Trong bước chuyển ấy, nguồn nhân lực chất lượng cao không chỉ là điều kiện bảo đảm mà chính là động lực quyết định. Bởi cảng biển hiện đại, đội tàu lớn, công nghệ tiên tiến hay hệ thống logistics đồng bộ cũng khó tạo thành sức mạnh nếu thiếu những con người đủ năng lực làm chủ, vận hành và phát triển chúng.
Phát triển nguồn lực cho chiến lược biển, trước hết phải chuẩn bị con người
Nghị quyết số 20-NQ/TW xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và nguồn nhân lực chất lượng cao là động lực chính để xây dựng, phát triển quốc gia biển mạnh; trọng tâm là làm chủ tri thức, dữ liệu và công nghệ biển, đại dương, phát triển các ngành, lĩnh vực biển hiện đại. Đây là một định hướng có tính căn bản. Bởi phát triển quốc gia biển mạnh không chỉ là mở thêm cảng, tăng số lượng phương tiện hay mở rộng các tuyến vận tải. Đó còn là năng lực quản trị biển, tổ chức chuỗi logistics, vận hành an toàn đội tàu, ứng dụng công nghệ số, sử dụng năng lượng sạch, bảo vệ môi trường và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị đường thủy và hàng hải toàn cầu.
Mục tiêu ấy cho thấy yêu cầu đào tạo nhân lực biển đã thay đổi cả về quy mô và chất lượng. Người lao động hàng hải, đường thủy trong giai đoạn mới không thể chỉ thành thạo một nghề cụ thể. Họ phải có năng lực sử dụng công nghệ, kỹ năng số, ngoại ngữ, tư duy xanh, kỷ luật lao động và khả năng làm việc trong môi trường quốc tế; đồng thời tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chuẩn về an toàn, an ninh và bảo vệ môi trường.
Vì vậy, đào tạo nhân lực hàng hải và đường thủy phải đi trước một bước. Đây không chỉ là nhiệm vụ của ngành giáo dục nghề nghiệp mà là một bộ phận cấu thành của chiến lược phát triển quốc gia. Đầu tư cho con người hôm nay chính là chuẩn bị năng lực làm chủ không gian biển ngày mai.
Đào tạo nhân lực cho những hải trình mới
Trong hệ thống giáo dục nghề nghiệp hiện nay, Trường Cao đẳng Hàng hải và Đường thủy I là một trong những cơ sở hàng đầu về đào tạo, cung cấp nguồn nhân lực phục vụ kinh tế biển, có lợi thế đặc biệt khi được hình thành trên cơ sở hợp nhất hai cơ sở đào tạo có bề dày truyền thống, việc hợp nhất từ tháng 5/2025 tạo điều kiện tập trung nguồn lực, hình thành một cơ sở đào tạo chuyên sâu trong các lĩnh vực hàng hải, đường thủy và logistics, công nghệ, cơ khí.
Qua gần bảy thập niên phát triển của các đơn vị tiền thân, Nhà trường đã đào tạo hàng chục nghìn cán bộ kỹ thuật, thuyền viên, sĩ quan, thuyền trưởng, máy trưởng đường thủy và hàng hải. Nhiều cựu học sinh, sinh viên đang làm việc tại các doanh nghiệp vận tải thủy vận tải biển, cảng biển, đóng và sửa chữa tàu, doanh nghiệp logistics cũng như trên các tuyến vận tải trong nước và quốc tế.
Năm 2025, Nhà trường tuyển sinh 2.523 học sinh, sinh viên; đến tháng 6/2026 duy trì quy mô hơn 10.000 người học. Trong đó, trên 3.000 học sinh, sinh viên theo học các ngành trực tiếp phục vụ kinh tế biển như Điều khiển tàu biển, Khai thác máy tàu biển, Khai thác máy tàu thủy, Điện tàu thủy, Điều khiển phương tiện thủy nội địa và Logistics.
Đằng sau những con số ấy là trách nhiệm cung cấp một lực lượng lao động trực tiếp cho đội tàu, cảng biển, vận tải thủy và chuỗi logistics quốc gia. Mỗi người học được đào tạo bài bản không chỉ bổ sung nhân lực cho một doanh nghiệp, mà còn góp phần nâng cao năng lực vận tải, kết nối và cạnh tranh của nền kinh tế.
Điểm nổi bật trong quá trình đổi mới của Nhà trường là gắn chương trình đào tạo với chuẩn nghề nghiệp quốc tế và nhu cầu doanh nghiệp. Chương trình huấn luyện thuyền viên được cập nhật theo STCW, tiêu chuẩn IMO và quy định trong nước. Trong năm học 2025–2026, 140 chương trình thuộc 32 ngành, nghề đã được rà soát, cập nhật theo hướng tích hợp kỹ năng số, kỹ năng xanh, ngoại ngữ, bảo vệ môi trường và năng lực nghề nghiệp hiện đại. Những nội dung như ứng dụng trí tuệ nhân tạo, chuyển đổi số trong quản lý khai thác tàu, logistics xanh, tàu sử dụng nhiên liệu LNG và nhiên liệu thay thế từng bước được đưa vào đào tạo.
Quan trọng hơn, đào tạo được gắn với thực hành, huấn luyện và trải nghiệm nghề nghiệp. Từ phòng học, xưởng thực hành, kho logistics đến tàu thực hành, người học được tiếp cận thiết bị, quy trình và kỷ luật lao động của ngành. Chính trong môi trường ấy, kiến thức được chuyển hóa thành kỹ năng; kỹ năng được nâng lên thành năng lực; còn ý thức kỷ luật và trách nhiệm nghề nghiệp trở thành phẩm chất của người lao động biển.
Trong giai đoạn mới, vai trò của Nhà trường cần tiếp tục được nâng lên, từ cơ sở đào tạo lao động kỹ thuật trở thành trung tâm đào tạo, huấn luyện, nghiên cứu ứng dụng và chuyển giao công nghệ hàng hải, đường thủy. Chuyển đổi số trong quản lý khai thác tàu, logistics xanh, nhiên liệu sạch, thiết bị mô phỏng và phương tiện thủy thông minh cần trở thành những hướng đào tạo, nghiên cứu gắn chặt với nhu cầu thực tiễn.
Đầu tư cho nhân lực là đầu tư cho sức mạnh trên biển
Một quốc gia biển mạnh không chỉ được nhận diện bằng quy mô đội tàu, chiều dài cầu cảng hay giá trị khai thác tài nguyên. Sức mạnh lâu dài được quyết định bởi khả năng của con người trong việc làm chủ công nghệ, quản trị hiệu quả không gian biển, vận hành an toàn các phương tiện hiện đại và tham gia bình đẳng vào thị trường hàng hải quốc tế.
Bởi vậy, đào tạo nguồn nhân lực hàng hải và đường thủy chất lượng cao phải được nhìn nhận như một nhiệm vụ chiến lược, gắn trực tiếp với năng lực cạnh tranh, chủ quyền và vị thế quốc gia. Nhà trường chính là nơi biến mục tiêu của Nghị quyết thành năng lực cụ thể của từng người lao động; biến khát vọng vươn ra biển lớn thành tri thức, kỹ năng, bản lĩnh và trách nhiệm.
Từ những lớp học hôm nay sẽ hình thành đội ngũ sĩ quan, thuyền viên, kỹ thuật viên và cán bộ quản lý của ngày mai. Đó là lực lượng trực tiếp đưa tàu Việt Nam đi xa hơn, vận hành hiệu quả hơn các tuyến vận tải thủy, cảng biển và chuỗi logistics; đồng thời góp phần chuyển hóa tiềm năng biển thành sức mạnh phát triển bền vững của đất nước.
(Nguồn hình ảnh trong bài do đơn vị cung cấp)
