Trong nhiều năm, giáo dục nghề nghiệp được xác định là một trong những trụ cột quan trọng của chiến lược phát triển nguồn nhân lực quốc gia. Tuy nhiên, thực tế cho thấy chất lượng đào tạo nghề chưa tương xứng với kỳ vọng. Trong đó, một nguyên nhân cốt lõi nằm ở đội ngũ giảng dạy. Không ít trường nghề rơi vào nghịch lý: người có bằng cấp sư phạm thì thiếu kinh nghiệm sản xuất thực tế, còn người giàu kinh nghiệm lại không đủ điều kiện pháp lý để đứng lớp.
Luật Giáo dục nghề nghiệp (sửa đổi) vừa được Quốc hội thông qua lần đầu tiên đưa giảng viên đồng cơ hữu vào luật. Điều này được kỳ vọng là tiền đề quan trọng góp phần tháo gỡ những rào cản về nhân lực cho hệ thống các trường nghề. Song, để phát huy hiệu quả chính sách, việc làm rõ tiêu chuẩn của giảng viên đồng cơ hữu cần được đánh giá toàn diện và cụ thể cả về khung pháp lý cũng như quá trình triển khai thực tiễn tại các cơ sở giáo dục nghề nghiệp.
Việc xác lập rõ đội ngũ giảng dạy, đặc biệt là giảng viên đồng cơ hữu, được kỳ vọng sẽ tháo gỡ điểm nghẽn lâu nay của giáo dục nghề nghiệp (Nguồn: website Bộ Nội vụ)
Trao quyền và trách nhiệm cho đội ngũ giảng dạy
Luật Giáo dục nghề nghiệp (sửa đổi) xác định đội ngũ giảng dạy bao gồm: giảng viên, giáo viên cơ hữu; giảng viên đồng cơ hữu; giảng viên, giáo viên hợp đồng toàn thời gian sau khi nghỉ hưu; và giảng viên, giáo viên thỉnh giảng. Là đối tượng được luật hóa lần đầu, giảng viên đồng cơ hữu là "viên chức đang công tác tại đơn vị sự nghiệp công lập (trừ cơ sở giáo dục công lập), có trình độ cao hoặc tài năng, năng khiếu đặc biệt hoặc kỹ năng nghề cao và được cơ sở giáo dục nghề nghiệp công lập giao nhiệm vụ giảng dạy, nghiên cứu như giảng viên cơ hữu".
Theo đó, dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều của Luật Giáo dục nghề nghiệp đã làm rõ tiêu chuẩn, cơ chế sử dụng, phối hợp quản lý, đánh giá cũng như trách nhiệm và chính sách đối với đội ngũ tham gia giảng viên này. Có thể thấy, đây là bước tiến tích cực thể hiện nỗ lực đổi mới tư duy quản lý đội ngũ nhà giáo trong hệ thống giáo dục nghề nghiệp. Quy định chuẩn năng lực được tiếp cận theo hướng mở, đề cao kỹ năng nghề, kinh nghiệm thực tiễn và đóng góp chuyên môn, thay vì chỉ dựa trên tiêu chí bằng cấp sư phạm. Việc sử dụng giảng viên đồng cơ hữu giúp thu hẹp khoảng cách giữa đào tạo và thực tế sản xuất trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập toàn cầu. Đây cũng là giải pháp giúp doanh nghiệp đặt hàng nhân sự hiệu quả hơn, giảm thiểu đáng kể nguồn lực và thời gian đào tạo lại sau tuyển dụng.
Quy định mới mở ra cơ hội thu hút nhân lực chất lượng cao
Việc mở rộng đội ngũ giảng dạy được kỳ vọng tạo ra sự thay đổi cho các cơ sở giáo dục nghề nghiệp trong việc khẳng định vai trò trung tâm phát triển kỹ năng, Khi trường nghề có thể mời, sử dụng và giữ chân những chuyên gia giỏi, chương trình đào tạo sẽ được cập nhật công nghệ, quy trình và chuẩn nghề của thị trường lao động. Việc chuyên gia tham gia giảng dạy còn giúp rút ngắn khoảng cách giữa học và làm. Người học không chỉ tiếp cận kiến thức nghề, mà còn được truyền đạt kinh nghiệm, tác phong công việc và tư duy nghề nghiệp. Đây là những yếu tố quan trọng mà giáo trình khó có thể truyền tải đầy đủ nhưng lại vô cùng quan trọng đối với giáo dục nghề nghiệp.
Luật Giáo dục nghề nghiệp (sửa đổi) đã thể hiện rõ quyết tâm đổi mới tư duy phát triển đội ngũ giảng dạy, coi con người là yếu tố then chốt của chất lượng đào tạo. Việc mở rộng đối tượng giảng viên, đặc biệt là giảng viên đồng cơ hữu, là lựa chọn đúng hướng trong bối cảnh giáo dục nghề nghiệp cần gắn chặt hơn với thị trường lao động và thực tiễn sản xuất.
Luật Giáo dục nghề nghiệp sửa đổi đã thể hiện rõ quyết tâm đổi mới tư duy phát triển đội ngũ giảng dạy, coi con người là yếu tố then chốt của chất lượng đào tạo. Tuy nhiên, để chính sách phát huy hiệu quả, cần sớm hoàn thiện các quy định hướng dẫn theo hướng minh bạch, khả thi và thống nhất. Thu hút được chuyên gia giỏi, nhưng đồng thời cần sử dụng hiệu quả và giữ chân được chuyên gia. Để làm được điều này, cần khung pháp lý phù hợp, tư duy quản trị hiện đại và sự đồng hành từ doanh nghiệp.
