Việc xây dựng, ban hành Thông tư nhằm thể chế hóa các quy định tại Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục và Luật Giáo dục đại học sửa đổi về nhà giáo hợp đồng toàn thời gian sau khi nghỉ hưu và nhà giáo thỉnh giảng.
Khi Thông tư này có hiệu lực thi hành sẽ thay thế Thông tư số 44/2011/TT-BGDĐT ngày 10/10/2011 của Bộ trưởng Bộ GDĐT quy định về chế độ thỉnh giảng trong các cơ sở giáo dục; Thông tư số 11/2013/TT-BGDĐT ngày 29/3/2013 của Bộ trưởng Bộ GDĐT sửa đổi, bổ sung một số điều của Quy định về chế độ thỉnh giảng trong các cơ sở giáo dục, ban hành kèm theo Thông tư số 44/2011/TT-BGDĐT.
Khắc phục tình trạng thiếu hụt nguồn nhà giáo thỉnh giảng
Khi Thông tư này có hiệu lực thi hành sẽ thay thế Thông tư số 44/2011/TT-BGDĐT ngày 10/10/2011 của Bộ trưởng Bộ GDĐT quy định về chế độ thỉnh giảng trong các cơ sở giáo dục; Thông tư số 11/2013/TT-BGDĐT ngày 29/3/2013 của Bộ trưởng Bộ GDĐT sửa đổi, bổ sung một số điều của Quy định về chế độ thỉnh giảng trong các cơ sở giáo dục, ban hành kèm theo Thông tư số 44/2011/TT-BGDĐT.
Khắc phục tình trạng thiếu hụt nguồn nhà giáo thỉnh giảng
Trong bối cảnh thiếu giáo viên cục bộ, việc tìm kiếm giáo viên/giảng viên có trình độ phù hợp để thỉnh giảng không dễ dàng, đặc biệt ở các bộ môn đặc thù dẫn tới nguy cơ thiếu hụt nguồn thỉnh giảng.
Thực tế cho thấy, tình trạng thiếu giáo viên vẫn diễn ra ở nhiều địa phương và chưa có dấu hiệu được giải quyết triệt để, đặc biệt tại các vùng sâu, vùng xa. Nhiều cơ sở giáo dục gặp khó khăn trong việc tuyển dụng và thu hút nhà khoa học, giáo viên/giảng viên trình độ cao đến thỉnh giảng, đội ngũ nhà giáo đã nghỉ hưu, có kinh nghiệm công tác tham gia vào quá trình giảng dạy, đóng góp cho cơ sở giáo dục do hạn chế về môi trường làm việc và điều kiện cuộc sống; không ít trường phải bố trí giáo viên dạy liên môn hoặc kiêm nhiệm, ảnh hưởng đến chất lượng đào tạo.
Song song với đó, đội ngũ giáo viên/giảng viên thỉnh giảng, đội ngũ nhà giáo đã nghỉ hưu là lực lượng bổ trợ, có vai trò hỗ trợ và tăng cường cho đội ngũ giáo viên/giảng viên cơ hữu. Do đó, việc bổ sung nguồn nhà giáo thỉnh giảng và tận dụng đội ngũ nhà giáo đã nghỉ hưu được xem là giải pháp quan trọng, góp phần hỗ trợ, tăng cường cho đội ngũ cơ hữu và bảo đảm hoạt động dạy học ổn định. Đồng thời, việc ban hành các quy định nhằm xây dựng đội ngũ thường xuyên tham gia vào quá trình giảng dạy, nghiên cứu khoa học phục vụ cộng đồng là nhà giáo hợp đồng toàn thời gian sau khi nghỉ hưu và nhà giáo thỉnh giảng là hết sức cần thiết.
Lần đầu tiên có quy định về nhà giáo hợp đồng toàn thời gian sau khi nghỉ hưu
Trên thực tế, hiện nay mới chỉ có văn bản quy phạm pháp luật quy định về nhà giáo thỉnh giảng, chưa có văn bản quy định về nhà giáo hợp đồng toàn thời gian sau khi nghỉ hưu. Điều này dẫn đến khó khăn trong việc xác định trách nhiệm pháp lý, phân bổ thời gian làm việc, khối lượng giảng dạy, nghĩa vụ nghiên cứu khoa học và việc tính toán các điều kiện bảo đảm chất lượng theo quy định.
Lần đầu tiên có quy định về nhà giáo hợp đồng toàn thời gian sau khi nghỉ hưu
Trên thực tế, hiện nay mới chỉ có văn bản quy phạm pháp luật quy định về nhà giáo thỉnh giảng, chưa có văn bản quy định về nhà giáo hợp đồng toàn thời gian sau khi nghỉ hưu. Điều này dẫn đến khó khăn trong việc xác định trách nhiệm pháp lý, phân bổ thời gian làm việc, khối lượng giảng dạy, nghĩa vụ nghiên cứu khoa học và việc tính toán các điều kiện bảo đảm chất lượng theo quy định.
Khoảng trống pháp lý về nhà giáo hợp đồng sau nghỉ hưu gây khó trong quản lý và bảo đảm chất lượng. Nguồn: VOV2.VN
Thực trạng này ảnh hưởng đến tính minh bạch trong quản lý đội ngũ giáo viên/giảng viên, gây bất cập trong công tác kiểm định chất lượng giáo dục, xếp hạng cơ sở giáo dục và quản lý nhà nước về giáo dục.
Bên cạnh đó, trong bối cảnh đổi mới, tự chủ và hội nhập quốc tế đòi hỏi mối quan hệ pháp lý rõ ràng giữa giáo viên/giảng viên và cơ sở giáo dục. Việc xây dựng và quy định về nhà giáo hợp đồng toàn thời gian sau khi nghỉ hưu tại một cơ sở giáo dục nhằm bảo đảm tính ổn định, gắn bó lâu dài của đội ngũ; chuẩn hóa được công tác quản lý nhân sự, tạo cơ sở pháp lý rõ ràng cho công tác tuyển dụng, bố trí, phân công nhiệm vụ, đánh giá và sử dụng giáo viên/giảng viên.
Đồng thời, những quy định trong dự thảo Thông tư cũng giúp nâng cao hiệu lực kiểm định, bảo đảm chất lượng, tiêu chuẩn nhà giáo hợp đồng toàn thời gian sau nghỉ hưu; trở thành chỉ báo định lượng giúp cơ quan quản lý hậu kiểm thực chất, nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn nhân lực; tạo cơ sở pháp lý cho việc kiểm tra, giám sát, xử lý trách nhiệm khi có vi phạm.
Đồng thời, những quy định trong dự thảo Thông tư cũng giúp nâng cao hiệu lực kiểm định, bảo đảm chất lượng, tiêu chuẩn nhà giáo hợp đồng toàn thời gian sau nghỉ hưu; trở thành chỉ báo định lượng giúp cơ quan quản lý hậu kiểm thực chất, nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn nhân lực; tạo cơ sở pháp lý cho việc kiểm tra, giám sát, xử lý trách nhiệm khi có vi phạm.
Có thể thấy việc ban hành Thông tư là bước đi cần thiết nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý khi sử dụng nhà giáo sau nghỉ hưu và đội ngũ thỉnh giảng, đặc biệt trong bối cảnh thiếu hụt giáo viên cục bộ. Tuy nhiên, cần quy định rõ hơn về chế độ đãi ngộ, điều kiện làm việc và cơ chế thu hút tại vùng khó khăn để bảo đảm tính khả thi. Đồng thời, việc xác định cụ thể trách nhiệm, khối lượng công việc và tiêu chuẩn chất lượng sẽ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý và sử dụng nguồn nhân lực giáo dục.
