Dự thảo Thông tư được xây dựng nhằm cụ thể hóa các quy định của Luật Giáo dục số 123/2025/QH15, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục theo định hướng phát triển toàn diện phẩm chất, năng lực học sinh, đồng thời phù hợp với thực tiễn triển khai Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 trong bối cảnh dạy học 2 buổi/ngày và yêu cầu đưa năng lực số, trí tuệ nhân tạo (AI) vào trường học theo tinh thần Nghị quyết số 71-NQ/TW.
Phân định rõ hoạt động giáo dục tăng cường với dạy thêm, học thêm
Một trong những điểm đáng chú ý của dự thảo Thông tư là việc thiết lập ranh giới rõ ràng giữa hoạt động giáo dục tăng cường, hoạt động giáo dục theo nhu cầu người học và hoạt động dạy thêm, học thêm nhằm tránh tình trạng hiểu sai hoặc cố tình làm sai trong thực tiễn. Các quy định tại Thông tư này không phải là quy định về dạy thêm, học thêm.
Theo dự thảo, các hoạt động giáo dục tăng cường và theo nhu cầu người học tập trung vào phát triển kỹ năng sống, giáo dục STEM/STEAM, robot, trí tuệ nhân tạo (AI), ngoại ngữ, tin học, nghệ thuật, thể dục thể thao và các năng lực cần thiết khác. Các hoạt động này được tổ chức hoàn toàn ngoài thời gian học chính khóa, không thay thế, không trùng lặp với nội dung giáo dục bắt buộc trong Chương trình Giáo dục phổ thông.
Dự thảo cũng nhấn mạnh không sử dụng các hoạt động này để dạy trước chương trình, ôn tập, luyện thi hoặc bổ sung kiến thức các môn văn hóa thuộc phạm vi điều chỉnh của quy định về dạy thêm, học thêm.
Việc tham gia của học sinh được thực hiện trên nguyên tắc tự nguyện, xuất phát từ nhu cầu, sở thích, năng khiếu hoặc định hướng nghề nghiệp của từng cá nhân. Nhà trường không được ép buộc học sinh tham gia dưới bất kỳ hình thức nào. Đồng thời, kết quả tham gia các hoạt động này không được sử dụng để đánh giá, xếp loại học lực, xét thi đua hay áp dụng các hình thức kỷ luật đối với người học.
Những quy định trên cho thấy nỗ lực của cơ quan quản lý trong việc tạo ra một khuôn khổ pháp lý minh bạch cho các hoạt động giáo dục ngoài giờ chính khóa. Việc phân định rõ ràng với dạy thêm, học thêm không chỉ giúp tránh những cách hiểu khác nhau trong quá trình triển khai mà còn góp phần bảo đảm quyền lựa chọn của học sinh và phụ huynh.
Đồng thời, đây cũng là cơ sở để các nhà trường mạnh dạn phát triển những hoạt động giáo dục mới, phù hợp với yêu cầu phát triển năng lực công dân số và hội nhập trong giai đoạn hiện nay.
Tăng cường kiểm soát chất lượng, bảo đảm công khai và ngăn ngừa biến tướng
Bên cạnh việc quy định rõ bản chất của các hoạt động giáo dục tăng cường, dự thảo Thông tư cũng đưa ra nhiều điều kiện chặt chẽ về tổ chức thực hiện.
Đối với học liệu, tài liệu giảng dạy, cơ sở giáo dục phải tổ chức thẩm định và phê duyệt đối với các tài liệu tự biên soạn hoặc khai thác từ nguồn học liệu mở hợp pháp. Sở GDĐT chủ trì thẩm định đối với các tài liệu do tổ chức, cá nhân bên ngoài cung cấp, tài liệu phát hành trên phạm vi toàn tỉnh hoặc có yếu tố nước ngoài. Các tài liệu chưa được thẩm định không được đưa vào sử dụng.
Dự thảo cũng quy định cụ thể tiêu chuẩn, trình độ đối với đội ngũ tham gia giảng dạy. Các tổ chức, cá nhân bên ngoài khi tham gia phối hợp phải có đầy đủ hồ sơ, văn bằng được thẩm định, được tập huấn về quy tắc ứng xử và chịu sự quản lý trực tiếp của Hiệu trưởng nhà trường.
Đối với giáo viên, dự thảo quy định được hưởng thù lao, được tính giảm trừ hoặc quy đổi vào định mức tiết dạy theo thỏa thuận với cơ sở giáo dục; đồng thời có quyền từ chối tham gia nếu không đạt được sự thống nhất giữa các bên hoặc không bảo đảm các điều kiện về chế độ làm việc theo quy định.
Về tài chính, mức thu phải tuân thủ mức trần do Hội đồng nhân dân cấp tỉnh quy định và bảo đảm công khai, minh bạch theo các quy định hiện hành.
Đáng chú ý, dự thảo xác định rõ trách nhiệm của Uỷ ban nhân dân (UBND) cấp tỉnh, Sở GDĐT, UBND cấp xã và người đứng đầu cơ sở giáo dục trong việc quản lý, giám sát, thanh tra, kiểm tra và giải trình về chất lượng, an toàn cũng như tính minh bạch của các hoạt động giáo dục tăng cường và theo nhu cầu người học.
Việc ban hành Thông tư sẽ tạo hành lang pháp lý vững chắc để các địa phương và cơ sở giáo dục chủ động, linh hoạt triển khai các hoạt động giáo dục gắn với thực tiễn, đồng thời ngăn chặn triệt để các biến tướng trong tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ chính khóa.
Có thể thấy, việc siết chặt các điều kiện về học liệu, nhân sự, tài chính và trách nhiệm quản lý cho thấy định hướng đặt chất lượng và sự minh bạch lên hàng đầu. Trong bối cảnh nhu cầu học tập ngày càng đa dạng, các quy định mới được kỳ vọng sẽ tạo môi trường thuận lợi để học sinh tiếp cận những lĩnh vực mới như AI, STEM hay kỹ năng số, đồng thời hạn chế tình trạng thương mại hóa hoặc biến tướng các hoạt động giáo dục ngoài giờ học chính khóa. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm bảo đảm các hoạt động giáo dục tăng cường phục vụ mục tiêu phát triển toàn diện người học.
