Trong những năm gần đây, việc chăm lo, hỗ trợ học sinh vùng sâu, vùng xa, đặc biệt là học sinh nội trú đã trở thành điểm nhấn quan trọng trong chính sách giáo dục quốc gia. Trường nội trú không còn là khái niệm xa lạ mà đang được quan tâm đầu tư cả về chính sách và cơ sở vật chất. Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa công bố Dự thảo Nghị định Quy định chính sách cho học sinh trường phổ thông nội trú và trường phổ thông nội trú tại các xã biên giới đất liền. Dự thảo Nghị định được xây dựng nhằm thể chế hóa Kết luận số 81-TB/TW ngày 18/7/2025 của Bộ Chính trị về chủ trương đầu tư xây dựng trường học cho các xã biên giới và Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, hướng tới mục tiêu bảo đảm công bằng trong tiếp cận giáo dục, đồng thời góp phần đào tạo nguồn nhân lực, ổn định dân cư và phát triển bền vững khu vực biên giới.
Bối cảnh thực tiễn về giáo dục vùng biên
Trường nội trú ở Việt Nam hình thành từ việc nhận diện rõ những bất bình đẳng trong tiếp cận giáo dục. Những học sinh ở vùng núi, biên giới, vùng sâu vùng xa thường phải đi hàng chục km để tới trường, gây khó khăn lớn về mặt sinh hoạt, dinh dưỡng và khả năng hoàn thành chương trình học. Điều này dẫn đến nguy cơ cao về tình trạng bỏ học và hạn chế cơ hội học tập bình đẳng.
Hiện nay, các chính sách đối với học sinh và cơ sở giáo dục ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, vùng bãi ngang, ven biển và hải đảo, xã biên giới hiện đang được thực hiện theo Nghị định số 66/2025/NĐ-CP ngày 12/3/2025 của Chính phủ quy định về chính sách cho trẻ em nhà trẻ, học sinh, học viên ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, vùng bãi ngang, ven biển và hải đảo và cơ sở giáo dục có trẻ em nhà trẻ, học sinh hưởng chính sách và Nghị định số 339/2025/NĐ-CP ngày 25/12/2025 quy định chính sách hỗ trợ bữa ăn trưa cho học sinh tiểu học và trung học cơ sở học ở các xã biên giới đất liền. Nghị định này đã thiết lập khung chính sách hỗ trợ tương đối đầy đủ cho học sinh bán trú, tập trung vào các nhu cầu thiết yếu về ăn ở và sinh hoạt. Theo đó, học sinh bán trú được hỗ trợ tiền ăn khoảng 936.000 đồng/tháng, trong thời gian không quá 9 tháng/năm học; trường hợp không được bố trí chỗ ở tại trường còn được hỗ trợ thêm khoảng 360.000 đồng/tháng để tự túc nơi ở. Bên cạnh đó, nghị định cũng quy định việc hỗ trợ gạo với mức 15 kg/học sinh/tháng trong 9 tháng/năm học, cùng một số khoản hỗ trợ bổ sung khác do địa phương cân đối, như tiền tàu xe hoặc chi phí đi lại. Những mức hỗ trợ này không chỉ mang ý nghĩa về tài chính, mà còn tạo điều kiện tối thiểu giúp học sinh vùng khó ổn định sinh hoạt, giảm bớt gánh nặng cho gia đình và tập trung hơn vào việc học tập. So với trước đây, khi các chính sách hỗ trợ còn phân tán và thiếu thống nhất, Nghị định 66 đã góp phần chuẩn hóa đối tượng, mức hỗ trợ trên phạm vi toàn quốc, qua đó tăng tính minh bạch và thuận lợi trong tổ chức thực hiện.
Tuy nhiên, loại hình trường phổ thông nội trú là loại hình trường mới, lần đầu tiên xuất hiện và đã được đưa vào Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục (Luật số 123/2025/QH15). Hiện nay, các chính sách cho học sinh học tại trường phổ thông nội trú và chính sách cho trường phổ thông nội trú chưa được quy định tại văn bản quy phạm pháp luật nào. Do vậy, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã xây dựng Dự thảo Nghị định Quy định chính sách cho học sinh trường phổ thông nội trú và trường phổ thông nội trú tại các xã biên giới đất liền nhằm thể chế hóa chủ trương, đường lối của Đảng và Nhà nước về đầu tư xây dựng các trường phổ thông nội trú tại các xã biên giới đất liền, từng bước hiện thực hóa mục tiêu phát triển bền vững và bảo đảm công bằng trong giáo dục giữa các vùng miền trên cả nước.
Quy định mới về hỗ trợ cho học sinh nội trú
So với Nghị định 66, Dự thảo Nghị định mới về chính sách đối với học sinh trường phổ thông nội trú thể hiện bước mở rộng đáng kể cả về phạm vi và mức độ hỗ trợ. Trước hết, Dự thảo đề xuất mức hỗ trợ trực tiếp cho học sinh nội trú cao hơn và cụ thể hơn, phù hợp với đặc thù học tập, sinh hoạt toàn thời gian tại trường. Theo đó, học sinh nội trú được hỗ trợ tiền ăn lên tới 1.170.000 đồng/tháng, nhằm đảm bảo đủ ba bữa ăn mỗi ngày trong suốt năm học, cao hơn so với mức hỗ trợ dành cho học sinh bán trú. Cùng với tiền ăn, học sinh nội trú còn được hỗ trợ 15kg gạo mỗi tháng để bổ sung dinh dưỡng, góp phần cải thiện thể trạng về sức khoẻ lâu dài. Ngoài ra, Dự thảo còn quy định khoản hỗ trợ 2.050.000 đồng/ năm học để học sinh mua đồng phục và học phẩm, đồng thời được cấp các hiện vật thiết yếu như chăn, màn, đồ dùng cá nhân theo từng cấp học, qua đó bảo đảm điều kiện sinh hoạt tối thiểu cho học sinh.
Không dừng lại ở việc hỗ trợ trực tiếp cho học sinh, Dự thảo nghị định mới còn mở rộng chính sách chăm lo cho chính các cơ sở giáo dục nội trú, coi đây là yếu tố then chốt để nâng cao chất lượng giáo dục vùng khó. Theo đó, các trường phổ thông nội trú được hỗ trợ đầu tư xây dựng cơ sở vật chất, bổ sung trang thiết bị dạy học, cải thiện điều kiện ăn ở và sinh hoạt an toàn cho học sinh. Nhà trường cũng được cấp kinh phí để thực hiện các nhiệm vụ đặc thù như tổ chức khám sức khỏe định kỳ, hỗ trợ bảo hiểm y tế, chi trả các chi phí điện nước, bếp ăn tập thể, cũng như công tác quản lý, chăm sóc học sinh ngoài giờ học. Bên cạnh đó, Dự thảo đề xuất mức hỗ trợ khoảng 900.000 đồng/học sinh/năm học để các trường tổ chức các hoạt động giáo dục phù hợp với đặc thù nội trú, qua đó góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện. Cách tiếp cận này cho thấy tầm nhìn dài hạn trong chính sách, khi trường nội trú là một môi trường giáo dục hoàn chỉnh, nơi học sinh được rèn luyện kỹ năng sống, nuôi dưỡng bản sắc văn hóa và tiếp cận giáo dục một cách công bằng.
Từ góc độ chính sách, việc mở rộng hỗ trợ đối với học sinh nội trú là bước đi cần thiết để thực hiện mục tiêu công bằng trong tiếp cận giáo dục, đặc biệt với học sinh vùng sâu, vùng xa và vùng biên giới. Trước hết, chính sách này có tác động rõ rệt trong việc giảm gánh nặng kinh tế cho gia đình học sinh. Đối với các hộ gia đình có thu nhập thấp, nhất là ở vùng dân tộc thiểu số, chi phí ăn ở và học tập cho con em theo học nội trú luôn là áp lực lớn. Vì vậy, mức hỗ trợ cao hơn giúp các em yên tâm đến trường, hạn chế tình trạng bỏ học vì khó khăn kinh tế. Đồng thời, việc bảo đảm ba bữa ăn mỗi ngày cùng nguồn lương thực ổn định cũng góp phần cải thiện dinh dưỡng, nâng cao sức khỏe thể chất và tinh thần, từ đó tạo nền tảng cho kết quả học tập bền vững hơn. Bên cạnh đó, đầu tư cho cơ sở nội trú giúp chuẩn hóa môi trường học tập, từng bước thu hẹp khoảng cách về điều kiện giáo dục giữa các vùng miền.
Tuy vậy, chính sách cũng đặt ra không ít thách thức trong quá trình triển khai. Mức hỗ trợ cao và phạm vi áp dụng rộng đòi hỏi nguồn ngân sách đủ lớn, đi kèm với cơ chế phân bổ rõ ràng, minh bạch để tránh chồng chéo. Việc tổ chức thực hiện tại các địa phương vùng sâu, vùng xa, nơi điều kiện giao thông và quản lý còn hạn chế, cũng là bài toán không đơn giản, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa ngành Giáo dục và chính quyền địa phương. Ngoài ra, chính sách cần được theo dõi, đánh giá tác động một cách định kỳ để kịp thời điều chỉnh mức hỗ trợ và cách thức thực hiện, bảo đảm phù hợp với nhu cầu thực tế của học sinh và điều kiện phát triển kinh tế - xã hội từng giai đoạn.
Việc hoàn thiện hệ thống chính sách hỗ trợ học sinh nội trú là bước tiến quan trọng trong hành trình tạo cơ hội học tập công bằng cho tất cả học sinh. Với chính sách mở rộng này, giáo dục đang từng bước bảo đảm quyền học tập và phát triển công bằng cho người học.
Bạn đọc có thể xem chi tiết Dự thảo Nghị định TẠI ĐÂY
