Chuẩn đại học mới dự kiến thiết lập hệ thống chỉ số đánh giá cụ thể
Vừa qua, Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành dự thảo Thông tư quy định Chuẩn cơ sở giáo dục đại học và lấy ý kiến góp ý đến ngày 1/7. Theo Bộ GDĐT, điểm cốt lõi của dự thảo là chuyển từ cách tiếp cận quản lý dựa nhiều vào kiểm soát điều kiện đầu vào và quy trình thực hiện sang giám sát chất lượng, hiệu quả hoạt động và kết quả đầu ra của các cơ sở giáo dục đại học.
Dự thảo quy định Chuẩn cơ sở giáo dục đại học gồm 6 tiêu chuẩn lớn, bao gồm: tổ chức và quản trị; giảng viên; cơ sở vật chất; tài chính; tuyển sinh và đào tạo; khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Đối với đội ngũ giảng viên, dự thảo yêu cầu tỉ lệ giảng viên cơ hữu trong độ tuổi lao động đạt từ 70% trở lên. Tỉ lệ giảng viên có trình độ tiến sĩ đối với các trường không đào tạo trình độ tiến sĩ phải đạt tối thiểu 20%, tăng lên 30% từ năm 2030. Với các trường có đào tạo tiến sĩ, tỉ lệ này phải đạt tối thiểu 40% và tăng lên 50% từ năm 2030.
Về cơ sở vật chất, diện tích đất tối thiểu được quy định ở mức 25m²/người học, diện tích sàn tối thiểu 2,8m²/người học. Đồng thời, ít nhất 70% giảng viên phải có chỗ làm việc riêng biệt.
Trong lĩnh vực tuyển sinh và đào tạo, cơ sở giáo dục đại học được xem là đạt chuẩn khi đáp ứng các chỉ số như: tỉ lệ nhập học trung bình trong 3 năm tối thiểu 50%, tỉ lệ thôi học không vượt quá 10%, tỉ lệ tốt nghiệp tối thiểu 60%, tỉ lệ tốt nghiệp đúng hạn tối thiểu 40% và tỉ lệ người tốt nghiệp có việc làm tối thiểu 70%.
Việc đưa các chỉ số đầu ra như tỉ lệ tốt nghiệp, tỉ lệ việc làm hay tỉ lệ thôi học vào hệ thống tiêu chuẩn cho thấy xu hướng quản lý giáo dục đại học ngày càng chú trọng hiệu quả thực chất thay vì chỉ dựa trên các điều kiện bảo đảm chất lượng đầu vào. Đây được xem là bước chuyển quan trọng nhằm tăng cường trách nhiệm giải trình của các cơ sở giáo dục đại học trước người học và xã hội.
Chuẩn hóa hệ thống gắn với yêu cầu sáp nhập, tái cấu trúc các cơ sở giáo dục đại học
Việc ban hành chuẩn cơ sở giáo dục đại học diễn ra trong bối cảnh ngành giáo dục đang triển khai nhiều chủ trương lớn về sắp xếp và nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống giáo dục đại học.
Tại Hội nghị giáo dục đại học năm 2025, Bộ Giáo dục và Đào tạo cho biết, ngoài khối trường công an, quân đội do các bộ chủ quản quyết định và nhóm trường tư thục, hiện có khoảng 140 trường đại học công lập thuộc diện xem xét sáp nhập, tinh giản.
Định hướng này cũng được thể hiện trong Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo. Nghị quyết yêu cầu triển khai sắp xếp, tái cấu trúc các cơ sở giáo dục đại học; sáp nhập hoặc giải thể các cơ sở giáo dục đại học không đạt chuẩn; xóa bỏ cấp trung gian nhằm bảo đảm bộ máy quản trị tinh gọn, thống nhất và hiệu quả.
Bên cạnh đó, Nghị quyết cũng đặt ra yêu cầu nghiên cứu sáp nhập các viện nghiên cứu với cơ sở giáo dục đại học; tăng cường quản lý nhà nước đối với các cơ sở giáo dục đại học, đồng thời nghiên cứu chuyển một số trường đại học về địa phương quản lý nhằm nâng cao hiệu quả quản trị và đáp ứng tốt hơn nhu cầu đào tạo nguồn nhân lực của từng địa phương.
Dự thảo Thông tư Chuẩn cơ sở giáo dục đại học không chỉ đóng vai trò là bộ tiêu chí đánh giá chất lượng hoạt động của các trường mà còn được xem là căn cứ quan trọng cho quá trình tái cấu trúc hệ thống giáo dục đại học trong thời gian tới. Khi các tiêu chuẩn được áp dụng đồng bộ, việc sáp nhập, tinh giản hoặc giải thể các cơ sở không đáp ứng yêu cầu sẽ góp phần nâng cao chất lượng chung của hệ thống, hướng tới mục tiêu phát triển giáo dục đại học hiệu quả, tinh gọn và đáp ứng tốt hơn yêu cầu phát triển đất nước.
