Trong nhiều năm, thu nhập và chế độ đãi ngộ giáo viên là vấn đề “trăn trở” lớn của ngành Giáo dục. Áp lực kinh tế, thu nhập chưa tương xứng với vị thế nghề nghiệp khiến một số giáo viên phải đi làm thêm, ảnh hưởng tới chất lượng giảng dạy và động lực nghề nghiệp. Trong khi đó, yêu cầu đổi mới giáo dục ngày càng cao, đòi hỏi giáo viên cần làm chủ công nghệ, đổi mới phương pháp dạy học, đáp ứng yêu cầu của xã hôi tri thức.
Trước thực tế này, Bộ Giáo dục và Đào tạo đang xây dựng nhiều dự thảo quy định về chính sách tiền lương, chế độ phụ cấp cho giáo viên.
Tăng phụ cấp ưu đãi nghề để khắc phục những bất cập và tạo động lực mới
Một trong những nội dung đáng chú ý trong các dự thảo chính sách là đề xuất tăng phụ cấp ưu đãi nghề cho giáo viên. Bộ Giáo dục và Đào tạo đề xuất toàn bộ nhà giáo sẽ được áp dụng hệ số lương đặc thù. Giáo viên mầm non được hưởng hệ số 1,25 so với mức lương hiện hưởng; các chức danh nhà giáo khác được hưởng hệ số 1,15.
Giáo viên còn được hưởng phụ cấp trách nhiệm công việc, phụ cấp lưu động và phụ cấp nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm tuỳ theo tính chất và điều kiện giảng dạy của từng vị trí. Nếu các dự thảo được thông qua, mỗi tháng, tính cả các khoản phụ cấp, hệ số lương đặc thù, thu nhập của giáo viên tăng đáng kể. Việc tăng phụ cấp ưu đãi nghề được kỳ vọng sẽ cải thiện đáng kể thu nhập của giáo viên, giúp giúp họ ổn định đời sống, giảm áp lực mưu sinh và tập trung hơn vào nhiệm vụ chuyên môn. Quan trọng hơn, chính sách này tạo động lực để giáo viên yên tâm gắn bó với nghề, giảm tình trạng bỏ nghề, chuyển nghề.
Cụ thể hoá Luật Nhà giáo và các chủ trương chính sách lớn
Luật Nhà giáo đã xác định nguyên tắc: Lương của Nhà giáo được xếp cao nhất trong hệ thống thang bậc lương hành chính sự nghiệp, đồng thời nhà giáo được hưởng phụ cấp ưu đãi nghề và các chế độ đặc thù theo tính chất công việc và vùng công tác. Đây được xem là bước đột phá trong chính sách đãi ngộ, khẳng định vị thế nghề giáo trong hệ thống chính sách công.
Việc tăng phụ cấp ưu đãi nghề là một trong những nội dung quan trọng để thực hiện hoá các quy định của Luật Nhà giáo trong bối cảnh Chính phủ chưa quy định chính sách tiền lương mới, việc trả lương vẫn thực hiện theo quy định tại Nghị định số 204/2004/NĐ-CP. Không chỉ Luật Nhà giáo, nhiều nghị quyết và chủ trương gần đây cũng nhấn mạnh việc ban hành cơ chế ưu đãi đặc thù, vượt trội đối với đội ngũ nhà giáo. Các văn kiện chiến lược coi đầu tư cho giáo viên là đầu tư cho phát triển bền vững, là yếu tố quyết định chất lượng nguồn nhân lực quốc gia. Trong đó, chính sách phụ cấp ưu đãi nghề được xem là một trong những công cụ quan trọng để thu hút và giữ chân nhân lực chất lượng cao trong ngành giáo dục.
Việc tăng phụ cấp ưu đãi nghề không chỉ cải thiện thu nhập của giáo viên mà còn tác động trực tiếp đến chiến lược phát triển đội ngũ và chất lượng giáo dục. Chính sách này góp phần nâng cao vị thế xã hội của nghề giáo, tăng sức hấp dẫn đối với học sinh giỏi lựa chọn ngành sư phạm, qua đó cải thiện chất lượng đầu vào đào tạo giáo viên. Đồng thời, tăng phụ cấp giúp thu hẹp khoảng cách đãi ngộ giữa giáo viên và các ngành nghề có yêu cầu trình độ cao trong khu vực công, trong bối cảnh cạnh tranh nhân lực chất lượng cao ngày càng gay gắt. Bên cạnh đó, phụ cấp theo vùng và theo tính chất công việc là công cụ điều tiết nhân lực hiệu quả, khuyến khích giáo viên công tác tại vùng khó khăn, góp phần bảo đảm công bằng giáo dục và thu hẹp khoảng cách tiếp cận giáo dục giữa các vùng miền.
Tăng phụ cấp ưu đãi nghề cho giáo viên là một bước đi đúng hướng và mang tính chiến lược trong cải cách chính sách giáo dục. Chính sách này không chỉ giải quyết vấn đề thu nhập trước mắt mà còn tác động đến cấu trúc dài hạn của hệ thống giáo dục, từ tuyển sinh sư phạm, đào tạo giáo viên đến chất lượng dạy học và kết quả học tập của học sinh. Trong bối cảnh Luật Nhà giáo tạo nền tảng pháp lý mới, các chính sách phụ cấp và tiền lương mới là công cụ quan trọng để các nguyên tắc pháp lý phù hợp với thực tiễn. Tuy nhiên, để chính sách đi vào cuộc sống, cần bảo đảm nguồn lực tài chính bền vững, cơ chế triển khai minh bạch và gắn với đánh giá hiệu quả công việc của giáo viên. Đồng thời, cần tiếp tục cải cách quản trị giáo dục, giảm áp lực hành chính, tạo điều kiện để giáo viên tập trung vào chuyên môn.
