Bảo đảm sự thống nhất, đồng bộ, phù hợp với thực tiễn
Trường dự bị đại học là loại hình trường chuyên biệt, có vai trò quan trọng trong việc thực hiện chính sách dân tộc của Đảng và Nhà nước, góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, vùng có điều kiện kinh tế – xã hội đặc biệt khó khăn.
Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục năm 2025 tiếp tục khẳng định trách nhiệm của Nhà nước trong việc thành lập và phát triển hệ thống các trường dự bị đại học nhằm tạo điều kiện cho người học thuộc các đối tượng ưu tiên được chuẩn bị tốt trước khi chuyển tiếp lên trình độ đại học.
Trong khi đó, các quy định hiện hành về tổ chức và hoạt động của trường dự bị đại học được ban hành từ năm 2011 và năm 2013 đã bộc lộ một số điểm không còn phù hợp với bối cảnh pháp lí mới, đặc biệt sau sự ra đời của Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục năm 2025 và Luật Nhà giáo năm 2025, cũng như yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo.
Vì vậy, việc lấy ý kiến dự thảo Thông tư ban hành Quy chế tổ chức và hoạt động của trường dự bị đại học là cần thiết, nhằm hoàn thiện hành lang pháp lí, bảo đảm sự thống nhất, đồng bộ và phù hợp với thực tiễn tổ chức hoạt động của các trường dự bị đại học trong giai đoạn hiện nay.
Làm rõ trách nhiệm giải trình, nâng cao hiệu quả quản trị nhà trường
Dự thảo Thông tư quy định rõ vị trí pháp lí, chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn của trường dự bị đại học; làm rõ trách nhiệm của nhà trường, cơ quan quản lí trực tiếp và chính quyền địa phương, đồng thời nhấn mạnh trách nhiệm giải trình của các cơ sở này trong việc bảo đảm chất lượng giáo dục.
Theo dự thảo, trường dự bị đại học là trường chuyên biệt, thực hiện chính sách dân tộc trong giáo dục; chịu sự quản lí nhà nước về giáo dục của Bộ GDĐT, đồng thời chịu sự quản lí theo lãnh thổ của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh nơi trường đặt trụ sở. Quy chế cũng quy định toàn diện các nội dung liên quan đến tổ chức và hoạt động của nhà trường, từ tổ chức và quản lí nhà trường; tổ chức hoạt động giáo dục; đến đội ngũ giáo viên, nhân sự hỗ trợ giáo dục và học sinh; tài chính, tài sản; quan hệ giữa nhà trường, gia đình và xã hội.
Về cơ cấu tổ chức, dự thảo Thông tư quy định gồm: hiệu trưởng, phó hiệu trưởng; các phòng chức năng; tổ chuyên môn; hội đồng tư vấn; tổ chức Đảng, Đoàn Thanh niên và các lớp học. Đáng chú ý, dự thảo còn quy định cụ thể tiêu chuẩn, nhiệm vụ và quyền hạn của hiệu trưởng, phó hiệu trưởng; nguyên tắc tổ chức và hoạt động của các phòng chức năng, tổ chuyên môn, nhằm bảo đảm quản trị nhà trường theo hướng minh bạch, hiệu quả và phù hợp với yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay.
Thông tư đồng thời bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của học sinh, giáo viên, nhân sự hỗ trợ giáo dục; góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lí nhà nước đối với trường dự bị đại học; tạo nền tảng pháp lí vững chắc để chuẩn bị tốt cho học sinh dự bị đại học chuyển tiếp lên trình độ đại học.
Tổ chức giáo dục đặc thù, chuẩn hóa đội ngũ và điều kiện bảo đảm
Dự thảo Thông tư nhấn mạnh yêu cầu tổ chức các hoạt động giáo dục phù hợp với tính chất đặc thù của trường dự bị đại học. Trường dự bị đại học cần xây dựng kế hoạch giáo dục của nhà trường theo năm học để thực hiện Chương trình các môn học bồi dưỡng dự bị đại học do Bộ GDĐT ban hành; tổ chức biên soạn, thẩm định và sử dụng tài liệu dạy học phù hợp với từng đối tượng người học.
Bên cạnh các hoạt động dạy học chính khóa, trường dự bị đại học được tổ chức các hoạt động giáo dục trong và ngoài giờ lên lớp, trong và ngoài khuôn viên nhà trường để thực hiện Chương trình các môn học bồi dưỡng dự bị đại học; chú trọng các hoạt động giáo dục đặc thù nhằm gìn giữ, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc, đồng thời tăng cường các kĩ năng cần thiết cho học sinh trước khi chuyển tiếp lên bậc đại học.
Về đội ngũ, Dự thảo quy định giáo viên trường dự bị đại học phải đạt chuẩn nghề nghiệp tương ứng với vị trí việc làm. Đồng thời làm rõ quyền, nghĩa vụ của cán bộ quản lí, giáo viên, giáo viên chủ nhiệm và nhân sự hỗ trợ giáo dục theo hướng chuẩn hóa, phù hợp với Luật Nhà giáo và điều kiện thực tiễn của các trường dự bị đại học. Đồng thời, dự thảo cũng làm rõ trách nhiệm của trường trong việc quản lí toàn diện học tập, ăn, ở, sinh hoạt của học sinh; tổ chức công tác nội trú; bảo đảm y tế học đường, an toàn thực phẩm và xây dựng môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh.
Theo dự thảo Thông tư, trường dự bị đại học có trách nhiệm xây dựng và tổ chức thực hiện kế hoạch phát triển, kế hoạch giáo dục; tổ chức tuyển sinh, bồi dưỡng, kiểm tra, đánh giá học sinh; quản lí, chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục học sinh; quản lí đội ngũ, tài chính, tài sản; bảo đảm và kiểm định chất lượng giáo dục; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số và hợp tác quốc tế theo quy định.
Về cơ sở vật chất, tài chính và tài sản, theo dự thảo, trường dự bị đại học phải bảo đảm tiêu chuẩn cơ sở vật chất tối thiểu của trường trung học phổ thông; việc quản lí, sử dụng tài chính và tài sản thực hiện theo quy định của pháp luật về đơn vị sự nghiệp công lập.
Đồng thời, trường dự bị đại học có trách nhiệm xây dựng và tổ chức thực hiện kế hoạch phát triển, kế hoạch giáo dục; tổ chức tuyển sinh, bồi dưỡng, kiểm tra, đánh giá học sinh; quản lí, chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục học sinh; quản lí đội ngũ, tài chính, tài sản; bảo đảm và kiểm định chất lượng giáo dục; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số và hợp tác quốc tế theo quy định.
Việc lấy ý kiến dự thảo Thông tư ban hành Quy chế tổ chức và hoạt động của trường dự bị đại học cho thấy nỗ lực của Bộ GDĐT trong việc hoàn thiện thể chế, đáp ứng yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo. Khi các quy định được cập nhật đồng bộ với Luật Giáo dục và Luật Nhà giáo năm 2025, trường dự bị đại học không chỉ được củng cố về mặt pháp lí mà còn có thêm điều kiện để nâng cao chất lượng quản trị và tổ chức giáo dục. Quan trọng hơn, một quy chế rõ ràng, khả thi sẽ góp phần phát huy đúng vai trò của trường dự bị đại học như một “bệ đỡ” cần thiết, giúp học sinh thuộc diện ưu tiên có sự chuẩn bị vững vàng trước khi bước vào giảng đường đại học, qua đó đóng góp thiết thực vào mục tiêu phát triển nguồn nhân lực và bảo đảm công bằng trong tiếp cận giáo dục.
