Những thay đổi đáng chú ý trong kỳ thi vào lớp 10
Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, trước yêu cầu của bối cảnh mới, việc nâng cao hiệu quả quản lý, chỉ đạo công tác tuyển sinh mầm non, tiểu học, trung học cơ sở và trung học phổ thông (tuyển sinh đầu cấp) tại một số địa phương cần tiếp tục được rà soát, hoàn thiện cơ chế, chính sách.
Bộ Giáo dục và Đào tạo đã gửi các Sở Giáo dục và Đào tạo hướng dẫn tăng cường quản lý, chỉ đạo công tác tuyển sinh đầu cấp năm học 2026-2027. Cụ thể, Bộ Giáo dục và Đào tạo chỉ đạo các sở Giáo dục và Đào tạo thực hiện tuyển sinh đầu cấp đúng thẩm quyền, chức năng theo quy định hiện hành về phân cấp quản lý trong lĩnh vực giáo dục. Tiếp tục thực hiện tuyển sinh lớp 10 không theo giới hạn địa giới hành chính; tuyển sinh đầu cấp tiểu học và trung học cơ sở không theo giới hạn địa giới hành chính cấp xã. Đồng thời, tiếp tục hướng dẫn, chỉ đạo công tác tuyển sinh đối với các trường phổ thông dân tộc nội trú cấp trung học cơ sở phù hợp với điều kiện thực tế địa phương, quy mô trường lớp và khả năng tiếp nhận của cơ sở giáo dục, đáp ứng yêu cầu nâng cao chất lượng giáo dục.
Tiếp tục triển khai, tổ chức thực hiện nghiêm các quy định tại Thông tư số 30/2024 về quy chế tuyển sinh trung học cơ sở và trung học phổ thông. Trong đó, tập trung xây dựng kế hoạch tuyển sinh đầu cấp phù hợp với tình hình địa phương, trình ủy ban nhân dân cấp tỉnh phê duyệt và chịu trách nhiệm toàn diện về tổ chức thực hiện trên địa bàn; kế hoạch tuyển sinh phải xác định rõ đối tượng, chỉ tiêu, địa bàn, phương thức tuyển sinh; chế độ tuyển thẳng, ưu tiên, khuyến khích; môn thi thứ ba; thời gian xét tuyển và công bố kết quả tuyển sinh. Kế hoạch tuyển sinh lớp 10 phải được công bố trước ngày 31/3/2026.
Một trong những thay đổi nhận được nhiều sự chú ý là việc các tỉnh, thành công bố môn thi thứ ba trong kỳ thi tuyển sinh lớp 10. Ngoài Ngữ văn và Toán là hai môn thi bắt buộc, các địa phương có quyền lựa chọn môn thi thứ ba phù hợp với điều kiện đào tạo và định hướng phát triển năng lực học sinh.
Linh hoạt trong phương thức tuyển sinh
Đến thời điểm hiện tại, nhiều tỉnh, thành phố như Thái Nguyên, Hưng Yên, Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh… đã công bố môn thi thứ ba là Ngoại ngữ. Thời lượng thi Ngữ văn và Toán từ 90-120 phút tùy địa phương quy định, Ngoại ngữ thường thi trong 60 phút dưới dạng trắc nghiệm. Đối với các trường chuyên hoặc trường năng khiếu, thí sinh sẽ thi thêm môn chuyên, nâng tổng số môn thi lên bốn môn.
Việc lựa chọn Ngoại ngữ là môn thi thứ ba được nhiều sở Giáo dục và Đào tạo lựa chọn và đánh giá phù hợp với định hướng phát triển năng lực toàn diện và hội nhập quốc tế của học sinh. Tuy nhiên, một số địa phương cũng cân nhắc tới các môn thi khác, như Sơn La đã xem xét thi tổ hợp, nhưng sau đó đã điều chỉnh lựa chọn phù hợp với điều kiện cụ thể.
Ngoài thi tuyển, một số địa phương bắt đầu áp dụng kết hợp giữa thi tuyển và xét tuyển. Đây là mô hình nhằm tạo điều kiện thuận lợi và giảm áp lực cho học sinh. Trong đó, xét tuyển có thể dựa trên kết quả học tập, rèn luyện ở bậc trung học phổ thông và các tiêu chí phụ khác. Như vậy, kỳ thi vào lớp 10 đang dần trở nên đa dạng hơn về phương thức tuyển sinh, mở ra nhiều lựa chọn, nhưng cũng đặt ra áp lực lớn trong việc điều chỉnh chương trình ôn tập và tư vấn cho từng đối tượng học sinh cụ thể.
Các thay đổi trong kỳ thi vào lớp 10 năm 2026 phản ánh những nỗ lực trong việc tạo dựng môi trường tuyển sinh công bằng, linh hoạt và bám sát thực tế. Những điều chỉnh về việc tuyển sinh không theo địa giới hành chính; công bố sớm kế hoạch tuyển sinh và đa dạng môn thi thứ ba đang mở ra cách tiếp cận toàn diện hơn, chú trọng vào đánh giá năng lực của học sinh, phân luồng hợp lý và tạo cơ hội học tập phù hợp với từng học sinh, thay vì trở thành một cuộc cạnh tranh căng thẳng.
