Sáng nay (11/6), các thí sinh trên cả nước bước vào bài thi Ngữ văn - môn thi đầu tiên của Kỳ thi tốt nghiệp Trung học phổ thông năm 2026. Điểm đáng chú ý là phần nghị luận xã hội năm nay đề cập đến khoa học công nghệ, trí tuệ nhân tạo và vai trò của những lĩnh vực này trong sự phát triển của đất nước. Đây được xem là một hướng tiếp cận mới mẻ so với nhiều năm trước, khi các đề văn thường tập trung vào những chủ đề quen thuộc như lối sống, nhân cách, trách nhiệm của người trẻ hay các giá trị nhân văn.
Nhiều thí sinh đánh giá đề thi có tính mở, gần gũi với thực tiễn đời sống và tạo điều kiện để người học bày tỏ chính kiến, góc nhìn cá nhân về những vấn đề đang diễn ra trong xã hội. Việc lựa chọn một chủ đề mang hơi thở của thời đại cũng cho thấy xu hướng gắn giáo dục với các yêu cầu phát triển đất nước trong bối cảnh chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo và cuộc cách mạng công nghiệp mới.
Quan trọng hơn, đề thi tiếp tục khẳng định sự thay đổi trong cách đánh giá của Chương trình giáo dục phổ thông 2018. Không còn phụ thuộc vào văn mẫu hay những dự đoán mang tính "học tủ", thí sinh phải vận dụng kỹ năng đọc hiểu, năng lực phân tích, tư duy phản biện và khả năng liên hệ thực tiễn để hoàn thành bài làm. Đây cũng là những phẩm chất và năng lực cốt lõi mà chương trình mới đặt ra cho người học.
Chiều cùng ngày, các thí sinh hoàn thành bài thi môn Toán - môn thi chung thứ hai của kỳ thi năm nay. Sau khi kết thúc thời gian làm bài, nhiều thí sinh đã có những nhận định bước đầu về cấu trúc, mức độ phân hóa cũng như khả năng đáp ứng yêu cầu đánh giá năng lực của đề thi.
Ghi nhận tại điểm thi Trường Trung học cơ sở Dịch Vọng Hậu (Cầu Giấy, Hà Nội), thí sinh Nguyễn Anh Khoa (Trường Trung học phổ thông Chuyên Sư phạm) cho biết đề thi năm nay có độ khó vừa phải, cấu trúc quen thuộc và tạo cho em tâm lý khá thuận lợi trong quá trình làm bài.
Đặc biệt, phần trả lời ngắn được học sinh Duy Khánh nhận xét là tương đối dễ tiếp cận, giúp học sinh có cơ hội ghi điểm nếu nắm vững kiến thức cơ bản và kỹ năng tính toán.
Tuy nhiên, các học sinh cũng cho rằng đề thi vẫn duy trì được khả năng phân hóa cần thiết thông qua một số câu hỏi đòi hỏi tư duy và khả năng vận dụng kiến thức vào các tình huống thực tiễn. Trong đó, các bài toán liên quan đến đa giác, hình học không gian và tính thể tích được nhiều thí sinh nhắc tới là những câu hỏi cần sự cẩn thận trong phân tích dữ kiện, lựa chọn phương pháp giải cũng như quá trình tính toán. Đây không phải là những câu hỏi đánh đố, nhưng yêu cầu học sinh hiểu bản chất vấn đề thay vì chỉ áp dụng công thức một cách máy móc.
Nhìn lại hai năm triển khai kỳ thi theo định hướng của Chương trình giáo dục phổ thông 2018, đề thi các môn bắt buộc đang cho thấy sự dịch chuyển rõ nét từ kiểm tra kiến thức sang đánh giá năng lực vận dụng. Các câu hỏi không chỉ yêu cầu học sinh ghi nhớ hay tái hiện kiến thức đã học mà chú trọng khả năng phân tích, suy luận, giải quyết vấn đề và liên hệ với thực tiễn. Điều này góp phần hạn chế tình trạng học thuộc, học tủ, đồng thời tạo động lực để quá trình dạy học trong nhà trường hướng tới phát triển năng lực thực chất.
Đối với môn Toán, phổ điểm Kỳ thi tốt nghiệp Trung học phổ thông năm 2025 cho thấy mức độ phân hóa khá rõ. Điểm trung bình môn Toán đạt khoảng 4,78 điểm, thấp hơn so với nhiều năm trước, phản ánh yêu cầu cao hơn về tư duy và khả năng vận dụng kiến thức của đề thi. Phổ điểm trải rộng cũng giúp các cơ sở giáo dục đại học có thêm cơ sở để tuyển chọn thí sinh phù hợp với yêu cầu đào tạo, đặc biệt ở các ngành khoa học, công nghệ và kỹ thuật.
Ngày mai, các thí sinh sẽ tiếp tục bước vào các bài thi tự chọn theo định hướng nghề nghiệp và tổ hợp môn học đã lựa chọn. Đây là những môn thi không chỉ phục vụ mục tiêu xét tốt nghiệp mà còn đóng vai trò quan trọng trong xét tuyển đại học, cao đẳng. Kết quả của các bài thi này sẽ góp phần hoàn thiện bức tranh đầu tiên về chất lượng học sinh sau một chu trình đầy đủ của Chương trình giáo dục phổ thông 2018, đồng thời cung cấp những dữ liệu quan trọng cho việc đánh giá, điều chỉnh chính sách giáo dục trong thời gian tới.
