Ưu tiên khai thác hiệu quả cơ sở vật chất, tránh lãng phí tài sản công
Thực hiện chủ trương sắp xếp mạng lưới cơ sở giáo dục, Sở Giáo dục và Đào tạo (GDĐT) tỉnh Phú Thọ đã ban hành Văn bản số 3155/SGD&ĐT-TCCB hướng dẫn tạm thời việc sắp xếp các cơ sở giáo dục công lập trên địa bàn.
Theo định hướng của tỉnh, việc sắp xếp được thực hiện trên cơ sở phù hợp với quy mô dân số, điều kiện kinh tế - xã hội và đặc điểm từng địa phương, đồng thời gắn với mục tiêu nâng cao hiệu quả sử dụng đội ngũ, cơ sở vật chất, quỹ đất và các nguồn lực đầu tư.
Đáng chú ý, Phú Thọ dành một nội dung riêng quy định về quản lý tài chính, tài sản và cơ sở vật chất trong quá trình sắp xếp. Theo đó, các đơn vị phải xây dựng phương án tiếp nhận, bàn giao và quản lý đất đai, tài sản công, trang thiết bị, hồ sơ, tài liệu, tài chính cũng như các quyền, nghĩa vụ liên quan giữa các cơ sở giáo dục trước và sau khi sắp xếp.
Quá trình bàn giao phải được lập biên bản, xác định đầy đủ hiện trạng, số lượng, chất lượng, giá trị tài sản và trách nhiệm của từng bên theo đúng quy định của pháp luật. Sau khi hoàn thành việc sắp xếp, địa phương ưu tiên khai thác tối đa cơ sở vật chất hiện có, hạn chế đầu tư dàn trải và tránh tình trạng tài sản công bị bỏ trống hoặc sử dụng kém hiệu quả.
Theo UBND tỉnh Phú Thọ, toàn tỉnh hiện có 1.865 cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông, giáo dục thường xuyên và giáo dục nghề nghiệp (không bao gồm các trường cao đẳng, đại học thuộc bộ, ngành), trong đó phần lớn thuộc quản lý của chính quyền cấp xã, phường.
Thực tế cho thấy, sau mỗi đợt sáp nhập, bài toán lớn nhất không chỉ là tổ chức lại bộ máy mà còn là quản lý khối lượng lớn cơ sở vật chất, đất đai và tài sản công. Việc yêu cầu xây dựng phương án bàn giao, kiểm kê và khai thác ngay từ đầu giúp hạn chế tình trạng cơ sở vật chất bị bỏ không, xuống cấp hoặc đầu tư chồng chéo. Đây cũng là điều kiện quan trọng để quá trình sắp xếp thực sự mang lại hiệu quả về chất lượng giáo dục thay vì chỉ giảm đầu mối quản lý.
Điều chỉnh công năng, mở rộng quy mô trường học sau sáp nhập
Tại Hà Nội, UBND thành phố đã ban hành Kế hoạch số 272/KH-UBND về triển khai sắp xếp, tổ chức lại các cơ sở giáo dục mầm non, tiểu học, trung học cơ sở, trung học phổ thông và trường chuyên biệt công lập.
Một trong những mục tiêu trọng tâm của kế hoạch là đổi mới quản trị nhà trường theo hướng mở rộng quy mô trường lớp, tăng số lượng phòng học và nâng cao hiệu quả sử dụng cơ sở vật chất hiện có. Theo đó, Hà Nội định hướng phát triển mô hình một trường chính có các phân hiệu, đồng thời hợp nhất các đầu mối quản lý để hình thành những cơ sở giáo dục có quy mô lớn hơn.
Để thực hiện mục tiêu này, UBND thành phố giao các xã, phường rà soát toàn bộ hiện trạng cơ sở vật chất của các trường trước khi sáp nhập, trên cơ sở đó xây dựng phương án điều chỉnh công năng các phòng làm việc dôi dư, cải tạo, sửa chữa và bổ sung phòng học tại trường chính cũng như các phân hiệu.
Việc đầu tư được kỳ vọng sẽ góp phần giảm sĩ số học sinh/lớp, nâng cao điều kiện tổ chức các hoạt động dạy học và đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục.
Song song với đó, Hà Nội cũng đưa ra các tiêu chí cụ thể về quy mô trường học sau sắp xếp. Theo kế hoạch, trường mầm non phải có tối thiểu 30 lớp, trường tiểu học tối thiểu 40 lớp, trường trung học cơ sở tối thiểu 45 lớp, còn mô hình trường liên cấp tiểu học - trung học cơ sở phải có ít nhất 50 lớp.
Để bảo đảm chất lượng giáo dục, thành phố quy định không sáp nhập trường mầm non với trường phổ thông, không sáp nhập trường chuyên biệt với trường đại trà và tiếp tục giữ nguyên các trường chất lượng cao đã được công nhận.
Cách tiếp cận của Hà Nội cho thấy việc sáp nhập trường học không đơn thuần là ghép các đơn vị hành chính mà hướng tới tái cấu trúc không gian giáo dục. Việc tận dụng cơ sở vật chất hiện có để mở rộng phòng học, giảm sĩ số và nâng cao điều kiện dạy học sẽ quyết định hiệu quả thực chất của quá trình sắp xếp. Nếu được triển khai đồng bộ, đây sẽ là cơ hội để chuyển đổi từ mô hình trường học phân tán sang những cơ sở giáo dục có quy mô lớn, quản trị hiện đại và đủ năng lực đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục trong giai đoạn mới.