Loạt chính sách mới về thi, cấp bằng tốt nghiệp THPT áp dụng từ tháng 4/2026

Thông tư số 13/TT-BGDĐT ngày 9/3/2026 về việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Quy chế thi tốt nghiệp trung học phổ thông (THPT) ban hành kèm theo Thông tư số 24/2024/TT-BGDĐT ngày 24/12/2024 của Bộ trưởng Bộ GDĐT có hiệu lực từ ngày 24/4/2026.

Theo thông tư, lần đầu tiên Bộ GDĐT miễn thi môn Ngoại ngữ cho thí sinh có chứng chỉ tiếng Hàn TOPIK đạt cấp độ 3 và chứng chỉ tiếng Anh quốc tế Versant English Placement Test (VEPT) 43 điểm.

Theo quy định, thí sinh chỉ được miễn thi môn Ngoại ngữ trong xét tốt nghiệp THPT chứ không được tính thành 10 điểm. Thí sinh vẫn cần dự thi nếu muốn đăng ký vào đại học theo phương thức xét điểm thi tốt nghiệp ở các tổ hợp có môn Ngoại ngữ.

Bên cạnh đó là các điểm mới về việc bổ sung quy định về văn bằng, chứng chỉ theo Thông tư 10/2026/TT-BGDĐT có hiệu lực từ ngày 15/4/2026, quy định chi tiết các nội dung mới về quản lý văn bằng, chứng chỉ được đề cập trong Luật Giáo dục sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục, Luật Giáo dục đại học (sửa đổi) và Luật Giáo dục nghề nghiệp (sửa đổi).

Những nội dung mới được quy định tại Thông tư gồm: Thay việc cấp bằng tốt nghiệp trung học cơ sở (THCS) bằng xác nhận hoàn thành chương trình THCS trong học bạ; giao hiệu trưởng cấp bằng tốt nghiệp THPT; bổ sung bằng trung học nghề; bổ sung hình thức văn bằng số, chứng chỉ số; đồng thời mở rộng phạm vi điều chỉnh bao gồm cả văn bằng chứng chỉ của giáo dục nghề nghiệp.

Thời hạn cấp bằng tốt nghiệp THPT (giấy) được rút ngắn từ 75 ngày xuống còn 30 ngày; thời hạn cấp văn bằng chứng chỉ số là 5 ngày kể từ ngày có quyết định công nhận tốt nghiệp. Các thủ tục liên quan được quy định theo hướng cắt giảm giấy tờ, tăng khai thác và chia sẻ dữ liệu từ các cơ sở dữ liệu liên quan; ưu tiên giải quyết trên môi trường điện tử; không yêu cầu người dân cung cấp lại thông tin đã có trên các hệ thống dữ liệu của cơ quan nhà nước.

Ngoài việc bổ sung 2 chứng chỉ được miễn thi Ngoại ngữ tốt nghiệp THPT 2026, Thông tư số 13/TT-BGDĐT có nhiều điểm mới nổi bật như sửa đổi các quy định liên quan đến thanh tra, kiểm tra trong kì thi nhằm bảo đảm phù hợp với việc chuyển bộ phận thanh tra giáo dục các cấp về Thanh tra Chính phủ và Thanh tra tỉnh; điều chỉnh một số quy định, quy trình tổ chức thi để bảo đảm phù hợp và thuận tiện hơn cho các đơn vị trong bối cảnh sắp xếp lại đơn vị quản lí chính quyền địa phương 2 cấp và sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh.

Bên cạnh đó, theo Thông tư, Bộ giảm thời gian thu nhận đơn phúc khảo để thông báo kết quả phúc khảo sớm hơn, đồng thời thuận tiện cho công tác tuyển sinh của các cơ sở giáo dục đại học và giáo dục nghề nghiệp. Đồng thời, điều chỉnh quy trình chấm phúc khảo nhằm tăng cường hiệu quả, chất lượng; theo đó quy định tất cả các bài thi có thay đổi điểm trong quá trình phúc khảo đều phải được đối thoại,...

Ngoài ra, Thông tư số 09/2026/TT-BGDĐT quy định tổ chức thi đánh giá năng lực ngoại ngữ và tổ chức thi đánh giá năng lực tiếng Việt chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 15/4/2026.

Thông tư quy định việc tăng cường chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ thông tin trong các khâu của công tác tổ chức thi,... Đồng thời, cho phép các đơn vị liên kết để mở rộng quy mô tổ chức thi (có thể tổ chức thi ở nước ngoài), phù hợp với xu thế hội nhập quốc tế hiện nay.

Thông tư cũng khuyến khích, hỗ trợ các cơ sở giáo dục Việt Nam thành lập phân hiệu, mở văn phòng đại diện hoặc triển khai chương trình giáo dục ở nước ngoài; đẩy mạnh hợp tác, mở rộng giảng dạy tiếng Việt, lan tỏa các giá trị văn hóa, truyền thống Việt Nam tại nước ngoài, nhất là trong cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài,...

Bổ sung hình thức đánh giá chất lượng giáo dục cấp quốc gia

Thông tư số 08/2026/TT-BGDĐT quy định việc đánh giá chất lượng giáo dục phổ thông theo hướng toàn diện hơn, không chỉ tập trung vào kết quả học tập về kiến thức và kĩ năng của học sinh mà còn chú trọng đánh giá phẩm chất và năng lực của học sinh theo yêu cầu của Chương trình giáo dục phổ thông hiện hành.

Tại khoản 2 Điều 8, Bộ GDĐT bổ sung hình thức đánh giá diện rộng cấp quốc gia được thực hiện bằng 01 trong 3 hình thức, thay vì chỉ tập trung vào cấu trúc bài kiểm tra và quy trình kỹ thuật như trước, gồm: Khảo sát trên máy vi tính; Khảo sát trên giấy; Kết hợp khảo sát trên giấy và trên máy vi tính.

Những điều chỉnh trong các thông tư mới cho thấy nỗ lực của ngành Giáo dục trong việc hoàn thiện quy chế thi tốt nghiệp THPT theo hướng linh hoạt, phù hợp với thực tiễn và tiệm cận thông lệ quốc tế. Việc bổ sung thêm các chứng chỉ ngoại ngữ được miễn thi THPT không chỉ mở rộng cơ hội cho thí sinh mà còn phản ánh sự ghi nhận đa dạng các chuẩn đánh giá năng lực ngôn ngữ. Tuy nhiên, quy định không quy đổi điểm 10 mà chỉ miễn thi cũng thể hiện sự thận trọng nhằm bảo đảm công bằng trong xét tuyển đại học, đồng thời duy trì vai trò của kỳ thi tốt nghiệp như một thước đo chung.

Đáng chú ý, việc cắt giảm thủ tục hành chính, rút ngắn thời gian cấp văn bằng và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin cho thấy định hướng rõ ràng trong chuyển đổi số giáo dục. Đây không chỉ là giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý mà còn góp phần giảm áp lực cho thí sinh, phụ huynh và các cơ sở giáo dục. Bên cạnh đó, những điều chỉnh về quy trình phúc khảo, thanh tra, kiểm tra hay tổ chức thi đánh giá năng lực ngoại ngữ và tiếng Việt cũng cho thấy sự chuyển dịch từ quản lý nặng về thủ tục sang chú trọng chất lượng và tính minh bạch.

Tuy vậy, để các chính sách này phát huy hiệu quả, cần bảo đảm sự đồng bộ trong triển khai giữa các địa phương, cơ sở giáo dục và hệ thống dữ liệu dùng chung. Đồng thời, công tác truyền thông cần được tăng cường để thí sinh nắm rõ quyền lợi và nghĩa vụ của mình, tránh những hiểu nhầm trong quá trình thực hiện. Về lâu dài, đây là những bước đi cần thiết nhằm xây dựng một hệ thống đánh giá giáo dục hiện đại, tin cậy và hướng tới phục vụ tốt hơn nhu cầu học tập, phát triển của người học trong bối cảnh hội nhập.