Bộ Giáo dục và Đào tạo (GDĐT) vừa ban hành Công văn số 7859/BGDĐT-QLCL hướng dẫn tổ chức Kỳ thi chọn học sinh giỏi quốc gia trung học phổ thông (THPT) năm học 2026–2027. Theo kế hoạch, kỳ thi diễn ra trong hai ngày 30 và 31/12/2026, với sự tham gia của thí sinh thuộc 14 môn học.
Kỳ thi chọn học sinh giỏi quốc gia không chỉ là hoạt động đánh giá năng lực học tập ở cấp độ cao của học sinh phổ thông mà còn là một trong những căn cứ quan trọng để phát hiện, bồi dưỡng những học sinh có năng khiếu, năng lực nổi trội ở từng lĩnh vực. Việc Bộ GDĐT công bố sớm lịch thi, yêu cầu về đăng ký và công tác chuẩn bị cũng giúp các địa phương, cơ sở giáo dục chủ động hơn trong tổ chức đội tuyển.
Chủ động từ khâu đăng ký đến trước ngày thi
Theo hướng dẫn, trong ngày thi đầu tiên 30/12, thí sinh dự thi viết các môn Toán, Vật lí, Hóa học, Sinh học, Ngữ văn, Lịch sử, Địa lí cùng sáu môn Ngoại ngữ gồm Tiếng Anh, Tiếng Nga, Tiếng Pháp, Tiếng Trung Quốc, Tiếng Nhật và Tiếng Hàn. Riêng môn Tin học, thí sinh thực hiện bài thi lập trình trên máy vi tính.
Sang ngày 31/12, thí sinh tiếp tục hoàn thành bài thi ở các môn Toán, Vật lí, Hóa học, Sinh học. Thí sinh môn Tin học tiếp tục thi lập trình trên máy vi tính. Trong khi đó, các thí sinh dự thi sáu môn Ngoại ngữ sẽ thực hiện phần thi nói.
Cách tổ chức này cho thấy đặc thù riêng của từng môn học được tiếp tục bảo đảm trong quá trình đánh giá. Nếu các môn khoa học tự nhiên và một số môn khoa học xã hội chủ yếu đánh giá năng lực thông qua bài thi viết, môn Tin học đòi hỏi thí sinh trực tiếp vận dụng năng lực lập trình trên máy tính. Với các môn Ngoại ngữ, bài thi nói góp phần đánh giá khả năng sử dụng ngôn ngữ trong giao tiếp thực tế, thay vì chỉ tập trung vào kiến thức ngữ pháp hay kỹ năng làm bài trên giấy.
Nội dung thi được thực hiện theo Chương trình giáo dục phổ thông và Chương trình giáo dục nâng cao dành cho các môn chuyên trong trường THPT chuyên. Đối với các môn Tiếng Nga, Tiếng Pháp, Tiếng Trung Quốc, Tiếng Nhật và Tiếng Hàn, nội dung thi còn căn cứ hướng dẫn thực hiện chương trình chuyên sâu các môn chuyên cấp THPT tại Công văn số 4171/BGDĐT-GDTrH ngày 26/8/2022.
Việc xác định rõ căn cứ xây dựng nội dung thi có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo đảm sự thống nhất về chuẩn kiến thức và yêu cầu đánh giá, đồng thời tạo cơ sở để các đội tuyển học sinh giỏi quốc gia chủ động trong quá trình ôn tập và bồi dưỡng.
Theo kế hoạch, trước ngày 30/11, các Hội đồng coi thi phải gửi bản đăng ký số lượng thí sinh dự thi và dữ liệu theo hướng dẫn về Bộ GDĐT thông qua Cục Quản lý chất lượng.
Trong ngày 1/12, các Hội đồng tiếp tục gửi danh sách thí sinh đăng ký dự thi cùng dữ liệu được xuất từ phần mềm quản lý thi. Các mốc thời gian được bố trí khá sát với ngày tổ chức kỳ thi, đòi hỏi công tác rà soát thông tin thí sinh tại địa phương phải được thực hiện cẩn trọng. Với một kỳ thi có phạm vi tổ chức trên toàn quốc, việc thống nhất dữ liệu ngay từ đầu là yếu tố quan trọng nhằm hạn chế sai sót trong quá trình lập danh sách, bố trí phòng thi và tổ chức coi thi.
Ngày 29/12, một ngày trước khi kỳ thi chính thức diễn ra, các Hội đồng coi thi tập trung thí sinh để phổ biến Quy chế thi. Danh sách thí sinh, quy định về trách nhiệm của thí sinh cùng các tài liệu, vật dụng được phép mang vào phòng thi phải được niêm yết tại từng phòng thi.
Đây cũng là thời điểm để thí sinh nắm chắc các quy định liên quan đến quá trình dự thi, đặc biệt trong bối cảnh hình thức tổ chức kỳ thi có những yêu cầu riêng đối với môn Tin học và phần thi nói của các môn Ngoại ngữ.
Đối với thí sinh dự thi các môn Ngoại ngữ, ngày 29/12 còn có hoạt động thi thử bài thi nói. Việc thi thử phải hoàn thành trước 16 giờ. Hoạt động này giúp thí sinh làm quen với quy trình và thiết bị trước khi bước vào phần thi chính thức, đồng thời tạo điều kiện để Hội đồng coi thi kiểm tra, xử lý các vấn đề kỹ thuật có thể phát sinh.
Một trong những yêu cầu đáng chú ý của kỳ thi năm nay là các quy định cụ thể đối với việc sử dụng thiết bị công nghệ, đặc biệt trong môn Tin học. Theo hướng dẫn, máy vi tính phục vụ thi phải được cô lập hoàn toàn và chỉ được cài đặt các phần mềm theo quy định. Tất cả các cổng USB không sử dụng phải được niêm phong trước khi tổ chức thi.
Đáng chú ý, thí sinh không được mang vào phòng thi thiết bị lưu trữ dữ liệu, thiết bị thu phát sóng hoặc các thiết bị có cài đặt hay chạy ứng dụng trí tuệ nhân tạo, trợ lý ảo, mô hình ngôn ngữ, kể cả trong trường hợp các ứng dụng này có thể hoạt động ngoại tuyến. Quy định này phản ánh yêu cầu mới đối với công tác bảo đảm công bằng trong kiểm tra, đánh giá khi công nghệ trí tuệ nhân tạo ngày càng phát triển và có khả năng hỗ trợ người dùng thực hiện nhiều nhiệm vụ phức tạp.
Trong môi trường thi cử, việc kiểm soát công nghệ không nhằm phủ nhận vai trò của các công cụ mới trong học tập và nghiên cứu, mà nhằm bảo đảm kết quả bài thi phản ánh đúng năng lực thực chất của từng thí sinh. Đối với một kỳ thi lựa chọn học sinh có năng lực nổi trội, yêu cầu về tính độc lập và trung thực trong quá trình làm bài càng cần được đặt lên hàng đầu.
Việc cô lập máy tính, kiểm soát phần mềm và niêm phong các cổng kết nối vì vậy trở thành những khâu quan trọng nhằm hạn chế nguy cơ can thiệp từ bên ngoài hoặc sử dụng dữ liệu không được phép.
Bảo đảm tính khách quan trong bài thi nói ngoại ngữ
Đối với phần thi nói của sáu môn Ngoại ngữ, mỗi Hội đồng coi thi phải bố trí phòng thi riêng cho từng môn có thí sinh dự thi. Mỗi thí sinh được bố trí một máy vi tính để làm bài và một máy dự phòng.
Quy trình ghi âm cũng được quy định cụ thể. Khi hệ thống bắt đầu ghi âm, thí sinh phải đọc mã số đề thi và nội dung câu hỏi trước khi trả lời bằng ngôn ngữ dự thi. Thí sinh không được đọc họ tên, số báo danh hoặc đề cập đến các thông tin cá nhân trong phần trả lời.
Yêu cầu này nhằm bảo đảm bài làm được đánh giá dựa trên nội dung thể hiện và năng lực ngôn ngữ của thí sinh, hạn chế khả năng nhận diện danh tính trong quá trình chấm thi.
Việc bố trí máy dự phòng cũng cho thấy sự chủ động trong phương án xử lý rủi ro kỹ thuật. Với bài thi nói được thực hiện thông qua hệ thống ghi âm, một sự cố nhỏ về thiết bị có thể ảnh hưởng trực tiếp đến tâm lý và quyền lợi của thí sinh. Do đó, chuẩn bị phương án dự phòng là yêu cầu cần thiết để bảo đảm quá trình thi diễn ra liên tục và ổn định.
Chỉ còn hơn một tháng nữa trước thời điểm các đội tuyển bước vào kỳ thi, việc chuẩn bị không chỉ nằm ở kiến thức chuyên môn của học sinh. Công tác tổ chức, phổ biến quy chế, kiểm tra thiết bị và bảo đảm điều kiện kỹ thuật cũng sẽ quyết định chất lượng vận hành của một kỳ thi có ý nghĩa quan trọng trong công tác phát hiện, bồi dưỡng nhân tài.
Với lịch thi được xác định vào những ngày cuối cùng của năm 2026, Kỳ thi chọn học sinh giỏi quốc gia THPT năm học 2026–2027 sẽ khép lại năm học bằng một cuộc cạnh tranh trí tuệ ở những lĩnh vực học thuật chuyên sâu. Và cùng với yêu cầu ngày càng cao về năng lực của thí sinh, việc tổ chức một kỳ thi an toàn, minh bạch, công bằng tiếp tục là điều kiện cần thiết để mỗi kết quả đạt được thực sự phản ánh năng lực của người dự thi.
