Nâng cao công tác quản lý dạy thêm, học thêm, tránh tình trạng ép buộc
Theo dự thảo Thông tư, việc quản lí hoạt động dạy thêm, học thêm cần được thực hiện theo hướng tổng thể, đồng bộ, bảo đảm kỉ cương pháp luật, công khai, minh bạch và phù hợp với thực tiễn. Bởi hoạt động dạy thêm, học thêm là hoạt động liên quan đến nhiều lĩnh vực pháp luật, bao gồm giáo dục, nhà giáo, viên chức, phòng, chống tham nhũng, quản lí tài chính, an ninh trật tự và quyền lợi của người học.
Dự thảo Thông tư không cấm dạy thêm, học thêm chính đáng, không hạn chế nhu cầu học tập hợp pháp của người học và quyền dạy học của nhà giáo theo quy định của pháp luật. Trọng tâm của dự thảo là tăng cường các giải pháp quản lí theo quy định, hạn chế tối đa các hành vi dạy thêm trá hình, ép buộc học sinh học thêm, trục lợi từ hoạt động dạy thêm, học thêm, làm ảnh hưởng đến môi trường giáo dục lành mạnh.
Đồng thời, dự thảo Thông tư làm rõ phạm vi điều chỉnh, xác định các hoạt động giáo dục tăng cường, hoạt động giáo dục theo nhu cầu, sở thích chính đáng của người học nhằm phát triển toàn diện học sinh, được tổ chức theo quy định của Bộ GDĐT, không thuộc phạm vi điều chỉnh của dạy thêm, học thêm. Việc làm rõ nội dung này nhằm tránh cách hiểu chưa thống nhất, bảo đảm phân định rõ giữa dạy thêm, học thêm với các hoạt động giáo dục hợp pháp, cần thiết trong nhà trường.
Hiệu trưởng có quyền tăng thời lượng dạy thêm trong nhà trường
Một nội dung xuyên suốt của dự thảo là tăng cường quản lí hành vi dạy thêm của giáo viên; gắn hoạt động dạy thêm với chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp, nghĩa vụ, quyền hạn và những điều nhà giáo không được làm theo quy định của Luật Nhà giáo.
Đồng thời, dự thảo cũng làm rõ trách nhiệm giải trình của Hiệu trưởng trong quản lí hoạt động dạy thêm, học thêm tại nhà trường. Hiệu trưởng được trao quyền chủ động, linh hoạt trong việc tổ chức thực hiện; được quyền đề xuất tăng thời lượng dạy thêm đối với các đối tượng học sinh được phép tổ chức dạy thêm theo quy định của Thông tư số 29/2024/TT-BGDĐT, căn cứ nhu cầu thực tế, điều kiện tổ chức dạy học của nhà trường và đề nghị của giáo viên, phụ huynh, học sinh.
Việc đề xuất tăng thời lượng dạy thêm phải được xem xét, quyết định theo đúng thẩm quyền, bo đảm không mở rộng đối tượng, không làm biến tướng dạy thêm, học thêm, Hiệu trưởng phải chịu trách nhiệm giải trình đầy đủ về sự cần thiết, tính hợp lí, minh bạch, hiệu quả của việc tổ chức thực hiện theo quy định của Luật Viên chức và các quy định pháp luật có liên quan.
Báo cáo quan hệ giữa giáo viên dạy thêm với người đăng kí kinh doanh dạy thêm
Dự thảo Thông tư bổ sung quy định về trách nhiệm báo cáo của giáo viên khi tham gia dạy thêm ngoài nhà trường. Trong đó, yêu cầu bổ sung báo cáo rõ về mối quan hệ với chủ thể đứng tên đăng kí kinh doanh cơ sở dạy thêm. Quy định này nhằm minh bạch hóa hoạt động dạy thêm, phòng ngừa việc lợi dụng chức vụ, quyền hạn hoặc người thân để tổ chức, chi phối hoạt động dạy thêm gây xung đột lợi ích, phù hợp với tinh thần của Luật Phòng, chống tham nhũng.
Việc báo cáo không làm phát sinh thủ tục hành chính, không thay thế giấy phép kinh doanh và không phải là điều kiện xin phép cho giáo viên tham gia dạy thêm ngoài nhà trường.
Dự thảo bổ sung thêm quy định về thiết lập và công khai đường dây nóng tiếp nhận phản ánh ở các cấp quản lí, từ cơ sở giáo dục, ủy ban nhân dân cấp xã đến sở GDĐT. Đây là giải pháp nhằm tăng cường giám sát của toàn xã hội, kịp thời tiếp nhận, xử lí các phản ánh, kiến nghị, góp phần ngăn ngừa vi phạm, bảo đảm việc thực hiện quy định về việc dạy thêm, học thêm được nghiêm túc, đúng pháp luật.
Cùng với đó, dự thảo đổi mới cách tiếp cận trong thanh tra, kiểm tra theo hướng công khai, khách quan, đúng thẩm quyền; ưu tiên nhắc nhở, chấn chỉnh, hướng dẫn khắc phục đối với các vi phạm lần đầu, chưa gây hậu quả nghiêm trọng; xử lí nghiêm các trường hợp cố tình vi phạm, tái phạm, ép buộc hoặc trục lợi từ hoạt động dạy thêm, học thêm.
Trao quyền chủ động cho nhà trường đi đôi với tăng cường trách nhiệm quản lý
Việc Bộ GDĐT lấy ý kiến dự thảo Thông tư sửa đổi, bổ sung quy định về dạy thêm, học thêm từ các cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan cho thấy nỗ lực điều chỉnh chính sách theo hướng quản lý chặt chẽ nhưng vẫn linh hoạt, phù hợp hơn với thực tiễn nhà trường. Điểm đáng chú ý của dự thảo là cho phép hiệu trưởng được đề xuất tăng thời lượng dạy thêm trong nhà trường đối với các đối tượng học sinh được phép, trên cơ sở nhu cầu thực tế, điều kiện tổ chức dạy học và ý kiến của giáo viên, phụ huynh, học sinh. Cách tiếp cận này góp phần khắc phục tình trạng “một quy định áp cho mọi nơi”, đồng thời tạo điều kiện để nhà trường chủ động hỗ trợ học sinh có nhu cầu học tập chính đáng.
Tuy nhiên, việc mở rộng quyền chủ động cho cơ sở giáo dục cũng đồng nghĩa với yêu cầu cao hơn về trách nhiệm quản lý, minh bạch và giám sát, nhằm ngăn chặn nguy cơ dạy thêm tràn lan, ép buộc hoặc biến tướng dưới nhiều hình thức. Điều này cho thấy định hướng nhất quán của cơ quan quản lý là không cấm dạy thêm một cách cứng nhắc, mà kiểm soát bằng cơ chế rõ ràng, gắn trách nhiệm cụ thể với người đứng đầu nhà trường. Trong bối cảnh nhu cầu học tập của học sinh ngày càng đa dạng, việc hoàn thiện khung pháp lý về dạy thêm, học thêm được kỳ vọng sẽ góp phần xây dựng môi trường giáo dục lành mạnh, cân bằng giữa yêu cầu nâng cao chất lượng dạy học và bảo đảm quyền lợi, sự phát triển toàn diện cho học sinh.
