Bộ GDĐT vừa ban hành Công văn số 4054/BGDĐT-GDPT hướng dẫn đẩy mạnh sắp xếp mạng lưới các cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông và giáo dục thường xuyên công lập phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Bên cạnh mục tiêu tinh gọn đầu mối quản lý, văn bản cũng xác định rõ những trường hợp không được phép sáp nhập để bảo đảm sự ổn định của hệ thống giáo dục và đáp ứng yêu cầu chuyên môn.
Theo hướng dẫn, việc sắp xếp mạng lưới cơ sở giáo dục phải tuân thủ các nguyên tắc khoa học giáo dục, phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý của từng lứa tuổi và từng cấp học.
Theo hướng dẫn, việc sắp xếp mạng lưới cơ sở giáo dục phải tuân thủ các nguyên tắc khoa học giáo dục, phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý của từng lứa tuổi và từng cấp học.
Giáo dục mầm non được bảo đảm tính đặc thù khi sắp xếp trường học. Nguồn: The Olympia Schools.
Vì vậy, không thực hiện sáp nhập trường mầm non với trường phổ thông. Quy định này nhằm bảo đảm môi trường chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục phù hợp đối với trẻ mầm non, đồng thời duy trì tính đặc thù của bậc học đầu tiên trong hệ thống giáo dục quốc dân.
Bộ GDĐT cũng yêu cầu không sáp nhập trường phổ thông với trung tâm giáo dục thường xuyên hoặc trung tâm giáo dục nghề nghiệp - giáo dục thường xuyên. Theo Bộ, mỗi loại hình cơ sở giáo dục có chức năng, nhiệm vụ, chương trình đào tạo và đối tượng người học khác nhau. Việc giữ nguyên tính độc lập của từng loại hình sẽ góp phần bảo đảm chất lượng đào tạo cũng như hiệu quả quản lý.
Bên cạnh đó, Bộ nhấn mạnh không sáp nhập các cơ sở giáo dục chuyên biệt với các trường phổ thông đại trà. Đây là nguyên tắc nhằm bảo đảm điều kiện học tập, hỗ trợ chuyên môn và môi trường giáo dục phù hợp đối với học sinh có nhu cầu giáo dục đặc thù.
Bộ GDĐT khẳng định việc tổ chức lại mạng lưới cơ sở giáo dục không nhằm mục tiêu giảm đầu mối bằng mọi giá, mà hướng đến tái cấu trúc hệ thống trường học theo hướng khoa học, phù hợp với điều kiện thực tế của từng địa phương, qua đó nâng cao chất lượng giáo dục và bảo đảm quyền học tập của người học.
Theo đó, Bộ yêu cầu ưu tiên sắp xếp các cơ sở giáo dục cùng cấp học hoặc có vị trí địa lý gần nhau. Việc tổ chức lại phải căn cứ vào quy mô dân số, phân bố dân cư, điều kiện đi lại của học sinh cũng như khả năng khai thác hiệu quả cơ sở vật chất và đội ngũ giáo viên.
Đặc biệt, Công văn số 4054 nhấn mạnh quan điểm lấy người học làm trung tâm, không để học sinh phải đi học xa hơn vì việc sắp xếp trường lớp. Các địa phương có trách nhiệm bảo đảm quyền học tập của học sinh, không làm phát sinh rào cản địa lý hoặc gia tăng chi phí đến trường; đồng thời không để quá trình sắp xếp ảnh hưởng đến công tác huy động học sinh ra lớp và duy trì kết quả phổ cập giáo dục.
Đáng chú ý, Bộ GDĐT yêu cầu mỗi đơn vị hành chính cấp xã phải có tối thiểu một trường mầm non và một trường phổ thông, đồng thời bảo đảm không để bất kỳ học sinh nào không được đến trường vì hoàn cảnh khó khăn.
Những quy định về các trường hợp không được phép sáp nhập cho thấy chủ trương sắp xếp mạng lưới trường học của Bộ GDĐT không đơn thuần hướng đến mục tiêu tinh giản đầu mối quản lý, mà đặt chất lượng giáo dục và quyền lợi của người học lên hàng đầu.
Việc xác định rõ các "giới hạn" trong sáp nhập giúp các địa phương có cơ sở triển khai thống nhất, tránh việc tổ chức lại hệ thống trường học theo hướng cơ học hoặc chạy theo chỉ tiêu cắt giảm đầu mối.
Đồng thời, việc ưu tiên sắp xếp các trường cùng cấp học, bảo đảm khoảng cách đi học hợp lý và duy trì tối thiểu một trường mầm non, một trường phổ thông ở mỗi đơn vị hành chính cấp xã thể hiện cách tiếp cận cân bằng giữa yêu cầu nâng cao hiệu quả quản trị với mục tiêu bảo đảm công bằng trong tiếp cận giáo dục.
Đây cũng là yếu tố quan trọng để quá trình tái cấu trúc mạng lưới trường học diễn ra ổn định, hạn chế tác động đến hoạt động dạy học và đáp ứng yêu cầu phát triển giáo dục bền vững trong giai đoạn mới.
