Bộ Giáo dục và Đào tạo (GDĐT) vừa đăng tải dự thảo Thông tư quy định Hội giảng nhà giáo giáo dục nghề nghiệp trên Cổng Thông tin điện tử của Bộ để lấy ý kiến góp ý của các cơ quan, tổ chức, cá nhân.
Dự thảo được xây dựng thay thế Thông tư số 19/2020/TT-BLĐTBXH ngày 30/12/2020 của Bộ trưởng Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội quy định về Hội giảng nhà giáo giáo dục nghề nghiệp, nhằm cập nhật cơ sở pháp lý và đổi mới phương thức tổ chức Hội giảng phù hợp với yêu cầu phát triển đội ngũ nhà giáo giáo dục nghề nghiệp trong giai đoạn mới.
Hội giảng linh hoạt, phát huy quyền chủ động của cơ sở
Dự thảo chuyển trọng tâm Hội giảng theo hướng phát triển năng lực chuyên môn, trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm và lan tỏa phương pháp dạy học hiệu quả. Đây là môi trường để nhà giáo trình bày, trao đổi, học tập kinh nghiệm, đổi mới phương pháp dạy học và chia sẻ các mô hình, giải pháp phù hợp với thực tiễn giáo dục nghề nghiệp.
Khác với mô hình tổ chức Hội giảng theo nhiều cấp quy định tại Thông tư số 19/2020/TT-BLĐTBXH, dự thảo không quy định Hội giảng cấp quốc gia (Hội giảng cấp toàn quốc).
Dự thảo tập trung quy định các hình thức tổ chức phù hợp với nhu cầu thực tế, gồm Hội giảng cấp cơ sở do cơ sở hoạt động giáo dục nghề nghiệp chủ động quyết định; Hội giảng theo ngành, nhóm ngành, nghề hoặc lĩnh vực chuyên môn do hiệp hội nghề nghiệp, tổ chức xã hội - nghề nghiệp có hoạt động trong lĩnh vực giáo dục nghề nghiệp tổ chức theo chức năng, nhiệm vụ, điều lệ của tổ chức và quy định của pháp luật.
Dự thảo cũng không ấn định chu kỳ tổ chức Hội giảng theo thời gian cố định, tạo điều kiện để chủ thể tổ chức chủ động lựa chọn thời điểm phù hợp với nhu cầu và điều kiện thực tế.
Theo dự thảo, nhà giáo tham gia Hội giảng trên cơ sở tự nguyện, phù hợp với nhu cầu phát triển chuyên môn và điều kiện thực tế. Dự thảo không quy định chỉ tiêu bắt buộc về số lượng nhà giáo tham gia hoặc chỉ tiêu thành tích đối với nhà giáo và cơ sở hoạt động giáo dục nghề nghiệp.
Qua đó, Hội giảng được định hướng là hoạt động chuyên môn nhằm khuyến khích nhà giáo chủ động học tập, trao đổi, chia sẻ và phát triển năng lực nghề nghiệp, thay vì trở thành một hoạt động mang tính chỉ tiêu hoặc thành tích.
Người đứng đầu cơ sở hoạt động giáo dục nghề nghiệp quyết định việc tổ chức Hội giảng và ban hành Quy định tổ chức Hội giảng phù hợp với điều kiện của cơ sở. Quy định này cụ thể hóa các nội dung về thời gian, hình thức, đối tượng, điều kiện tham gia, tiêu chí đánh giá, Ban tổ chức, Hội đồng giám khảo và việc ghi nhận, tôn vinh kết quả.
Việc tổ chức Hội giảng không đặt ra yêu cầu xin phép, trình duyệt hoặc phê duyệt trước của cơ quan quản lý nhà nước. Cách tiếp cận này phát huy quyền chủ động, đồng thời gắn với trách nhiệm của cơ sở hoạt động giáo dục nghề nghiệp về chất lượng chuyên môn, tính khách quan, công bằng và minh bạch trong tổ chức và đánh giá.
Việc giảm các thủ tục cũng tạo thêm không gian để cơ sở giáo dục nghề nghiệp lựa chọn cách thức tổ chức sát với đặc thù ngành, nghề và đội ngũ nhà giáo. Tuy nhiên, quyền chủ động chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi đi cùng những yêu cầu rõ ràng về tiêu chí đánh giá và tính minh bạch, để Hội giảng thực sự trở thành hoạt động phát triển chuyên môn chứ không chỉ là một hình thức tôn vinh.
Dự thảo xác định bài trình giảng là nội dung trọng tâm để đánh giá nhà giáo tham gia Hội giảng, phù hợp với đặc thù của hoạt động dạy học trong giáo dục nghề nghiệp và được đánh giá thông qua 6 nhóm tiêu chí.
Kết quả bài trình giảng được ghi nhận đạt khi đạt từ 75% tổng số điểm trở lên, đồng thời từng nhóm tiêu chí đạt từ 50% số điểm trở lên. Việc ghi nhận kết quả không đặt ra thủ tục riêng để nhà giáo đề nghị cơ quan quản lý nhà nước công nhận kết quả Hội giảng.
Dự thảo cũng phân định giữa kết quả chuyên môn và việc tôn vinh, khen thưởng, trao giải. Kết quả Hội giảng không mặc nhiên được quy đổi thành tiêu chuẩn chức danh, điều kiện bổ nhiệm, thăng hạng hoặc các điều kiện pháp lý khác nếu pháp luật chuyên ngành không quy định.
Kết quả, giải thưởng của nhà giáo đã đạt được theo Thông tư số 19/2020/TT-BLĐTBXH được thực hiện theo quy định chuyển tiếp của dự thảo Thông tư.
Đưa học liệu số, mô phỏng và AI vào bài trình giảng
Một điểm đáng chú ý trong dự thảo là khuyến khích nhà giáo ứng dụng công nghệ số, học liệu số, thiết bị dạy học tự làm, mô hình mô phỏng, môi trường thực tế ảo và trí tuệ nhân tạo (AI) phù hợp với nội dung, phương pháp và điều kiện dạy học.
Việc đưa các công cụ số và AI vào Hội giảng mở thêm không gian để nhà giáo thể hiện năng lực thiết kế bài dạy, khai thác học liệu và tổ chức hoạt động học tập theo hướng trực quan, linh hoạt hơn. Với giáo dục nghề nghiệp, mô phỏng và môi trường thực tế ảo cũng có thể hỗ trợ người học tiếp cận những tình huống, quy trình hoặc thiết bị mà điều kiện dạy học thực tế chưa phải lúc nào cũng đáp ứng đầy đủ.
Tuy nhiên, việc ứng dụng công nghệ không nên được nhìn như một tiêu chí về mức độ hiện đại của bài giảng. Giá trị của công nghệ nằm ở khả năng phục vụ mục tiêu học tập, giúp người học hiểu sâu hơn, thực hành tốt hơn hoặc giải quyết vấn đề nghề nghiệp hiệu quả hơn. Vì vậy, cùng một công cụ số nhưng hiệu quả sẽ phụ thuộc vào cách nhà giáo lựa chọn, thiết kế và tích hợp vào bài trình giảng.
Dự thảo quy định việc ứng dụng công nghệ số và AI trong bài trình giảng phải phù hợp với yêu cầu chuyên môn, tuân thủ các quy định về sở hữu trí tuệ, bảo vệ dữ liệu cá nhân, quyền riêng tư và các quy định pháp luật có liên quan.
Đây là yêu cầu cần thiết khi AI và học liệu số ngày càng được sử dụng trong hoạt động dạy học. Nhà giáo không chỉ cần biết khai thác công nghệ mà còn phải có khả năng kiểm soát nguồn học liệu, bảo đảm tính chính xác của nội dung và sử dụng dữ liệu đúng quy định. Điều này đặc biệt quan trọng trong giáo dục nghề nghiệp, nơi bài giảng cần gắn với kiến thức, quy trình và yêu cầu thực tế của từng ngành, nghề.
Nhìn tổng thể, dự thảo Thông tư đang chuyển Hội giảng từ cách tiếp cận nặng về tổ chức theo cấp, chu kỳ và thành tích sang hoạt động phát triển chuyên môn linh hoạt hơn. Việc không quy định Hội giảng cấp quốc gia, không ấn định chu kỳ bắt buộc và thực hiện trên cơ sở tự nguyện tạo điều kiện để cơ sở giáo dục nghề nghiệp chủ động tổ chức theo nhu cầu thực tế.
Cùng với đó, việc khuyến khích ứng dụng học liệu số, mô phỏng, thực tế ảo và AI mở thêm hướng đổi mới phương pháp trình giảng. Để những công cụ này thực sự tạo giá trị, trọng tâm vẫn cần đặt ở chất lượng chuyên môn và hiệu quả học tập của người học, trong đó công nghệ là phương tiện hỗ trợ cho mục tiêu đào tạo chứ không phải mục tiêu tự thân.
