Nâng cao chất lượng y tế học đường để phát triển người học toàn diện

Đảm bảo người học phát triển toàn diện về thể chất, tinh thần

Y tế học đường thường được gắn với các hoạt động phòng chống dịch bệnh, sơ cứu hoặc khám sức khoẻ định kỳ. Tuy nhiên, những thay đổi của môi trường sống, áp lực học tập, tác động của công nghệ số cùng sự gia tăng các vấn đề sức khoẻ tâm thần đã đặt ra yêu cầu đối với công tác chăm sóc sức khoẻ học sinh.

Theo Quyết định số 973/QĐ-TTg ngày 01/6/2026 của Chính phủ phê duyệt Chương trình Sức khỏe học đường giai đoạn 2026-2035, sức khỏe học đường sẽ được tiếp cận theo hướng toàn diện hơn, bao gồm dinh dưỡng học đường, giáo dục thể chất, sức khỏe tâm thần, an toàn trường học, vệ sinh môi trường và ứng dụng công nghệ số trong quản lý sức khỏe học sinh. Mục tiêu của Chương trình nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác y tế trường học và các hoạt động tuyên truyền, giáo dục, bảo vệ, chăm sóc, quản lý sức khỏe trong các cơ sở giáo dục nhằm bảo đảm điều kiện để người học phát triển toàn diện về thể chất, tinh thần; góp phần thực hiện các mục tiêu, giải pháp về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe Nhân dân. Đối tượng thụ hưởng của Chương trình là trẻ em mầm non, học sinh, sinh viên đang được nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục, đào tạo tại các cơ sở giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông, trường chuyên biệt, trung tâm giáo dục thường xuyên, trung tâm giáo dục nghề nghiệp - giáo dục thường xuyên, cơ sở giáo dục nghề nghiệp, cơ sở giáo dục đại học.

Chương trình cũng yêu cầu rà soát, sửa chữa, nâng cấp cơ sở vật chất, các điều kiện vệ sinh trường học, ánh sáng phòng học, các công trình cung cấp nước sạch, nhà vệ sinh bảo đảm đủ số lượng, yêu cầu đáp ứng nhu cầu của người học theo quy định, nhất là đối với người khuyết tật, nữ giới. Bố trí phòng y tế trường học, phòng tư vấn học đường riêng biệt, thân thiện theo quy định; bổ sung thiết bị y tế và thuốc thiết yếu để phục vụ công tác chăm sóc sức khỏe ban đầu cho người học trong trường học phù hợp thực tế và trình độ chuyên môn của nhân viên y tế trường học.

Về việc ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số trong quản lý sức khỏe người học, Chương trình cũng yêu cầu hoàn thiện cơ sở dữ liệu về cơ sở vật chất, thiết bị phục vụ chăm sóc sức khỏe người học.

Gắn với chủ trương lấy người học làm trung tâm

Chính sách nâng cao chất lượng y tế học đường là sự gắn kết chặt chẽ với quan điểm lấy người học làm trung tâm - tư tưởng xuyên suốt trong quá trình đổi mới giáo dục hiện nay.

Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 đặt mục tiêu phát triển toàn diện phẩm chất và năng lực học sinh. Muốn đạt được mục tiêu đó, nhà trường không chỉ là nơi truyền đạt tri thức mà còn phải trở thành môi trường nuôi dưỡng sự phát triển thể chất và tinh thần của người học. Điều này cũng phù hợp với tinh thần của Chiến lược phát triển giáo dục đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, trong đó nhấn mạnh yêu cầu xây dựng môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh, hạnh phúc; phát triển con người Việt Nam toàn diện về đức, trí, thể, mỹ.

Thực tế cho thấy, học sinh Việt Nam đang đối mặt với nhiều vấn đề sức khỏe mới. Tình trạng cận thị học đường gia tăng, tỷ lệ thừa cân béo phì ở khu vực thành thị tăng nhanh trong khi suy dinh dưỡng vẫn tồn tại ở nhiều địa phương khó khăn. Bên cạnh đó là những biểu hiện căng thẳng tâm lý, lo âu, áp lực học tập và những tác động từ môi trường mạng xã hội. Không ít vụ việc đau lòng liên quan đến bạo lực học đường, hành vi tự gây tổn thương hoặc khủng hoảng tâm lý ở học sinh đã gióng lên hồi chuông cảnh báo về nhu cầu chăm sóc sức khỏe tinh thần ngay từ trong nhà trường.

Xu hướng của thế giới hiện nay đang xem sức khỏe tâm thần là một bộ phận không thể tách rời của sức khỏe tổng thể. Việc Việt Nam đưa nội dung này vào các chương trình sức khỏe học đường cho thấy sự tiếp cận với các chuẩn mực giáo dục hiện đại. Đây cũng là một trong những điều kiện quan trọng để xây dựng trường học hạnh phúc - mục tiêu đang được ngành Giáo dục thúc đẩy mạnh mẽ trong những năm gần đây.

Nâng cao chất lượng y tế học đường cần được xem là một nhiệm vụ trọng tâm của đổi mới giáo dục trong giai đoạn tới. Muốn làm được điều đó, cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế phối hợp giữa ngành Giáo dục và Y tế; bảo đảm nhân lực y tế trường học; tăng cường đầu tư cơ sở vật chất; đẩy mạnh tư vấn tâm lý học đường; ứng dụng hồ sơ sức khỏe điện tử và nâng cao nhận thức của gia đình, nhà trường và xã hội về chăm sóc sức khỏe học sinh.