Chủ trương và các văn bản pháp lý liên quan
Trong những năm gần đây, Việt Nam luôn xác định rõ vai trò của ngoại ngữ, đặc biệt là tiếng Anh đối với công cuộc phát triển kinh tế - xã hội và hội nhập quốc tế. Trên nền tảng đó, Đề án “Đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học giai đoạn 2025-2035, tầm nhìn đến 2045” đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, với kỳ vọng đưa tiếng Anh từ một môn học thành một ngôn ngữ sử dụng rộng rãi trong giảng dạy, giao tiếp và quản lý giáo dục.
Theo quy định này, tiếng Anh sẽ không chỉ dừng lại ở vai trò ngoại ngữ bắt buộc, mà còn được sử dụng trong nhiều hoạt động học tập, từ lớp học đến sinh hoạt ngoại khoá, từ giao tiếp học đường đến quản lý điều hành. Mục tiêu được đặt ra là xây dựng được một “hệ sinh thái tiếng Anh” trong tất cả các cơ sở giáo dục, từ mầm non đến đại học.
Chủ trương đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai xuất phát từ tinh thần của Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 của Bộ Chính trị, với mục tiêu nâng cao năng lực ngoại ngữ của học sinh, sinh viên, và hình thành thế hệ “công dân toàn cầu”. Tiếp đó, Quyết định 2371/QĐ-TTg ngày 27/10/2025 chính thức phê duyệt đề án cùng tên, xác định lộ trình thực hiện trong 10 năm (2025-2035) và tầm nhìn dài hạn đến năm 2045. Đề án xác định rõ: tiếng Anh sẽ được sử dụng rộng rãi, thường xuyên và hiệu quả trong dạy, học, giao tiếp và các hoạt động giáo dục tại trường học. Đây là quan điểm mang tính định hướng, xác lập vị thế mới của tiếng Anh trong hệ thống giáo dục quốc dân. Khác với các chương trình trước đây tập trung vào dạy - học ngoại ngữ, Đề án đặt mục tiêu chuyển đổi vai trò của tiếng Anh thành công cụ giao tiếp, học tập và làm việc trong trường học. Theo đó, tiếng Anh sẽ xuất hiện trong các tiết học chính khoá, sinh hoạt chuyên môn, giao tiếp học đường và trong công tác quản lý giáo dục.
Song song với đó, Quyết định số 2732/QĐ-TTg ngày 16/12/2025 phê duyệt Đề án tăng cường dạy và học ngoại ngữ giai đoạn 2025 - 2035, định hướng đến năm 2045 của Chính phủ cũng làm cụ thể hơn mục tiêu đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai. Đề án này nhấn mạnh nâng cao năng lực ngoại ngữ nói chung của người học và đội ngũ giáo viên. Đề án tăng cường dạy và học ngoại ngữ đặt ra yêu cầu đổi mới toàn diện từ chương trình, phương pháp giảng dạy, kiểm tra, đánh giá. Trọng tâm là phát triển năng lực sử dụng ngoại ngữ trong học tập, lao động và giao tiếp quốc tế. Đồng thời, Đề án cũng nhấn mạnh việc ứng dụng trí tuệ công nghệ, học liệu số, trí tuệ nhân tạo trong dạy và học ngoại ngữ, phù hợp với xu thế chuyển đổi số của giáo dục. Bên cạnh đó, nhiều văn bản pháp lý liên quan như Nghị định 222/2025/NĐ-CP về dạy và học bằng tiếng nước ngoài cũng được ban hành, tạo hành lang cho việc áp dụng tiếng Anh trong môi trường giáo dục chính thống.
Thực tế triển khai qua một số mô hình tiên phong
Đáng chú ý, cả hai Đề án đều thống nhất quan điểm trao quyền chủ động cho địa phương và cơ sở giáo dục, cho phép triển khai linh hoạt theo điều kiện thực tế, đồng thời yêu cầu bảo đảm chất lượng, hiệu quả và không tạo thêm áp lực cho học sinh.
Tại Hà Nội, ngành Giáo dục và Đào tạo đang thể hiện quyết tâm mạnh mẽ trong triển khai chủ trương này. Các trường học đã tích cực mở rộng chương trình tiếng Anh ngay từ bậc tiểu học. Một số trường học đưa các hoạt động tiếng Anh vào học từ lớp 1 thông qua liên kết với các đơn vị ngoại ngữ bên ngoài. Việc này giúp học sinh làm quen sớm với tiếng Anh, từ đó phát triển kỹ năng giao tiếp tự nhiên hơn.
Kết quả khảo sát những năm gần đây cho thấy, Hà Nội duy trì vị trí trong số các địa phương dẫn đầu cả nước về phổ điểm tiếng Anh trong kỳ thi Tốt nghiệp trung học phổ thông, phần lớn nhờ vào việc nâng chuẩn tiếng Anh và ứng dụng chương trình quốc tế trong trường công lập. Đặc biệt, tỷ lệ học sinh đạt chứng chỉ IELTS quốc tế cao hơn trước, phản ánh hiệu quả của quá trình triển khai. Không chỉ vậy, các buổi học bổ trợ ngoại ngữ, các câu lạc bộ tiếng Anh và sân chơi quốc tế được khuyến khích tổ chức rộng rãi, tạo môi trường sử dụng tiếng Anh xuyên suốt bên ngoài giờ chính khóa.
Tại Quảng Trị, ngành Giáo dục địa phương chủ động triển khai dạy học tiếng Anh theo hướng thực chất, phù hợp với từng cấp học và điều kiện thực tế. Từ năm học 2025-2026, một số trường đã từng bước đưa tiếng Anh vào dạy học các môn như Toán, Tin học, tùy theo năng lực giáo viên và điều kiện lớp học. Các hoạt động trải nghiệm, sân chơi ngoại ngữ cũng được tổ chức thường xuyên nhằm tạo môi trường sử dụng tiếng Anh cho học sinh. Công tác bồi dưỡng đội ngũ giáo viên được chú trọng với các lớp tập huấn nâng cao năng lực ngoại ngữ và phương pháp giảng dạy bằng tiếng Anh. Ở Hải Phòng, việc đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai được chú trọng rộng khắp với nhiều mô hình đổi mới. Ngành Giáo dục thành phố đã tập trung đổi mới chuyên môn theo hướng hội nhập quốc tế, khuyến khích các trường áp dụng tiếng Anh trong giảng dạy và sinh hoạt học tập. Các trường mầm non cũng cho trẻ làm quen tiếng Anh sớm thông qua các hoạt động như trò chơi, hát và kể chuyện, tạo nền tảng vững chắc cho việc phát triển tiếng Anh trong môi trường học đường.
Mặc dù có nhiều tín hiệu tích cực, quá trình đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai còn gặp khó khăn. Nhiều chuyên gia giáo dục chỉ ra rằng thi cử vẫn là rào cản lớn: chương trình hiện hành vẫn tập trung mạnh vào ngữ pháp và viết để phục vụ các kỳ thi, khiến học sinh giỏi lý thuyết nhưng yếu phản xạ nghe - nói. Bên cạnh đó, theo tính toán của Bộ Giáo dục và Đào tạo, để đạt mục tiêu này, ngành cần bổ sung khoảng 22.000 giáo viên tiếng Anh mới đến năm 2030, cùng với việc bồi dưỡng thêm hơn 200.000 giáo viên có thể giảng dạy bằng tiếng Anh. Các chuyên gia cũng lưu ý rằng mô hình này đòi hỏi sự hỗ trợ mạnh mẽ từ các trường đại học để đảm bảo chất lượng đào tạo giáo viên, đồng thời huy động sự tham gia của xã hội hoá giáo dục, doanh nghiệp, các tổ chức quốc tế xây dựng chương trình và tài liệu học phù hợp.
Xã hội hoá giáo dục trong dạy và học tiếng Anh
Một trong những điểm nhấn quan trọng của chủ trương lần này là khuyến khích xã hội hoá giáo dục tiếng Anh - nghĩa là huy động nguồn lực từ cộng đồng và các tổ chức giáo dục tư nhân một cách minh bạch và hiệu quả. Việc mở rộng liên kết giữa trường công với các trung tâm, tổ chức quốc tế không chỉ giúp đảm bảo đội ngũ giáo viên chất lượng mà còn tạo môi trường học tập đa văn hoá cho học sinh.
Việc đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học cần được nhìn nhận là cuộc cách mạng giáo dục dài hơi. Đây là sự chuyển dịch tư duy lớn, đòi hỏi sự đồng thuận của toàn xã hội từ nhà quản lý đến giáo viên, phụ huynh và cả học sinh.
Đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học là một chủ trương chiến lược mang tính quyết định đối với tương lai con người Việt Nam trong kỷ nguyên hội nhập. Thành công của chủ trương này không chỉ tạo ra nguồn nhân lực chất lượng cao, mà còn góp phần xây dựng xã hội mở, sáng tạo và kết nối quốc tế. Con đường phía trước còn nhiều thách thức, nhưng với quyết tâm chính trị mạnh mẽ, sự tham gia của cả cộng đồng và sự đổi mới trong cách tiếp cận giáo dục, mục tiêu này hoàn toàn khả thi và kỳ vọng mang đến những thay đổi căn bản cho hệ thống giáo dục nước nhà.
Nguồn tham khảo:
