Xét tuyển học bạ và những thay đổi cần lưu ý
Bộ Giáo dục và Đào tạo đang lấy ý kiến cho Dự thảo Thông tư ban hành Quy chế tuyển sinh trình độ đại học các ngành đào tạo và trình độ cao đẳng ngành Giáo dục Mầm non năm 2026.
Một trong những nội dung chính được điều chỉnh thu hút nhiều sự quan tâm là về phương thức xét tuyển bằng kết quả học tập cấp trung học phổ thông (học bạ). Theo đó, tổ hợp xét tuyển đối với phương thức này sử dụng điểm trung bình chung kết quả học tập của 6 học kỳ, của tối thiểu 3 môn học, trong đó bắt buộc phải có môn Toán hoặc Ngữ văn, với trọng số tính điểm xét không thấp hơn 1/3 tổng điểm theo thang điểm 30.
Nguồn tuyển của phương thức này là các thí sinh có tổng điểm 3 môn thi tốt nghiệp trung học phổ thông tương ứng với tổ hợp xét tuyển (hoặc điểm thi của môn Toán, Ngữ văn và một môn khác) đạt tối thiểu 16 điểm theo thang điểm 30. Quy định này không áp dụng đối với thí sinh được đặc cách hoặc được miễn thi tốt nghiệp trung học phổ thông.
Quy định này đã làm giảm bớt vai trò xét học bạ độc lập và tăng yêu cầu chuẩn hóa giữa các phương thức tuyển sinh. Trong khi đó, thời gian qua, xét tuyển học bạ đã trở thành một trong những phương thức tuyển sinh phổ biến tại các trường đại học ở Việt Nam. Ở các mùa tuyển sinh trước, nhiều trường đại học dành từ 30-50% chỉ tiêu cho phương thức xét tuyển bằng học bạ, phương thức này thường chỉ đứng sau phương thức xét tuyển bằng điểm thi tốt nghiệp trung học phổ thông và chiếm tỷ trọng cao tại một số trường. Lợi thế của hình thức này là giúp thí sinh sử dụng điểm học tập trung học phổ thông để giành lợi thế vào đại học mà không phụ thuộc hoàn toàn vào một kỳ thi duy nhất, nhất là trong bối cảnh kỳ thi đánh giá năng lực và thi tốt nghiệp trung học phổ thông đầy cạnh tranh và có tính phân loại cao hơn.
Phương thức này cũng giúp giảm áp lực thi cử ở giai đoạn cuối cấp, đồng thời mở rộng cơ hội tuyển sinh với những học sinh có thành tích học tập ổn định trong quá trình học trung học phổ thông.
Một số điểm hạn chế và nguyên nhân siết chặt xét học bạ
Tuy nhiên thực tế lại cho thấy, điểm trung bình học bạ từ phổ thông thường cao hơn đáng kể so với điểm thi tốt nghiệp trung học phổ thông. Thực trạng này từng được các chuyên gia giáo dục chỉ ra từ nhiều năm trước. Đáng chú ý, khi quy đổi sang thang điểm xét tuyển đại học, sự chênh lệch này có thể lớn hơn, dẫn đến việc một số tổ hợp xét tuyển theo học bạ có thể có điểm trung bình cao hơn điểm thi chính thức. Thực trạng này đặt ra câu hỏi về tính công bằng trong học bạ giưa các trường. Chất lượng đầu vào có thực sự phản ánh thực chất năng lực học sinh hay không khi điểm học bạ phụ thuộc và đánh giá nội bộ của từng trường? Do đó, việc đưa học bạ thành một phương thức xét tuyển độc lập chưa phản ánh đúng năng lực thực tế của người học. Bên cạnh đó, với quá nhiều phương thức xét tuyển được sử dụng, phụ huynh và học sinh từng lo ngại về sự phức tạp trong thông tin tuyển sinh, gây khó khăn cho thí sinh trong việc lựa chọn.
Từ những bất cập này, Dự thảo đề xuất chỉ giữ lại tối đa 5 phương thức xét tuyển chính, nhằm đơn giản hóa tổng thể quy trình tuyển sinh. Tính tới thời điểm này, một số trường công bố đề án tuyển sinh đã sử dụng phương thức xét tuyển kết hợp học bạ và chứng chỉ ngoại ngữ, xét tuyển theo điểm thi hoặc đánh giá năng lực,…
Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, những điều chỉnh về phương thức xét tuyển nhằm đảm bảo thí sinh không lơ là học tập năm lớp 12, vì thiết kế chương trình trung học phổ thông thì kiến thức lớp 12 là kiến thức nền tảng quan trọng kết nối với khối kiến thức cơ bản của các ngành đào tạo bậc đại học. Về mức điểm 16/30, đây là mức điểm mà phần lớn thí sinh có thái độ và trách nhiệm sẽ đạt được trong kỳ thi tốt nghiệp, bảo đảm nguồn tuyển đủ ngưỡng chất lượng cho các trường đại học tuyển sinh và xa hơn nữa là hướng tới mục tiêu đào tạo nguồn nhân lực đạt chỉ số 260 sinh viên trên 1 vạn dân của một quốc gia phát triển theo lộ trình tiến tới năm 2030.
Những thay đổi của Dự thảo quy chế tuyển sinh đại học 2026 đang điều chỉnh lại vị trí của học bạ trong tổng thể hệ thống tuyển sinh. Học bạ không đứng độc lập mà gắn với các tiêu chí khác, góp phần bảo đảm tính minh bạch, công bằng và nâng cao chất lượng đầu vào đại học.
Bạn đọc có thể xem chi tiết Dự thảo Thông tư ban hành Quy chế tuyển sinh trình độ đại học các ngành đào tạo và trình độ cao đẳng ngành Giáo dục Mầm non năm 2026 TẠI ĐÂY
