chuyển thành năng lực tự tạo thu nhập. Ngược lại, nếu chỉ tập trung vào việc cấp phát nguồn lực mà thiếu phương án duy trì, người dân có thể nhận được hỗ trợ nhưng vẫn khó thoát khỏi tình trạng thiếu sinh kế.
Từ những mô hình thực tế đến bài học nhân rộng
Một ví dụ đáng chú ý là mô hình “5+1” tại huyện Đắk Song, tỉnh Đắk Nông (cũ), với cách làm 5 cán bộ, đảng viên hỗ trợ một hộ nghèo. Theo Báo Nhân Dân (2024), trong giai đoạn 2020–2023, mô hình đã huy động hơn 4,12 tỷ đồng, giúp 402 hộ nghèo thoát nghèo. Riêng năm 2023, địa phương huy động hơn 709 triệu đồng để hỗ trợ 129 hộ thoát nghèo. Kết quả này cho thấy hiệu quả của cách làm gắn trách nhiệm cụ thể của cán bộ, đảng viên với việc khảo sát hoàn cảnh, xác định nhu cầu và hỗ trợ sinh kế phù hợp cho từng gia đình. Thay vì chỉ hỗ trợ vật chất trước mắt, các nhóm còn đồng hành, hướng dẫn người dân phát triển sản xuất, từng bước nâng cao khả năng tự chủ kinh tế.
Trường hợp gia đình chị H’ ở bon A3, xã Đắk Môl cho thấy vì sao việc lựa chọn mô hình phải xuất phát từ điều kiện cụ thể. Gia đình chị không có đất sản xuất, lại phải dành thời gian chăm sóc người con khuyết tật bẩm sinh, khiến nguồn thu từ lao động làm thuê giảm đáng kể. Sau khi tìm hiểu hoàn cảnh, nhóm hỗ trợ lựa chọn chăn nuôi heo bởi công việc này không đòi hỏi quá nhiều lao động. Nhóm giúp gia đình làm chuồng, mua con giống và thức ăn, đồng thời hướng dẫn kỹ thuật chăm sóc. Sau 5 tháng, lứa heo đầu tiên được xuất bán, mang lại khoản lãi hơn 5 triệu đồng; gia đình tiếp tục tái đầu tư và gây nái để tăng đàn, mở ra hướng thoát nghèo bền vững (Báo Nhân Dân, 2024).
Điều đáng chú ý là mô hình không áp dụng một phương án chung cho mọi hộ. Với gia đình ông Nguyễn Văn Thanh, cũng thuộc địa bàn Đắk Song, nhóm hỗ trợ nhận thấy gia đình có nguồn lao động nhưng thiếu đất và vốn, nên lựa chọn chăn nuôi dê, gà giống. Nhờ hỗ trợ vốn, kỹ thuật và các điều kiện thiết yếu, gia đình từng bước phát triển sản xuất, tăng thu nhập và ra khỏi danh sách hộ nghèo (Báo Nhân Dân, 2024). Hai trường hợp cho thấy mô hình sinh kế chỉ có thể phát huy tác dụng khi phù hợp với quỹ thời gian, sức lao động và nguồn lực sẵn có của từng hộ.
Mô hình 5+1 cũng cho thấy vai trò của việc đồng hành sau hỗ trợ. Nếu người dân chỉ nhận con giống rồi tự xoay xở, những khó khăn về kỹ thuật, dịch bệnh hoặc quản lý chi phí có thể khiến hoạt động sản xuất bị gián đoạn. Việc cán bộ thường xuyên đến thăm, hướng dẫn, nắm bắt nhu cầu và kết nối các chính sách liên quan giúp hộ dân có thêm điều kiện xử lý vấn đề phát sinh. Dù vậy, hỗ trợ cần hướng tới việc người dân tự nắm được kỹ thuật và chủ động tổ chức sản xuất, thay vì phụ thuộc lâu dài vào người hỗ trợ.
Ở Đồng Tháp, tín dụng chính sách là điểm tựa để nhiều hộ khởi nghiệp sinh kế; các mô hình sinh kế được tổ chức theo nhiều hướng, từ chăn nuôi, trồng trọt đến ngành nghề thủ công và việc làm thông qua hợp tác xã. Ví dụ về hiệu quả của nguồn vốn tín dụng chính sách có thể thấy qua trường hợp bà Phan Thị Mai (phường Trung An, tỉnh Đồng Tháp), một hộ nghèo trước đây, được vay 100 triệu đồng để đầu tư trồng khóm và thuê đất trồng sen. Nhờ nguồn vốn này, gia đình bà từng bước phát triển sản xuất, có thu nhập ổn định và vươn lên thoát nghèo. Tương tự, ông Châu Văn Sáu, trước đây sinh sống tại xã Phú Cường (xã Thạnh Phú, tỉnh Đồng Tháp), được vay 100 triệu đồng từ chương trình tín dụng dành cho hộ mới thoát nghèo để đầu tư nuôi bò và dê sinh sản. Hoạt động chăn nuôi mang lại nguồn thu ổn định, giúp gia đình ông duy trì sinh kế và thoát nghèo bền vững (VietnamPlus, 2026).
Những trường hợp này cho thấy vốn tín dụng có thể tạo điểm tựa để người dân phát triển sản xuất, nhưng khoản vay chỉ phát huy tác dụng khi gắn với phương án làm ăn có khả năng sinh lời. Nếu thiếu kinh nghiệm, lựa chọn sai vật nuôi, cây trồng hoặc không tính toán được chi phí và thời gian thu hồi vốn, khoản vay có thể trở thành áp lực trả nợ. Vì vậy, hỗ trợ tín dụng cần đi cùng tư vấn phương án sản xuất, hướng dẫn kỹ thuật và đánh giá khả năng trả nợ của hộ vay.
Kết quả nghiên cứu trong nước và quốc tế củng cố nhận định này. Theo dõi khoảng 300 hộ tại Ninh Bình trong ba năm, một nghiên cứu cho thấy vốn vay ưu đãi của Ngân hàng Chính sách xã hội giúp tăng thu nhập, nhưng chưa cải thiện rõ tiêu dùng do khoản vay còn nhỏ; khoảng cách tới điểm giao dịch và chất lượng dịch vụ hỗ trợ là những rào cản chính (Duong & Antriyandarti, 2021). Ở quy mô quốc tế, thử nghiệm tại sáu quốc gia với hơn 10.000 người tham gia cho thấy khi tài sản sản xuất được kết hợp với đào tạo kỹ thuật, hướng dẫn thường xuyên và hỗ trợ tiết kiệm, thu nhập và tiêu dùng của các hộ cực nghèo vẫn được cải thiện sau khi chương trình kết thúc (Banerjee và cộng sự, 2015). Đây cũng chính là logic của mô hình “5+1”: vốn đi cùng kỹ thuật và sự đồng hành.
Đồng Tháp cũng duy trì các tổ đan nón bàng tạo việc làm cho phụ nữ, trong đó tổ tại ấp Hòa Ninh, xã Mỹ Tịnh An có 20 thành viên với mức thu nhập bình quân được ghi nhận khoảng 5–7 triệu đồng/tháng. Ưu điểm của mô hình này là người tham gia có thể tạo thu nhập tại chỗ và chủ động sắp xếp thời gian chăm sóc gia đình. Bên cạnh đó, địa phương phát triển các mô hình đan lát, dệt chiếu, cải tạo vườn cây ăn trái, nuôi gà, chim cút và cá. Sự đa dạng này cho thấy sinh kế không chỉ là sản xuất nông nghiệp, mà còn có thể xuất phát từ nghề truyền thống, nhu cầu lao động và khả năng tổ chức việc làm trong cộng đồng.
Từ những ví dụ trên, bài học đầu tiên là phải phân loại đúng nhu cầu và khả năng của hộ nghèo. Hộ có đất, có lao động và kinh nghiệm sản xuất có thể cần vốn, giống và kỹ thuật; hộ thiếu đất có thể phù hợp với nghề thủ công, dịch vụ hoặc việc làm hưởng lương; hộ có người khuyết tật, người cao tuổi hoặc hạn chế về sức lao động cần phương án hỗ trợ linh hoạt hơn. Không thể mặc định rằng mọi hộ nghèo đều phù hợp với chăn nuôi hay trồng trọt, cũng không nên xem việc tự tạo mô hình kinh tế là lựa chọn duy nhất để thoát nghèo.
Bài học thứ hai là gắn sinh kế với thị trường ngay từ đầu. Một mô hình có thể cho năng suất cao nhưng vẫn không hiệu quả nếu sản phẩm khó bán, giá cả biến động hoặc chi phí vận chuyển quá lớn. Việc tổ chức sản xuất theo nhóm hộ, kết nối hợp tác xã và doanh nghiệp, thống nhất tiêu chuẩn chất lượng và tìm kiếm đầu ra sẽ giúp giảm rủi ro cho người sản xuất nhỏ lẻ. Với các ngành nghề thủ công hay dịch vụ, cần xác định nhu cầu khách hàng, khả năng tiêu thụ và mức thu nhập thực tế trước khi mở rộng số người tham gia.
Bài học thứ ba là đưa kiến thức và kỹ năng vào xuyên suốt quá trình phát triển sinh kế. Người dân cần được hướng dẫn kỹ thuật sản xuất, quản lý chi phí, sử dụng vốn, phòng ngừa dịch bệnh, bảo quản sản phẩm và tiếp cận thông tin thị trường. Đào tạo không nên chỉ tổ chức một lần để hoàn thành thủ tục dự án, mà cần có hướng dẫn thực hành, hỗ trợ khi phát sinh vấn đề và cơ hội học hỏi kinh nghiệm từ những hộ đã làm hiệu quả. Với người học nghề để tìm việc, sự kết nối với doanh nghiệp và theo dõi việc làm sau đào tạo cũng quan trọng không kém việc cấp chứng chỉ.
“Khi chúng tôi khảo sát ở các vùng nông thôn, các huyện nghèo, đã có rất nhiều mô hình đào tạo nghề gắn với giải quyết việc làm, vừa là việc làm tại chỗ, vừa là việc làm chuyển dịch cho người lao động thành công.”
Ông Đào Trọng Độ – Nguyên Vụ trưởng Vụ Đào tạo thường xuyên, Tổng cục Giáo dục nghề nghiệp
(Báo Chính phủ, 2022)
Bài học thứ tư là đánh giá kết quả bằng khả năng duy trì sinh kế, không chỉ bằng số hộ nhận hỗ trợ. Một mô hình được coi là có triển vọng khi hộ tham gia duy trì sản xuất sau khi kết thúc dự án, tạo ra thu nhập đủ bù đắp chi phí, có khả năng ứng phó với biến động và không phải quay lại phụ thuộc vào trợ cấp. Việc theo dõi cần kéo dài đủ để nhận diện những rủi ro như dịch bệnh, mất mùa, biến động giá hoặc thiếu lao động. Nếu mô hình gặp khó khăn, địa phương cần kịp thời điều chỉnh cách làm thay vì tiếp tục đầu tư chỉ vì đã triển khai từ trước.
Việc nhân rộng mô hình vì thế không nên hiểu là sao chép nguyên trạng một cách làm từ địa phương này sang địa phương khác. Mô hình nuôi bò có thể phù hợp với nơi có nguồn thức ăn và điều kiện chăn thả, nhưng khó phát huy hiệu quả ở nơi thiếu diện tích hoặc không có kinh nghiệm. Nghề thủ công có thể tạo thu nhập ổn định khi còn thị trường tiêu thụ, nhưng không dễ mở rộng nếu nhu cầu suy giảm. Trước khi nhân rộng, cần xác định rõ những yếu tố tạo nên thành công, điều kiện tối thiểu để vận hành và khả năng thích ứng với bối cảnh địa phương mới.
Yêu cầu này cũng phù hợp với định hướng của Chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2026–2035. Tại tọa đàm về giảm nghèo bền vững do Thường trực Ủy ban Văn hóa và Xã hội và Thường trực Hội đồng Dân tộc của Quốc hội tổ chức ngày 21/9/2026 (Dương Lê, 2026), các đại biểu đề xuất đổi mới phương thức thực hiện chính sách theo hướng chuyển mạnh từ hỗ trợ trực tiếp sang tạo cơ hội, nâng cao năng lực và phát huy khả năng tự vươn lên của người nghèo.
Đại biểu Nguyễn Thị Yến Nhi, Đoàn ĐBQH tỉnh Vĩnh Long
(Kim Ngọc, Cao Hoàng, Vũ Hiếu, Nguyễn Hùng, 2026)
Định hướng này đặt ra yêu cầu các chương trình giảm nghèo cần phối hợp đồng bộ giữa hỗ trợ sản xuất, tín dụng ưu đãi, đào tạo kỹ năng, kết nối việc làm và bảo đảm các dịch vụ xã hội cơ bản. Với hộ còn khả năng lao động, mục tiêu là tạo điều kiện để họ tự tạo thu nhập và chủ động hơn trong cuộc sống. Với hộ thiếu hụt về giáo dục, y tế, nhà ở hoặc thông tin, cần giải quyết những rào cản đó song song với hỗ trợ sinh kế. Với hộ không còn khả năng lao động, bảo trợ xã hội vẫn là trụ cột cần thiết để bảo đảm cuộc sống.
Mô hình sinh kế phù hợp, xét đến cùng, không phải là một dự án cấp phát nguồn lực trong thời gian ngắn, mà là cách giúp người dân có khả năng tạo ra thu nhập và duy trì cuộc sống ổn định. Kinh nghiệm từ Đắk Song, Đồng Tháp và các chương trình liên kết sinh kế cho thấy kết quả tích cực thường xuất hiện khi nguồn lực được lựa chọn sát nhu cầu, kỹ năng được bồi đắp, thị trường được tính đến và người dân được đồng hành trong quá trình thực hiện.
Giảm nghèo bền vững vì thế không chỉ đòi hỏi có nhiều mô hình, mà cần những mô hình đúng với điều kiện thực tế, đủ khả năng đứng vững khi hỗ trợ kết thúc và có thể điều chỉnh khi hoàn cảnh thay đổi. Khi người dân không chỉ nhận được vốn hay phương tiện sản xuất mà còn làm chủ kỹ thuật, biết tính toán hiệu quả và chủ động tìm đầu ra, sinh kế mới thực sự trở thành nền tảng để họ tự vươn lên, giữ vững thành quả thoát nghèo và tạo thêm cơ hội cho thế hệ sau.
Nhìn tổng thể, chính sách giảm nghèo đã chuyển rõ từ hỗ trợ trực tiếp sang tạo sinh kế. Số mô hình sinh kế giai đoạn 2021–2025 vượt xa mục tiêu đề ra, và tỷ lệ hộ nghèo giảm xuống quanh mức 1% vào cuối năm 2025 (Văn phòng Quốc gia về giảm nghèo, 2025). Giai đoạn mới tiếp tục nâng chuẩn nghèo, hợp nhất các chương trình để khắc phục phân tán và ưu tiên ngân sách trung ương ở mức cao nhất cho các xã, thôn đặc biệt khó khăn (Chính phủ, 2025; Quốc hội, 2026; Thủ tướng Chính phủ, 2026). Đây là nền tảng để mô hình sinh kế được thiết kế đồng bộ và đến đúng nơi khó nhất.
Dù vậy, thách thức lớn nhất vẫn là tính bền vững sau hỗ trợ. Tỷ lệ hộ nghèo dân tộc thiểu số còn khoảng 12,55% (Văn phòng Quốc gia về giảm nghèo, 2025), trong khi nhiều mô hình chưa được theo dõi thu nhập sau khi dự án kết thúc, nên khó biết mô hình nào thực sự đứng vững. Vì vậy, cần xây dựng cơ sở dữ liệu theo dõi hộ sau thoát nghèo ít nhất hai đến ba năm, gắn tín dụng với tư vấn phương án sản xuất và kết nối tiêu thụ, đồng thời có cơ chế điều chỉnh hoặc dừng mô hình kém hiệu quả. Về nghiên cứu, cần thêm các đánh giá tác động có nhóm đối chứng đối với những mô hình như “5+1”, làm căn cứ khoa học cho việc nhân rộng.
Tài liệu tham khảo:
Ban chỉ đạo Trung ương các chương trình mục tiêu Quốc gia giai đoạn 2021-2025. (2025). Tổng kết thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững giai đoạn 2021-2025 https://dhtn.hatinh.gov.vn/Files/Others/AttachmentDto/c1926f26-20cc-4f77-bb61-75f354a7ab66/1.3.BaocaotongketChuongtrinhMTQGgiamngheobenvung.pdf
Banerjee, A., Duflo, E., Goldberg, N., Karlan, D., Osei, R., Parienté, W., Shapiro, J., Thuysbaert, B., & Udry, C. (2015). A multifaceted program causes lasting progress for the very poor: Evidence from six countries. Science, 348(6236), Article 1260799. https://doi.org/10.1126/science.1260799
Chính phủ. (2025). Nghị định số 351/2025/NĐ-CP ngày 30/12/2025 quy định chuẩn nghèo đa chiều quốc gia giai đoạn 2026–2030. https://thuvienphapluat.vn/van-ban/Van-hoa-Xa-hoi/Nghi-dinh-351-2025-ND-CP-quy-dinh-chuan-ngheo-da-chieu-quoc-gia-2026-2030-687405.aspx
Duong, A., & Antriyandarti, E. (2021). The impact of the Vietnam Bank for Social Policies preferential credit on household welfare in Vietnam: A panel data analysis. Journal of Economics and Development, 24(1), 18–32. https://doi.org/10.1108/JED-08-2020-0109
Dương Lê. (2026, ngày 21 tháng 9). Phát triển sinh kế, tạo cơ hội việc làm để giảm nghèo bền vững. Báo Đại biểu Nhân dân. https://daibieunhandan.vn/phat-trien-sinh-ke-tao-co-hoi-viec-lam-de-giam-ngheo-ben-vung-10431248.html
Quốc hội. (2026). Nghị quyết số 46/2026/QH16 ngày 24/8/2026 phê duyệt chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển văn hóa – xã hội, nông thôn, dân tộc và miền núi giai đoạn 2026–2035. https://vanban.chinhphu.vn/?pageid=27160&docid=219332
Thủ tướng Chính phủ. (2022). Quyết định số 90/QĐ-TTg ngày 18/01/2022 phê duyệt Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững giai đoạn 2021–2025. https://vanban.chinhphu.vn/?pageid=27160&docid=205180
Thủ tướng Chính phủ. (2026). Quyết định số 16/2026/QĐ-TTg ngày 15/4/2026 quy định nguyên tắc, tiêu chí, định mức phân bổ ngân sách trung ương và tỷ lệ vốn đối ứng ngân sách địa phương thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế – xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026–2030. https://vanban.chinhphu.vn/?pageid=27160&docid=217834
Văn phòng Quốc gia về giảm nghèo. (2025, ngày 30 tháng 12). Tỷ lệ hộ nghèo còn khoảng 1% vào cuối năm 2025. Chuyên trang Giảm nghèo, Bộ Nông nghiệp và Môi trường. https://mae.gov.vn/site-Chuyentranggiamngheo/chinh-sach--huong-dan/ty-le-ho-ngheo-con-khoang-1-vao-cuoi-nam-2025-81.htm
Kim Ngọc., Cao Hoàng., Vũ Hiếu., Nguyễn Hùng. (2026). Tích hợp 4 Chương trình mục tiêu quốc gia một cách thực chất, đảm bảo nguồn lực được phân bổ có trọng tâm, trọng điểm https://quochoi.vn/pho-chu-tich/Pages/pct-thuong-truc-do-van-chien.aspx?ItemID=101167&utm_source=chatgpt.com
Báo Chính phủ. (2022). Đào tạo nghề gắn với thế mạnh địa phương để giảm nghèo bền vững https://baochinhphu.vn/dao-tao-nghe-gan-voi-the-manh-dia-phuong-de-giam-ngheo-ben-vung-102221213174053952.htm?utm_source=chatgpt.com
VietnamPlus (2026), Đồng Tháp: Nhân rộng các mô hình sinh kế đa dạng giúp người dân thoát nghèo bền vững. https://www.vietnamplus.vn/dong-thap-tao-sinh-ke-giup-ho-kho-khan-thoat-ngheo-on-dinh-cuoc-song-post1111050.vnp
Báo Nhân Dân. (2024). Hiệu quả mô hình 5+1 ở Đắk Song. Báo Nhân Dân. https://nhandan.vn/hieu-qua-mo-hinh-51-o-dak-song-post792503.html
Báo Điện tử Chính phủ. (2025, June 22). Thủ tướng: Thực hiện bằng được mục tiêu nông nghiệp sinh thái, nông thôn hiện đại, nông dân văn minh. https://baochinhphu.vn/thu-tuong-thuc-hien-bang-duoc-muc-tieu-nong-nghiep-sinh-thai-nong-thon-hien-dai-nong-dan-van-minh-102250622183212612.htm
Báo Nhân Dân. (2025). Nỗ lực thực hiện tốt Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững. https://nhandan.vn/no-luc-thuc-hien-tot-chuong-trinh-muc-tieu-quoc-gia-ve-xay-dung-nong-thon-moi-giam-ngheo-ben-vung-post888720.html