Hoàn thiện học vấn phổ thông, gắn với định hướng nghề nghiệp
Theo quy định mới, kiến thức chương trình THPT trong chương trình giáo dục trung học nghề không phải là toàn bộ chương trình THPT, mà là phần kiến thức cốt lõi được lựa chọn, thiết kế theo hướng ứng dụng và phù hợp với nhóm ngành, nghề đào tạo. Cách tiếp cận này nhằm bảo đảm người học vừa có nền tảng văn hóa cần thiết, vừa có điều kiện tập trung vào năng lực nghề nghiệp.
Mục tiêu đặt ra là hoàn thiện học vấn phổ thông theo định hướng nghề nghiệp; tạo nền tảng để người học học chuyên môn nghề, tham gia thị trường lao động và tiếp tục học tập ở các trình độ cao hơn. Chương trình đồng thời chú trọng năng lực số, ngoại ngữ, khả năng ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), kỹ năng mềm, tác phong công nghiệp, ý thức kỷ luật và an toàn lao động.
10 môn học, tăng nội dung ứng dụng vào nghề
Theo Thông tư số 75/2026/TT-BGDĐT, kiến thức phổ thông trong chương trình trung học nghề được tổ chức trong 3 năm, với 3 nhóm môn học: môn học chung, môn học bắt buộc và môn học định hướng nghề nghiệp.
Ba môn học chung gồm Giáo dục thể chất, Giáo dục quốc phòng và an ninh, Giáo dục kinh tế và pháp luật. Năm môn bắt buộc gồm Toán, Ngữ văn, Tiếng Anh, Lịch sử và Tin học. Ngoài ra, người học lựa chọn 2 môn định hướng nghề nghiệp phù hợp với nhóm ngành, nghề đào tạo. Như vậy, đối với các nhóm ngành, nghề được quy định, người học học tổng cộng 10 môn kiến thức chương trình THPT.
Điểm đáng chú ý là các môn bắt buộc được thiết kế gồm phần kiến thức cốt lõi và phần ứng dụng nghề nghiệp. Kiến thức không chỉ dừng ở yêu cầu học thuật mà được đưa vào các bối cảnh, tình huống thực tế của ngành, nghề.
Chẳng hạn, Ngữ văn tăng cường kỹ năng đọc hiểu, tạo lập các văn bản phục vụ công việc như quy trình, hướng dẫn, báo cáo, biên bản, thư tín và email. Tiếng Anh chú trọng giao tiếp, đọc tài liệu, hướng dẫn sử dụng thiết bị, an toàn lao động và giao tiếp tại nơi làm việc. Với Tin học, chương trình hướng tới năng lực số, ứng dụng công nghệ và sử dụng có trách nhiệm AI, công cụ số trong học tập và nghề nghiệp.
Môn học được lựa chọn theo nhóm ngành, nghề
Tính phân hóa nghề nghiệp được thể hiện rõ ở nhóm môn định hướng. Thông tư quy định 5 nhóm ngành, nghề gồm: Máy tính và công nghệ thông tin; Công nghệ kỹ thuật; Kỹ thuật cơ khí và cơ kỹ thuật; Kỹ thuật điện, điện tử và tự động hóa; Khách sạn, nhà hàng.
Trong đó, bốn nhóm ngành, nghề đầu tiên học Vật lí và Công nghệ; nhóm Khách sạn, nhà hàng học Công nghệ và Địa lí. Cách thiết kế này tạo sự liên kết trực tiếp hơn giữa kiến thức phổ thông với yêu cầu của lĩnh vực đào tạo.
Tổng số giờ lên lớp và kiểm tra phần kiến thức chương trình THPT trong 3 năm là 1.610 giờ, chưa bao gồm thời gian tự học. Việc phân bổ thời lượng giữa kiến thức cốt lõi và ứng dụng nghề nghiệp được thực hiện phù hợp với từng môn học và nhóm ngành, nghề.
Trao quyền cho cơ sở giáo dục, bảo đảm khả năng liên thông
Một điểm mới có ý nghĩa thực tiễn là cơ sở giáo dục nghề nghiệp được chủ động cụ thể hóa nội dung ứng dụng nghề nghiệp theo ngành, nghề và điều kiện thực tế. Việc triển khai phải bảo đảm yêu cầu cần đạt, không làm thay đổi kiến thức cốt lõi, hạn chế trùng lặp với nội dung chuyên môn nghề và khuyến khích sự tham gia góp ý của doanh nghiệp.
Việc dạy học có thể kết hợp trực tiếp và trực tuyến, nhưng các nội dung thực hành, thí nghiệm, vận động hoặc trải nghiệm nghề nghiệp không được thay thế hoàn toàn bằng hình thức trực tuyến.
Đáng chú ý, kết quả học tập của từng môn học và phần kiến thức THPT được ghi nhận làm cơ sở bảo lưu, công nhận, chuyển đổi kết quả học tập khi người học chuyển trường, chuyển hình thức đào tạo hoặc thực hiện liên thông theo quy định.
Quy định mới cho thấy yêu cầu chuyển từ cách tiếp cận “học văn hóa song song với học nghề” sang gắn kiến thức phổ thông với năng lực nghề nghiệp ngay trong quá trình đào tạo. Việc vừa bảo đảm nền tảng học vấn, vừa tăng tính ứng dụng, năng lực số và khả năng thích ứng với công nghệ được kỳ vọng giúp người học trung học nghề có thêm lựa chọn: đi vào thị trường lao động với kỹ năng phù hợp hoặc tiếp tục học tập ở các trình độ cao hơn.
