Chính sách và chương trình sức khỏe học đường hiện nay
Bộ Giáo dục và Đào tạo đang xây dựng Chương trình Sức khỏe học đường giai đoạn 2026-2035. Chương trình có quy mô cấp quốc gia, được triển khai tại các cơ sở giáo dục mầm non, cơ sở giáo dục phổ thông, trung tâm giáo dục thường xuyên, trung tâm giáo dục nghề nghiệp - giáo dục thường xuyên, cơ sở giáo dục nghề nghiệp, cơ sở giáo dục đại học trên phạm vi toàn quốc. Chương trình tập trung vào các nội dung chính: bảo đảm nhân lực, điều kiện cơ sở vật chất, trang thiết bị y tế trường học; vệ sinh trường học, nước sạch, vệ sinh môi trường; tăng cường dinh dưỡng hợp lí, an toàn thực phẩm, chất lượng bữa ăn trường học; tư vấn và truyền thông, giáo dục sức khỏe; chuyển đổi số trong quản lí sức khỏe học đường.
Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, Chương trình Sức khoẻ học đường giai đoạn 2026-2035 được chia làm 2 giai đoạn: giai đoạn 2026-2030 và giai đoạn 2031-2035.
Theo đó, trong giai đoạn 2026-2030 hướng đến mục tiêu nâng cao hiệu quả công tác y tế trường học với 100% trường học bố trí nhân viên làm công tác y tế trường học (chuyên trách hoặc kiêm nhiệm); phấn đấu 100% nhân viên làm công tác y tế trường học được bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ về y tế trường học. Tăng cường tuyên truyền, giáo dục dinh dưỡng học đường; đảm bảo an toàn thực phẩm, dinh dưỡng hợp lí phù hợp với lứa tuổi đối với bữa ăn học đường. Trong đó, phấn đấu 100% cơ sở giáo dục tổ chức các hoạt động tuyên truyền, giáo dục dinh dưỡng hợp lí, thực phẩm lành mạnh, an toàn, phòng chống tác hại của thuốc lá, rượu bia cho học sinh, sinh viên trong chương trình giáo dục, đào tạo và các hoạt động ngoài chương trình.
Chương trình giai đoạn này cũng hướng đến đảm bảo các điều kiện vệ sinh, an toàn trường học. Phấn đấu 90% cơ sở giáo dục có đủ nước uống và nước sinh hoạt bảo đảm chất lượng theo quy định; 80% cơ sở giáo dục có đủ nhà vệ sinh cho học sinh, sinh viên và bảo đảm điều kiện hợp vệ sinh.
Ở giai đoạn 2031-2035, chương trình tiếp tục duy trì, đẩy mạnh triển khai hiệu quả công tác y tế trường học, các hoạt động giáo dục, chăm sóc, bảo vệ và quản lí sức khỏe học sinh, sinh viên trong các cơ sở giáo dục nhằm bảo đảm chăm sóc toàn diện về thể chất, tinh thần cho học sinh, sinh viên. Phấn đấu tối thiểu 80% cơ sở giáo dục mầm non, cơ sở giáo dục phổ thông, trung tâm giáo dục thường xuyên, trung tâm giáo dục nghề nghiệp - giáo dục thường xuyên, trường trung học nghề có nhân viên y tế trường học chuyên trách, có trình độ chuyên môn y tế từ trung cấp trở lên. Tối thiểu 95% cơ sở giáo dục có đủ nhà vệ sinh cho học sinh, sinh viên và bảo đảm điều kiện hợp vệ sinh.
Việc chú trọng sức khỏe học đường cũng được nhấn mạnh trong các chính sách dành cho học sinh dân tộc thiểu số thời gian qua, đặc biệt là học sinh nội trú, vùng biên giới. Nhà nước đã triển khai các chương trình mục tiêu quốc gia nhằm giảm nghèo bền vững, thúc đẩy giáo dục vùng dân tộc thiểu số và miền núi. Trong đó, các nội dung về giáo dục và sức khỏe học đường có sự đầu tư đáng kể. Những chính sách này bảo đảm mọi học sinh, không phân biệt hoàn cảnh kinh tế - xã hội đều được tiếp cận các bữa ăn chất lượng, an toàn và phù hợp với nhu cầu dinh dưỡng. Việc quan tâm đến dinh dưỡng của học sinh dân tộc nội trú không chỉ giúp cải thiện thể trạng mà còn tác động lan tỏa đến tỷ lệ huy động học sinh đến trường, giảm bỏ học và nâng cao chất lượng giáo dục ở các vùng khó khăn.
Tác động của sức khỏe học đường đến học sinh và xã hội
Dinh dưỡng học đường là yếu tố then chốt nâng cao tầm vóc và thể lực của học sinh. Dù Việt Nam đã đạt được nhiều tiến bộ trong việc giảm suy dinh dưỡng thấp còi, song tình trạng thừa cân, béo phì và mất cân đối dinh dưỡng vẫn tổn tại nhiều năm qua, đặt ra thách thức cho cả hệ thống y tế và giáo dục.
Dinh dưỡng tốt không chỉ bảo vệ sức khỏe mà còn là đầu tư cho học tập. Trẻ em được cung cấp bữa ăn đầy đủ và lành mạnh có khả năng tập trung tốt hơn, góp phần nâng cao kết quả học tập. Nhiều quốc gia trên thế giới đã chứng minh rõ mối liên hệ giữa dinh dưỡng và khả năng học tập. Việt Nam với chính sách dinh dưỡng học đường cũng hướng tới mục tiêu này khi thúc đẩy truyền thông dinh dưỡng và giáo dục về thực phẩm lành mạnh ngay từ lứa tuổi học sinh. Đặc biệt, truyền thông dinh dưỡng gắn với giáo dục sức khỏe trong nhà trường giúp học sinh phát triển thói quen ăn uống khoa học và lựa chọn thực phẩm lành mạnh.
Mặc dù khung chính sách về dinh dưỡng học đường ngày càng được hoàn thiện, quá trình triển khai trên thực tế vẫn còn không ít khó khăn, nhất là tại các địa phương vùng sâu, vùng xa và khu vực có đông học sinh dân tộc thiểu số, nơi điều kiện kinh tế - xã hội và nguồn lực đầu tư còn hạn chế. Hệ thống y tế trường học ở nhiều nơi chưa được quan tâm đúng mức, thiếu nhân lực chuyên trách và trang thiết bị cần thiết để theo dõi, đánh giá tình trạng sức khỏe và dinh dưỡng của học sinh một cách thường xuyên. Bên cạnh đó, việc tổ chức bữa ăn bán trú và suất ăn học đường vẫn tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn thực phẩm nếu không được kiểm soát chặt chẽ, đặt ra yêu cầu phải tăng cường quản lý, giám sát nhằm bảo đảm chất lượng dinh dưỡng và sức khỏe cho học sinh.
Khi các chính sách về y tế trường học, bữa ăn bán trú và giáo dục dinh dưỡng được triển khai đồng bộ, hiệu quả, học sinh không chỉ được chăm lo tốt hơn về sức khỏe mà còn có thêm điều kiện để học tập và phát triển. Làm tốt công tác dinh dưỡng học đường sẽ góp phần tạo dựng môi trường học tập an toàn, lành mạnh cho học sinh.
