Bộ Giáo dục và Đào tạo yêu cầu rà soát dữ liệu tuyển sinh
Lọc ảo là quá trình diễn ra sau khi các thí sinh đăng ký nguyện vọng xét tuyển đại học nhằm loại bỏ tình trạng một thí sinh đồng thời trúng tuyển nhiều trường, nhiều ngành. Tuy nhiên, bản chất của quy trình này phụ thuộc vào độ chính xác của dữ liệu được đưa vào hệ thống. Một thí sinh có thể đăng ký xét tuyển bằng điểm thi tốt nghiệp trung học phổ thông, học bạ, điểm thi đánh giá năng lực, đánh giá tư duy, chứng chỉ ngoại ngữ hoặc các chứng chỉ quốc tế khác. Mỗi phương thức lại có những điều kiện, ngưỡng đầu vào, tiêu chí phụ và quy tắc quy đổi riêng. Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng cho biết tỉ lệ nhập học so với chỉ tiêu trong các năm 2023, 2024 và 2025 lần lượt đạt 82,45%, 85,23% và 90%. Điều này cho thấy số lượng đăng ký xét tuyển luôn cao hơn số nhập học thực tế, bởi không phải tất cả thí sinh đăng ký đều đủ điều kiện trúng tuyển và cũng không phải tất cả thí sinh trúng tuyển đều lựa chọn nhập học.
Khi xác định số thí sinh dự kiến trúng tuyển, các trường căn cứ dữ liệu nhiều năm về tỉ lệ xác nhận nhập học và tỉ lệ hoàn tất thủ tục nhập học của từng ngành, từng chương trình để dự báo. Trong thực tế, số lượng thí sinh dự kiến trúng tuyển có thể cao hơn chỉ tiêu khoảng 1-3% nhằm bù đắp tỉ lệ "ảo". Tuy nhiên đây chỉ là biên độ dự báo trong tuyển sinh và không nên mặc nhiên coi đó là một tỉ lệ cố định.
Theo yêu cầu của Bộ Giáo dục và Đào tạo, các cơ sở đào tạo phải rà soát dữ liệu tuyển sinh trước và trong quá trình xét tuyển, lọc ảo; đồng thời cập nhật minh chứng có xác nhận của thủ trưởng đơn vị về việc đã tổ chức rà soát lên hệ thống hỗ trợ tuyển sinh chung. Các trường cũng phải chịu trách nhiệm giải trình về thông tin tuyển sinh, kết quả rà soát dữ liệu và kết quả xét tuyển của mình.
Rà soát chứng chỉ quốc tế trong tuyển sinh
Quy mô của phương thức xét tuyển kết hợp chứng chỉ quốc tế trong hoạt động tuyển sinh đại học hiện nay rất lớn, kéo theo áp lực kiểm soát dữ liệu khổng lồ. Năm nay, Đại học Kinh tế Quốc dân ghi nhận gần 23.000 thí sinh đăng ký có chứng chỉ IELTS từ 5.5 trở lên. Tại Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh, hội đồng tuyển sinh cũng đã xác nhận danh sách 2.288 thí sinh có chứng chỉ ngoại ngữ và SAT đạt yêu cầu.
Đáng chú ý, việc xác thực chứng chỉ quốc tế (IELTS, SAT) không giống như việc đối chiếu điểm thi tốt nghiệp vốn đã được số hóa đồng bộ. Quy trình xác thực chứng chỉ đòi hỏi việc kiểm tra thủ công mã tra cứu trên hệ thống toàn cầu của các đơn vị khảo thí quốc tế. Khi số lượng hồ sơ lên tới hàng vạn, việc xử lý trong khung thời gian ngắn của các đợt lọc ảo gây ra áp lực quá tải rất lớn về nhân lực đối với các phòng đào tạo.
Năm 2026, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã phân cấp cho các Sở Giáo dục và Đào tạo chịu trách nhiệm rà soát, xác thực các chứng chỉ quốc tế trước ngày 20/6 nhằm giảm tải áp lực cho công tác tuyển sinh đại học tại các trường. Một số cơ sở đào tạo đã chủ động xây dựng quy trình sơ tuyển hoặc yêu cầu thí sinh cung cấp bản chứng chỉ để rà soát, đối chiếu trước khi đưa dữ liệu vào quy trình xét tuyển chung. Cách làm này giúp các trường giảm rủi ro, nhưng đồng thời cũng đặt ra yêu cầu phải thống nhất quy trình, tránh tình trạng mỗi trường áp dụng một cách khác nhau, khiến thí sinh phải thực hiện thêm nhiều thủ tục.
Bộ Giáo dục và Đào tạo đã yêu cầu các trường rà soát thông tin tuyển sinh, bảo đảm không công bố hoặc áp dụng những quy định gây khó khăn, làm phát sinh yêu cầu không phù hợp đối với thí sinh. Các cơ sở đào tạo phải sử dụng dữ liệu đã được thí sinh, các đơn vị liên quan cập nhật trên hệ thống theo đúng quy định, đồng thời tổ chức xét tuyển công bằng, khách quan, minh bạch. Như vậy, đối với chứng chỉ quốc tế, giải pháp hiện nay là tăng cường kết nối dữ liệu giữa hệ thống tuyển sinh trong nước với các tổ chức khảo thí có thẩm quyền, tiến tới xác thực tự động hoặc bán tự động thông qua mã chứng chỉ, cơ sở dữ liệu được bảo mật và cơ chế phối hợp chính thức.
Với hơn 7,18 triệu nguyện vọng được đăng ký, công tác tuyển sinh đại học năm 2026 tiếp tục cho thấy quy mô ngày càng lớn và mức độ phức tạp ngày càng cao. Một thí sinh có thể đồng thời tham gia nhiều phương thức xét tuyển, đăng ký nhiều ngành, nhiều trường và sử dụng các loại minh chứng khác nhau. Trong điều kiện đó, lọc ảo là một công cụ quan trọng để bảo đảm mỗi thí sinh chỉ trúng tuyển vào nguyện vọng cao nhất đủ điều kiện. Tuy nhiên, lọc ảo không thể thay thế trách nhiệm của các trường trong việc kiểm soát chất lượng dữ liệu.
