Giai đoạn 2020-2025, công tác thi đua, khen thưởng trong ngành Giáo dục được triển khai trong bối cảnh nhiều biến động: dịch bệnh, chuyển đổi số, đổi mới chương trình giáo dục phổ thông, tự chủ đại học và hội nhập quốc tế sâu rộng. Dù đối mặt với nhiều thách thức, các phong trào thi đua vẫn được duy trì, tạo sự lan toả rộng khắp từ trung ương đến địa phương.
Theo tổng kết ngành, thi đua, khen thưởng đã góp phần khơi dậy tinh thần trách nhiệm, sáng tạo của đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý, đồng thời ghi nhận những đóng góp nổi bật trong đổi mới giáo dục. Tuy nhiên, bước vào giai đoạn phát triển mới, công tác này cũng cần được đổi mới mạnh mẽ để phù hợp với yêu cầu phát trỉển nhanh và bền vững.
Lan toả giá trị tích cực từ các phong trào thi đua
Nhìn lại 5 năm qua, các phong trào thi đua trong ngành Giáo dục được tổ chức theo hướng gắn với nhiệm vụ trọng tâm. Nhiều phong trào đã tạo dấu ấn rõ nét như thi đua đổi mới phương pháp dạy học, xây dựng trường học hạnh phúc, chuyển đổi số trong giáo dục hay nâng cao chất lượng nghiên cứu khoa học.
Điểm đáng chú ý là các phong trào thi đua ngày càng gắn với kết quả thực chất. Nhiều mô hình hay từ cơ sở đã được phát hiện, nhân rộng, tạo hiệu ứng lan toả trong toàn ngành. Các sáng kiến ứng dụng công nghệ trong dạy học, mô hình quản trị trường học hiệu quả đã trở thành kênh thúc đẩy sáng tạo trong giáo dục. Cùng với đó, công tác khen thưởng được thực hiện kịp thời, chú trọng đến các cá nhân trực tiếp giảng dạy và những tập thể ở cơ sở. Điều này góp phần khích lệ tinh thần đội ngũ, đặc biệt trong bối cảnh ngành giáo dục chịu nhiều áp lực đổi mới.
Khi gắn thi đua với mục tiêu đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục, các phong trào đã góp phần thúc đẩy những chuyển biến cụ thể: nâng cao chất lượng dạy học, đổi mới đánh giá, tăng cường tự chủ đại học và đẩy mạnh chuyển đổi số. Nhiều điển hình tiên tiến đã trở thành hình mẫu lan tỏa trong toàn ngành.
.jpg)
Tuy vậy, thực tế cũng cho thấy một số hạn chế: thi đua ở một số nơi còn hình thức, tiêu chí chưa rõ ràng, việc phát hiện và nhân rộng điển hình chưa đồng đều. Điều này đặt ra yêu cầu phải đổi mới cách tiếp cận trong giai đoạn tới.
Đổi mới thi đua để phù hợp bối cảnh mới
Bước vào giai đoạn 2025-2030, ngành Giáo dục đứng trước nhiều nhiệm vụ lớn: hoàn thiện chu trình đầu tiên của Chương trình giáo dục phổ thông mới, đẩy mạnh tự chủ đại học, phát triển nhân lực chất lượng cao và chuyển đổi số toàn diện. Trong bối cảnh đó, thi đua, khen thưởng cần được đổi mới theo hướng thực chất hơn.
Trước hết là đổi mới nội dung thi đua. Các phong trào cần bám sát nhiệm vụ trọng tâm của ngành, đặc biệt là đổi mới giáo dục, phát triển nhân lực STEM, chuyển đổi số và nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo. Thi đua phải gắn với kết quả đầu ra, thay vì chỉ chú trọng quy trình.
Thứ hai là đổi mới tiêu chí đánh giá. Việc xây dựng hệ thống tiêu chí rõ ràng, minh bạch, đo lường được sẽ giúp công tác thi đua trở nên thuyết phục hơn. Đây cũng là điều kiện để đảm bảo công bằng và tạo động lực thực chất cho các cá nhân, tập thể.
Thứ ba là tăng cường ứng dụng công nghệ trong quản lý thi đua. Việc số hóa dữ liệu thi đua, khen thưởng không chỉ giúp minh bạch hóa quy trình mà còn hỗ trợ phát hiện điển hình một cách khách quan, kịp thời.
Một điểm mới đáng chú ý là yêu cầu đưa chuyển đổi số vào công tác thi đua. Trong bối cảnh giáo dục số đang trở thành xu thế tất yếu, thi đua cần trở thành động lực thúc đẩy đổi mới sáng tạo. Các mô hình trường học số, lớp học số, quản trị số hay đánh giá số cần được đưa vào nội dung thi đua trọng tâm. Khi thi đua gắn với chuyển đổi số, các sáng kiến đổi mới sẽ có cơ hội được lan tỏa nhanh hơn, tạo hiệu ứng trong toàn hệ thống.
Đồng thời, chuyển đổi số cũng giúp công tác khen thưởng minh bạch hơn. Dữ liệu số cho phép đánh giá khách quan, giảm yếu tố cảm tính, từ đó nâng cao niềm tin của đội ngũ vào công tác thi đua. Một trong những yêu cầu quan trọng của giai đoạn mới là khen thưởng phải đúng người, đúng việc. Thực tế cho thấy, khi khen thưởng thực chất, thi đua sẽ trở thành động lực mạnh mẽ. Ngược lại, nếu khen thưởng dàn trải, phong trào dễ rơi vào hình thức. Do đó, việc chú trọng khen thưởng giáo viên trực tiếp giảng dạy, cán bộ quản lý đổi mới sáng tạo hay những cá nhân có đóng góp thầm lặng cần được đặt lên hàng đầu. Đây là cách để thi đua trở về đúng bản chất: tôn vinh giá trị thực.
Bên cạnh đó, cần quan tâm hơn đến việc phát hiện điển hình từ cơ sở, đặc biệt ở vùng khó khăn. Những tấm gương vượt khó, đổi mới trong điều kiện hạn chế thường có sức lan tỏa mạnh mẽ, góp phần truyền cảm hứng cho toàn ngành.
Thi đua không chỉ là phong trào mà còn là văn hóa. Khi văn hóa thi đua được hình thành, mỗi cá nhân sẽ tự giác phấn đấu, mỗi tập thể sẽ chủ động đổi mới. Để làm được điều này, công tác truyền thông đóng vai trò quan trọng. Những câu chuyện về điển hình tiên tiến cần được kể một cách gần gũi, truyền cảm hứng, thay vì chỉ dừng ở báo cáo thành tích. Khi điển hình được lan tỏa đúng cách, thi đua sẽ trở thành nguồn cảm hứng tự nhiên.
Cùng với đó, việc kết hợp thi đua với xây dựng môi trường giáo dục tích cực, nhân văn cũng là yếu tố then chốt. Thi đua không chỉ hướng tới thành tích mà còn hướng tới giá trị bền vững, như sự tận tâm của nhà giáo, tinh thần học tập suốt đời và trách nhiệm xã hội.
Giai đoạn 2025-2030 mở ra nhiều kỳ vọng mới cho giáo dục Việt Nam. Để hiện thực hóa những mục tiêu lớn, bên cạnh chính sách và nguồn lực, cần những động lực tinh thần mạnh mẽ. Việc phát huy vai trò của thi đua, khen thưởng sẽ khơi dậy động lực cho các phong trào đổi mới trong giáo dục và đào tạo.
Tài liệu tham khảo:
Tổng kết công tác thi đua - khen thưởng giai đoạn 2020-2025 và triển khai nhiệm vụ giai đoạn 2025-2030. https://moet.gov.vn/tin-tuc/tin-tong-hop2/tong-ket-cong-tac-thi-dua-khen-thuong-giai-doan-2020-2025-trien-khai-nhiem-vu-giai-doan-2025-2030.html?categoryId=101914884
