Liêm chính học thuật trong đại học: Kiến tạo văn hóa khoa học từ giá trị, năng lực và quản trị

Liêm chính học thuật không thể được bảo đảm chỉ bằng lời kêu gọi đạo đức, cũng không thể được duy trì bền vững nếu chỉ dựa vào quy định, kiểm tra và xử lí vi phạm. Các phân tích gần đây về hành vi khoa học của giảng viên đại học cho thấy, chuẩn mực liêm chính được hình thành trong sự phối hợp giữa giá trị cá nhân, năng lực chuyên môn, nguồn lực học thuật, môi trường học thuật, hệ thống quản trị và giáo dục liêm chính. Trong bối cảnh giáo dục đại học Việt Nam đang đẩy mạnh đổi mới, hội nhập và chuyển đổi số, xây dựng liêm chính học thuật cần được xem là một trụ cột của quản trị chất lượng đại học, gắn trực tiếp với uy tín khoa học, năng lực nghiên cứu và niềm tin xã hội đối với tri thức.

Trí tuệ nhân tạo tạo sinh và năng lực nghiên cứu của học viên sau đại học: Vai trò của tư duy phản biện và niềm tin học thuật

Sự phát triển của trí tuệ nhân tạo tạo sinh đang đặt giáo dục đại học trước yêu cầu điều chỉnh cách đào tạo, hướng dẫn và đánh giá hoạt động nghiên cứu. Với học viên sau đại học, công cụ này chỉ thực sự có giá trị khi được sử dụng trong một môi trường học thuật đề cao tư duy phản biện, năng lực tự chủ và trách nhiệm đối với tri thức.

“Mở chiếc hộp đen”: Tìm hiểu về quy trình và nguyên tắc làm việc giữa Biên tập viên và Người phản biện trong các tạp chí quốc tế

Trong thế giới học thuật, việc công bố nghiên cứu trên các tạp chí quốc tế uy tín (như được chỉ mục trong Scopus hoặc Web of Sciences - WOS) không chỉ là minh chứng cho giá trị khoa học mà còn mở ra nhiều cơ hội thăng tiến và phát triển danh tiếng cá nhân cho tác giả. Tuy nhiên, đối với nhiều nhà khoa học, nhất là nhà khoa học trẻ/mới vào nghề, toàn bộ quá trình từ lúc gửi bản thảo đến khi nhận quyết định cuối cùng vẫn thường bị coi là một "chiếc hộp đen" đầy mơ hồ. Việc vén màn những gì diễn ra trong “chiếc hộp đen” (black box) – nơi biên tập viên (editor) và người phản biện (reviewer) phối hợp đánh giá sẽ giúp tác giả chủ động hơn và chỉnh sửa, nâng cấp bản thảo để vượt qua các vòng sàng lọc khắt khe. Trong bài viết này, chúng tôi sẽ giải mã quy trình biên tập và phản biện kể trên, làm rõ các tiêu chí sàng lọc của biên tập viên và phản biện; đồng thời cung cấp những chiến lược, khuyến nghị giúp các nhà nghiên cứu tăng khả năng vượt qua "chiếc hộp đen" để công bố thành công trên các tạp chí quốc tế.

Học tập lấy người học làm trung tâm: Nền tảng phát triển năng lực thế kỷ 21 trong đào tạo giáo viên ngoại ngữ

Trong bối cảnh giáo dục đại học bước vào kỷ nguyên hội nhập và chuyển đổi số, yêu cầu đào tạo đội ngũ giáo viên ngoại ngữ không chỉ dừng ở kiến thức chuyên môn mà còn bao gồm việc hình thành năng lực thế kỷ 21. Những bằng chứng học thuật quốc tế đã cho thấy học tập lấy người học làm trung tâm (Student-Centered Learning – SCL) mang lại tác động sâu rộng: giúp sinh viên rèn luyện tư duy phản biện, giao tiếp đa văn hóa, kỹ năng số, đồng thời bồi đắp nhân cách nghề nghiệp.

Một số hệ thống xuất bản trực tuyến đáng chú ý với các tạp chí khoa học ở Việt Nam

Các tạp chí khoa học trong nước có thể tìm hiểu, khai thác, tiếp cận các hệ thống này để sử dụng phù hợp với điều kiện tài chính, nhân lực cụ thể, nhằm nâng cao hiệu quả, đảm bảo đúng quy trình xuất bản học thuật và tính chuyên nghiệp.

Đạo đức trong xuất bản học thuật: Một số vấn đề mới xuất hiện trong thời đại AI

Sự bùng nổ của công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) đang mang lại những thay đổi đáng kể trong nhiều lĩnh vực, trong đó bao gồm xuất bản học thuật. AI không chỉ có khả năng năng suất cho cả nhà khoa học trong quá trình nghiên cứu mà cả các biên tập viên và phản biện trong quá trình xử lý bản thảo. Tuy nhiên, việc sử dụng AI cũng đặt ra những thách thức đạo đức mới, đòi hỏi phải có những quy chuẩn và nguyên tắc sử dụng chặt chẽ, phù hợp và có trách nhiệm.

Cộng đồng học thuật thế giới thường làm gì khi phát hiện một hành vi vi phạm “liêm chính”?

Bài viết giới thiệu 5 nội dung hay đúng hơn là 5 khuyến nghị cho cộng đồng học thuật khi đối mặt với các thông tin, sự kiện về vi phạm liêm chính.

Rút lại bài báo (Retraction): Nguyên nhân và trách nhiệm của phản biện

Bài viết này phân tích hiệu quả của quy trình đánh giá ngang hàng trong việc ngăn ngừa các bài báo khoa học bị thu hồi. Nghiên cứu cho thấy chỉ một tỷ lệ nhỏ các bài báo bị đề nghị từ chối trong giai đoạn bình duyệt, trong khi phần lớn được chấp nhận hoặc yêu cầu sửa đổi nhỏ. Điều này phản ánh hạn chế của quy trình trong việc phát hiện sai sót trước khi xuất bản, đồng thời nhấn mạnh tầm quan trọng của việc nâng cao hiệu quả đánh giá ngang hàng để bảo đảm tính minh bạch trong khoa học.

Rút lại bài báo đã công bố (Retractions) là cách để các nhà khoa học có thể tiến về phía trước

Một nghiên cứu năm 2017 phát hiện ra rằng các tác giả rút lại bài báo của mình do lỗi sẽ nhận được lời khen ngợi từ những người đánh giá ngang hàng và các nhà nghiên cứu khác vì sự trung thực của họ. Bài viết giới thiệu một số trường hợp đề nghị rút bài báo và bảng hỏi phỏng vấn sâu đối với tác giả về chủ đề “thú vị” này.

Xu hướng gia tăng các hội thảo “săn mồi” và một số khuyến nghị

Hiện nay, các nhà nghiên cứu ở giai đoạn đầu sự nghiệp đang trở thành mục tiêu của các hội thảo “săn mồi”. Theo đó, các nhà khoa học cần phải nâng cao nhận thức và xem xét áp dụng các biện pháp pháp lý để giải quyết, ngăn chặn những ảnh hưởng tiêu cực của về các hành vi “săn mồi”, trục lợi này.

Tạp chí Giáo dục (VJE) và Tạp chí Nghiên cứu Kinh tế và Kinh doanh Châu Á (JABES) trao đổi kinh nghiệm gia nhập SCOPUS

Ngày 16/8/2024, tại Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh, Tạp chí Giáo dục (VJE) đã có buổi làm việc với Tạp chí Nghiên cứu Kinh tế và Kinh doanh Châu Á (JABES). Với những thành quả đạt được trong quá trình gia nhập vào các chỉ mục quốc tế uy tín, đặc biệt là sự kiện JABES chính thức được công nhận nằm trong Danh mục SCOPUS ở phân vị Q1, buổi làm việc nhằm trao đổi kinh nghiệm của JABES về chiến lược, lộ trình, cách thức, kỹ thuật xây dựng tạp chí đáp ứng các tiêu chí của SCOPUS.