Quản trị bằng dữ liệu để nâng cao hiệu quả công tác học sinh, sinh viên

Trong bối cảnh ngành Giáo dục đang bước vào giai đoạn đổi mới quản lý theo hướng tinh gọn, hiệu quả và lấy chất lượng làm trung tâm, yêu cầu chuyển mạnh sang quản trị bằng dữ liệu trong công tác học sinh, sinh viên được xem là một trong những định hướng đáng chú ý. Đây không đơn thuần là thay đổi về công cụ quản lý, mà phản ánh sự thay đổi trong tư duy điều hành của cơ quan quản lý nhà nước đối với lĩnh vực học sinh, sinh viên.

Vừa qua, tại buổi làm việc với Vụ Học sinh, sinh viên, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo (GDĐT) Hoàng Minh Sơn nhấn mạnh, các nhiệm vụ, hoạt động phải chuyển mạnh sang quản trị dựa trên dữ liệu, số liệu; phải gắn với mục tiêu cụ thể, chuyển từ định tính sang định lượng để đánh giá hiệu quả. Trong công tác học sinh, sinh viên, cần chú trọng bảo đảm quyền, nghĩa vụ của người học và xây dựng môi trường giáo dục an toàn.

Bên cạnh đó, cần tiếp tục chú trọng giáo dục và hỗ trợ học sinh, sinh viên phát triển toàn diện, nhất là các nội dung ngoài chương trình chính khóa như giáo dục chính trị tư tưởng, đạo đức, kĩ năng sống, kĩ năng nghề nghiệp, giáo dục thể chất và các kỹ năng cần thiết khác. Các nhiệm vụ, hoạt động phải được lựa chọn có trọng tâm, trọng điểm và tính đến hiệu quả thực chất. Nhiều lĩnh vực có thể xây dựng các chỉ số đo lường cụ thể để phục vụ công tác quản trị.

Điều này cho thấy công tác học sinh, sinh viên đang được đặt trong yêu cầu đổi mới quản trị chung của toàn ngành Giáo dục. Nếu trước đây nhiều hoạt động còn mang tính phong trào, khó lượng hóa hiệu quả hoặc thiên về hoàn thành quy trình hành chính, thì nay yêu cầu đặt ra là phải có dữ liệu, có mục tiêu cụ thể và có khả năng theo dõi kết quả triển khai trong thực tiễn.

Từ góc nhìn quản lý giáo dục, đây là bước chuyển cần thiết trong bối cảnh các vấn đề liên quan đến học sinh, sinh viên ngày càng đa dạng và phức tạp. Những nội dung như bạo lực học đường, sức khỏe tâm lý học sinh, kỹ năng sống, an toàn trường học hay văn hóa ứng xử trong môi trường giáo dục đều là những lĩnh vực đòi hỏi công tác quản lý phải có cơ sở dữ liệu đủ mạnh để theo dõi, dự báo và đưa ra giải pháp phù hợp.

Trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ trong ngành Giáo dục, việc hoàn thiện hệ thống dữ liệu học sinh, sinh viên và tăng cường kết nối, chia sẻ dữ liệu với các bộ, ngành liên quan cũng được xem là nền tảng quan trọng để nâng cao hiệu quả quản trị. Khi dữ liệu được đồng bộ và khai thác hiệu quả, công tác điều hành sẽ có cơ sở thực tiễn rõ ràng hơn, đồng thời giúp các chính sách hỗ trợ học sinh, sinh viên được triển khai sát nhu cầu hơn.

Song song với yêu cầu đổi mới phương thức quản trị, công tác học sinh, sinh viên thời gian qua cũng cho thấy nhiều chuyển biến theo hướng chú trọng hơn tới chất lượng môi trường học tập và sự phát triển toàn diện của người học.

Sau quá trình sáp nhập và kiện toàn tổ chức bộ máy, các nhiệm vụ của Vụ Học sinh, sinh viên được triển khai theo hướng đồng bộ hơn, tập trung vào những vấn đề gắn trực tiếp với học sinh, sinh viên và môi trường giáo dục. Nếu trước đây công tác học sinh, sinh viên thường được nhìn nhận chủ yếu ở góc độ quản lý nền nếp, thì hiện nay phạm vi nhiệm vụ đã mở rộng hơn, bao gồm cả giáo dục đạo đức, lối sống, kỹ năng sống, chăm sóc sức khỏe học đường, dinh dưỡng học đường, giáo dục thể chất và xây dựng văn hóa học đường.

Sự thay đổi này xuất phát từ yêu cầu thực tiễn của ngành Giáo dục trong giai đoạn mới, khi những vấn đề liên quan đến sức khỏe tinh thần, hành vi ứng xử, bạo lực học đường hay áp lực học tập ngày càng nhận được sự quan tâm lớn từ xã hội. Điều đó đòi hỏi công tác học sinh, sinh viên không thể chỉ dừng lại ở vai trò quản lý hành chính mà cần chuyển mạnh sang vai trò hỗ trợ, đồng hành và tạo môi trường phát triển tích cực cho người học.

Đáng chú ý, việc tiếp tục triển khai các quy định về quy tắc ứng xử trong cơ sở giáo dục cho thấy ngành Giáo dục đang đặt mục tiêu xây dựng môi trường học đường an toàn, lành mạnh và thân thiện như một yêu cầu cốt lõi. Đây cũng là nền tảng quan trọng để hạn chế các hành vi lệch chuẩn trong học đường và nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện.

Bên cạnh đó, các nội dung liên quan đến y tế trường học, chăm sóc sức khỏe học sinh, sinh viên hay dinh dưỡng học đường đang được nhìn nhận với vai trò quan trọng hơn trước. Không còn là những nhiệm vụ mang tính hỗ trợ đơn thuần, các hoạt động này được xác định là yếu tố có tác động trực tiếp đến thể lực, sức khỏe và khả năng học tập của người học.

Việc chú trọng giáo dục thể chất và các kỹ năng cần thiết khác cũng cho thấy định hướng phát triển con người toàn diện ngày càng rõ nét trong công tác học sinh, sinh viên. Trong bối cảnh thị trường lao động và xã hội hiện đại đặt ra nhiều yêu cầu mới, việc trang bị kỹ năng sống, kỹ năng nghề nghiệp và khả năng thích ứng cho học sinh, sinh viên được xem là nhiệm vụ không thể tách rời khỏi mục tiêu giáo dục.

Có thể thấy, những thay đổi trong công tác học sinh, sinh viên cho thấy sự chuyển dịch đáng chú ý từ tư duy “quản lý người học” sang “phát triển người học”. Khi các hoạt động được triển khai theo hướng thực chất hơn, bám sát nhu cầu thực tế hơn và được đặt trong yêu cầu quản trị bằng dữ liệu, hiệu quả mang lại không chỉ nằm ở công tác điều hành mà còn ở khả năng tạo dựng môi trường giáo dục tích cực, an toàn và bền vững hơn cho học sinh, sinh viên.

Trong dài hạn, việc kết hợp giữa đổi mới quản trị và định hướng phát triển toàn diện người học được kỳ vọng sẽ giúp công tác học sinh, sinh viên trở thành một trong những lĩnh vực đóng vai trò quan trọng hơn trong quá trình nâng cao chất lượng giáo dục, đáp ứng yêu cầu đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục trong giai đoạn hiện nay.