Đề thi tạo dư địa để thí sinh thể hiện tư duy và chính kiến
Những thí sinh đầu tiên rời phòng thi sau khi hoàn thành bài thi Ngữ văn. Ảnh: Thảo Ly
Nếu như trước đây, việc ôn thi môn Ngữ văn thường gắn với những tập tài liệu tổng hợp, các bộ đề dự đoán hay việc ghi nhớ những bài văn mẫu, thì trong hai mùa thi gần đây, cách tiếp cận của học sinh đã có nhiều thay đổi. Thay vì học thuộc lòng, nhiều em tập trung rèn luyện kỹ năng đọc hiểu, phân tích văn bản, tư duy phản biện và khả năng diễn đạt.
Đề thi môn Ngữ Văn tốt nghiệp THPT năm 2026. Nguồn: Vn Express.
Đề thi môn Ngữ Văn tốt nghiệp THPT năm 2026. Nguồn: Vn Express.
Sau khi hoàn thành bài thi, thí sinh Nguyễn Minh Hằng (Thí sinh tự do) cho rằng đề thi năm nay có nhiều điểm mới, đặc biệt ở những câu hỏi mở, tạo điều kiện để học sinh trình bày suy nghĩ và quan điểm cá nhân.
Nhiều thí sinh ấn tượng với những câu hỏi gắn với quan điểm và trải nghiệm cá nhân. Ảnh: Thảo Ly.
“Câu hỏi về việc làm thế nào để có những Steve Jobs Việt Nam khiến em rất hứng thú vì cho phép thí sinh tự do bày tỏ quan điểm. Đề thi không yêu cầu học thuộc kiến thức một cách máy móc mà khuyến khích người làm bài thể hiện cách nhìn nhận riêng của mình”, Hằng chia sẻ.
Theo thí sinh, quá trình ôn tập của em chủ yếu tập trung vào việc đọc lại các tác phẩm, hệ thống hóa kiến thức và luyện viết theo nhiều chủ đề khác nhau. “Điều quan trọng không phải là nhớ được bao nhiêu nội dung mà là hiểu vấn đề và biết cách trình bày suy nghĩ của mình một cách thuyết phục”.
Cùng chung nhận định, Nguyễn Anh Khoa, học sinh Trường THPT chuyên Ngoại ngữ (Hà Nội), cho biết em khá bất ngờ với cách ra đề năm nay. Do không có đề minh họa nên việc ôn tập được định hướng theo hướng phát triển kỹ năng đọc hiểu, liên hệ thực tiễn và vận dụng kiến thức đã học để giải quyết các yêu cầu của đề bài.
Ghi nhận tại nhiều điểm thi cho thấy phần lớn thí sinh lựa chọn hình thức tự học, chủ động tìm kiếm tài liệu và tham khảo nhiều nguồn thông tin khác nhau thay vì phụ thuộc vào những dạng bài quen thuộc. Nhiều em nhận định đề thi có độ phân hóa phù hợp, đồng thời dự đoán phổ điểm có thể ở mức khá cao, với nhiều bài thi đạt từ 8 điểm trở lên và không loại trừ khả năng xuất hiện điểm 10.
Những phản hồi này phần nào cho thấy tác động của quá trình đổi mới chương trình và phương pháp dạy học. Khi kỳ thi không còn đặt nặng việc tái hiện kiến thức, học sinh buộc phải hiểu bản chất vấn đề, biết vận dụng kiến thức vào thực tiễn và hình thành năng lực tư duy độc lập.
Không còn "điểm tựa" đề minh họa, thí sinh chú trọng năng lực thực chất
Những phản hồi này phần nào cho thấy tác động của quá trình đổi mới chương trình và phương pháp dạy học. Khi kỳ thi không còn đặt nặng việc tái hiện kiến thức, học sinh buộc phải hiểu bản chất vấn đề, biết vận dụng kiến thức vào thực tiễn và hình thành năng lực tư duy độc lập.
Không còn "điểm tựa" đề minh họa, thí sinh chú trọng năng lực thực chất
Một trong những điểm đáng chú ý của Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 là Bộ Giáo dục và Đào tạo không công bố đề minh họa môn Ngữ văn. Đây từng là yếu tố khiến không ít học sinh băn khoăn bởi đề minh họa thường được xem là cơ sở quan trọng để định hướng nội dung và phương pháp ôn tập.
Tâm lý vững vàng giúp thí sinh thích ứng với những yêu cầu mới của đề thi. Ảnh: Tuấn Minh (Báo Thanh niên).
Tuy nhiên, thực tế cho thấy sự thay đổi này không tạo ra tâm lý quá lo lắng đối với đa số thí sinh. Nhiều em cho rằng việc không có đề minh họa buộc bản thân phải chủ động hơn trong học tập, tập trung vào các yêu cầu cần đạt của chương trình thay vì tìm cách dự đoán đề thi.
Một thí sinh cho biết em không đặt mục tiêu ôn luyện theo bất kỳ dạng đề cụ thể nào mà dành thời gian củng cố kỹ năng đọc hiểu, kỹ năng viết và khả năng liên hệ thực tiễn. Theo em, đây là những năng lực cần thiết để dù bất kể đề thi được xây dựng theo hình thức nào cũng có thể làm được bài.
Các giáo viên cũng nhận định việc không công bố đề minh họa góp phần hạn chế tình trạng học tủ, học lệch. Thay vì tập trung vào một số dạng bài được cho là có khả năng xuất hiện trong đề thi, học sinh cần nắm vững kiến thức nền tảng, hiểu yêu cầu của chương trình và phát triển các kỹ năng cốt lõi.
Bên cạnh kiến thức, kỹ năng làm bài tiếp tục giữ vai trò quan trọng. Nhiều thí sinh cho biết đã chủ động xây dựng kế hoạch phân bổ thời gian cho từng phần của bài thi, rèn luyện khả năng đọc nhanh yêu cầu đề bài, xác định trọng tâm vấn đề và trình bày bài viết một cách mạch lạc, logic.
Phụ huynh kiên nhẫn chờ con hoàn thành môn thi đầu tiên. Ảnh: Thảo Ly.
Không ít học sinh cũng xem việc giữ tâm lý ổn định là một "kỹ năng" cần thiết trong phòng thi. Sự bình tĩnh giúp các em đọc kỹ đề, hạn chế sai sót và phát huy tốt nhất năng lực của bản thân.
Dù vẫn mang theo áp lực của một kỳ thi quan trọng, sự thay đổi trong cách học, cách ôn tập và tâm thế của thí sinh cho thấy những chuyển biến tích cực trong quá trình đổi mới giáo dục. Việc chủ động tìm kiếm tri thức, chú trọng kỹ năng đọc hiểu, phân tích, liên hệ thực tiễn và không còn phụ thuộc hoàn toàn vào các dạng đề dự đoán phản ánh sự thích ứng ngày càng rõ nét của học sinh với yêu cầu của Chương trình giáo dục phổ thông 2018.
Trong bối cảnh đó, Kỳ thi tốt nghiệp THPT không chỉ là hoạt động đánh giá kết quả học tập mà còn là thước đo năng lực tự học, khả năng thích ứng và sự phát triển toàn diện của người học. Sau khi hoàn thành môn thi đầu tiên với tâm thế chủ động, tự tin và bình tĩnh, nhiều thí sinh đã cho thấy sự trưởng thành trong nhận thức cũng như trong cách tiếp cận việc học – một tín hiệu đáng ghi nhận của mùa thi năm 2026.
Dù vẫn mang theo áp lực của một kỳ thi quan trọng, sự thay đổi trong cách học, cách ôn tập và tâm thế của thí sinh cho thấy những chuyển biến tích cực trong quá trình đổi mới giáo dục. Việc chủ động tìm kiếm tri thức, chú trọng kỹ năng đọc hiểu, phân tích, liên hệ thực tiễn và không còn phụ thuộc hoàn toàn vào các dạng đề dự đoán phản ánh sự thích ứng ngày càng rõ nét của học sinh với yêu cầu của Chương trình giáo dục phổ thông 2018.
Trong bối cảnh đó, Kỳ thi tốt nghiệp THPT không chỉ là hoạt động đánh giá kết quả học tập mà còn là thước đo năng lực tự học, khả năng thích ứng và sự phát triển toàn diện của người học. Sau khi hoàn thành môn thi đầu tiên với tâm thế chủ động, tự tin và bình tĩnh, nhiều thí sinh đã cho thấy sự trưởng thành trong nhận thức cũng như trong cách tiếp cận việc học – một tín hiệu đáng ghi nhận của mùa thi năm 2026.
