Chiều 12/6, Trường Đại học Điện lực phối hợp với Học viện Cảnh sát nhân dân tổ chức Hội thảo khoa học quốc gia với chủ đề “Khoa học dữ liệu và một số vấn đề an ninh thông tin trong giai đoạn mới”. Sự kiện quy tụ nhiều nhà khoa học, chuyên gia, giảng viên và cán bộ thực tiễn nhằm trao đổi, chia sẻ kết quả nghiên cứu, kinh nghiệm thực tiễn cũng như đề xuất các giải pháp phù hợp trong lĩnh vực khoa học dữ liệu và an ninh thông tin.
Hội thảo không chỉ là diễn đàn học thuật quan trọng mà còn góp phần tăng cường hợp tác giữa Trường Đại học Điện lực và Học viện Cảnh sát nhân dân trong đào tạo, nghiên cứu khoa học, đồng thời mở rộng kết nối với các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp và chuyên gia trong các lĩnh vực công nghệ thông tin, an ninh mạng, dữ liệu số và các ngành liên quan.
Theo Ban Tổ chức, hội thảo đã nhận được 83 bài tham luận, trong đó có 72% số bài được lựa chọn đăng trong kỷ yếu. Các công trình nghiên cứu tập trung vào nhiều chủ đề mang tính thời sự và phù hợp với xu hướng nghiên cứu trên thế giới như: an ninh mạng, bảo vệ hạ tầng số và khả năng chống chịu; ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), học máy và khoa học dữ liệu trong thực tiễn; quản trị dữ liệu, bảo vệ dữ liệu cá nhân và hoàn thiện hành lang pháp lý; phát triển nguồn nhân lực số, đổi mới giáo dục; AI tạo sinh, AI Agent, RAG tác tử và an ninh hệ thống AI.
Phát biểu tại hội thảo, NGƯT PGS.TS Vũ Đình Ngọ, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Điện lực, nhấn mạnh khoa học dữ liệu và an ninh thông tin là hai lĩnh vực có mối quan hệ chặt chẽ với nhau. Theo ông, việc khai thác dữ liệu hiệu quả sẽ tạo ra động lực mới cho phát triển kinh tế - xã hội. Tuy nhiên, để dữ liệu thực sự trở thành nguồn tài nguyên có giá trị, cần có năng lực bảo vệ, quản trị và sử dụng dữ liệu một cách an toàn, hợp pháp, có trách nhiệm và bền vững.
Ông Vũ Đình Ngọ cho rằng các tham luận tại hội thảo đã góp phần làm rõ vai trò của dữ liệu trong bối cảnh chuyển đổi số, đồng thời chỉ ra những cơ hội ứng dụng khoa học dữ liệu trong quản lý, đào tạo, nghiên cứu, sản xuất và đời sống xã hội. Bên cạnh đó, các ý kiến cũng giúp nhận diện rõ hơn những nguy cơ và thách thức mới liên quan đến an toàn dữ liệu, bảo mật thông tin, tội phạm công nghệ cao và bảo vệ hạ tầng số.
Chủ động ứng phó với các nguy cơ an ninh mới từ AI
Tại hội thảo, Đại tá PGS.TS Nguyễn Đăng Sáu, Phó Giám đốc Học viện Cảnh sát nhân dân, cho biết quá trình số hóa và kết nối dữ liệu trên quy mô lớn đang mang lại nhiều cơ hội phát triển, song cũng kéo theo hàng loạt thách thức về an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu.
Theo ông, dữ liệu có thể bị thu thập, sử dụng, chia sẻ hoặc phân tích sai mục đích. Các hệ thống thông tin đứng trước nguy cơ bị tấn công, xâm nhập, chiếm quyền điều khiển hoặc làm gián đoạn hoạt động. Đặc biệt, các mô hình trí tuệ nhân tạo hiện nay có thể trở thành mục tiêu của các cuộc tấn công thông qua dữ liệu độc hại, tấn công đối kháng, lệnh điều khiển độc hại hoặc các kỹ thuật khai thác điểm yếu của mô hình.
Đại tá Nguyễn Đăng Sáu cũng cảnh báo rằng AI tạo sinh không chỉ hỗ trợ sáng tạo nội dung và nâng cao năng suất lao động mà còn có thể bị lợi dụng để sản xuất tin giả, hình ảnh giả, âm thanh giả, giả mạo danh tính, cá nhân hóa các hành vi lừa đảo và tự động hóa một phần các cuộc tấn công mạng.
“Khi dữ liệu được kết nối trên quy mô lớn, chỉ một sai sót nhỏ trong quản trị, phân quyền hoặc bảo vệ dữ liệu cũng có thể tạo ra những tác động dây chuyền nghiêm trọng đối với cá nhân, tổ chức và toàn xã hội”, ông nhấn mạnh.
Theo đánh giá của các chuyên gia, các nội dung trong kỷ yếu hội thảo đã phản ánh bức tranh toàn diện về những vấn đề nổi bật hiện nay, từ quản trị dữ liệu, chủ quyền dữ liệu, bảo vệ dữ liệu cá nhân đến ứng dụng AI trong bảo đảm an ninh, trật tự. Đồng thời, nhiều tham luận cũng tập trung phân tích các nguy cơ an ninh mới phát sinh từ AI, an ninh hệ thống dữ liệu và hạ tầng thông tin trọng yếu, sự xuất hiện của AI Agent, RAG và các hệ thống tri thức thông minh.
Đào tạo nguồn nhân lực số là giải pháp lâu dài
Để ứng phó hiệu quả với các thách thức mới, Đại tá Nguyễn Đăng Sáu cho rằng cần chuyển từ tư duy bảo vệ hệ thống sau khi sự cố xảy ra sang tư duy “an ninh ngay từ thiết kế”; từ bảo vệ từng thiết bị riêng lẻ sang bảo vệ toàn bộ vòng đời dữ liệu; từ ứng phó bị động sang dự báo, phòng ngừa và xây dựng khả năng chống chịu cho hệ thống.
Bên cạnh các giải pháp công nghệ, việc phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực dữ liệu và an ninh mạng được xem là yếu tố then chốt. Theo ông Sáu, các kết quả nghiên cứu và trao đổi tại hội thảo cần được sử dụng làm nguồn tham khảo để cập nhật chương trình đào tạo, xây dựng phòng thí nghiệm, tổ chức các hoạt động thực hành, diễn tập, nghiên cứu tình huống và phát triển đội ngũ chuyên gia trong lĩnh vực khoa học dữ liệu và an ninh thông tin.
Các chuyên gia nhận định, trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ và AI ngày càng được ứng dụng sâu rộng trong mọi lĩnh vực, việc bảo vệ dữ liệu và bảo đảm an ninh mạng không còn là nhiệm vụ riêng của các cơ quan chuyên trách mà cần sự chung tay của các cơ sở đào tạo, doanh nghiệp, tổ chức và toàn xã hội. Đây cũng là điều kiện quan trọng để xây dựng môi trường số an toàn, tin cậy và phát triển bền vững trong thời đại số.
