Bổ sung kỳ thi chọn đội tuyển Olympic Trí tuệ nhân tạo
Bộ Giáo dục và Đào tạo (GDĐT) vừa đăng tải dự thảo Thông tư sửa đổi, bổ sung một số điều của Quy chế thi chọn học sinh giỏi cấp quốc gia trên Cổng thông tin điện tử của Bộ để lấy ý kiến rộng rãi theo quy định.
Theo dự thảo, Kỳ thi tiếp tục được tổ chức ổn định như năm 2026, đồng thời điều chỉnh một số quy định nhằm phù hợp với thực tiễn tổ chức thi, yêu cầu phát triển học sinh giỏi trong các lĩnh vực STEM, trí tuệ nhân tạo (AI), tăng cường an ninh, an toàn và đẩy mạnh chuyển đổi số trong công tác khảo thí.
Một trong những điểm mới đáng chú ý là dự kiến bổ sung kỳ thi chọn đội tuyển Olympic Trí tuệ nhân tạo trên cơ sở các thí sinh đăng ký môn Tin học trong Kỳ thi chọn học sinh giỏi cấp quốc gia.
Việc bổ sung kỳ thi nhằm đáp ứng yêu cầu phát hiện, tuyển chọn và bồi dưỡng học sinh có năng lực trong lĩnh vực AI; đồng thời phù hợp với việc triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW, Nghị quyết số 71-NQ/TW và Quyết định số 2422/QĐ-BGDĐT ngày 18/8/2026 của Bộ GDĐT ban hành Khung nội dung giáo dục trí tuệ nhân tạo cho học sinh phổ thông.
Cùng với đó, dự thảo điều chỉnh quy mô đội tuyển dự thi học sinh giỏi quốc gia theo số lượng học sinh THPT của từng địa phương. Theo đề xuất, mỗi sở GDĐT được đăng ký tối đa từ 10 đến 30 thí sinh cho đội tuyển mỗi môn, tùy theo quy mô học sinh THPT. Mỗi đại học quốc gia được đăng ký tối đa 15 thí sinh/môn; các đơn vị dự thi khác tối đa 10 thí sinh/môn.
Đáng chú ý, để khuyến khích đầu tư, phát triển và bồi dưỡng học sinh giỏi, nhất là ở các môn thuộc lĩnh vực STEM, dự thảo quy định đội tuyển môn thi có học sinh đoạt huy chương tại Olympic quốc tế, khu vực do Bộ GDĐT thành lập đoàn được đăng ký tăng thêm tối đa 2 thí sinh tại Kỳ thi chọn học sinh giỏi quốc gia năm liền kề tiếp theo.
Những điều chỉnh về tuyển chọn cho thấy Kỳ thi không chỉ hướng đến việc lựa chọn học sinh có thành tích cao, mà còn tạo cơ chế khuyến khích các địa phương, cơ sở giáo dục tiếp tục đầu tư cho những lĩnh vực có vai trò ngày càng quan trọng đối với khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Tăng giám sát, số hóa chấm thi
Dự thảo đồng thời bổ sung một số giải pháp kỹ thuật nhằm tăng cường an ninh, an toàn và khả năng giám sát trong quá trình tổ chức Kỳ thi. Theo đó, trước khi thí sinh vào phòng thi, các vật dụng, thiết bị điện tử mang theo được kiểm tra, rà soát bằng thiết bị dò kim loại.
Camera giám sát được đề xuất bố trí tại phòng thi, khu vực hành lang, phòng bảo quản đề thi và phòng chứa bài thi, hoạt động ghi hình liên tục trong suốt quá trình tổ chức thi. Hệ thống camera chỉ được kết nối có dây trong mạng cục bộ, không sử dụng kết nối không dây hoặc kết nối Internet nhằm bảo đảm an ninh, an toàn và bảo mật dữ liệu.
Sau khi kết thúc buổi thi cuối cùng, thiết bị lưu trữ dữ liệu camera được niêm phong và bảo quản tối thiểu 9 tháng. Dữ liệu camera là một trong những căn cứ phục vụ kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm Quy chế thi. Thí sinh có hành vi vi phạm được phát hiện qua quá trình kiểm tra dữ liệu camera có thể bị hủy kết quả thi theo quy định.
Việc bổ sung các giải pháp này nhằm tăng khả năng phòng ngừa, phát hiện và xử lý vi phạm, góp phần bảo đảm Kỳ thi được tổ chức nghiêm túc, an toàn.
Một điểm mới khác nằm ở khâu chấm thi. Theo dự thảo, bài thi giấy được quét để tạo bản số hóa và giám khảo thực hiện chấm trực tiếp trên hệ thống phần mềm.
Sau khi số hóa, phần mềm tự động sinh phách cho từng bài thi và phân công ngẫu nhiên bài thi theo mã phách điện tử cho các giám khảo chấm độc lập. Người chấm chỉ được truy cập những bài thi được phân công, không biết thông tin của thí sinh hoặc kết quả chấm của giám khảo khác.
Khi các giám khảo hoàn thành việc chấm, hệ thống tự động đối sánh kết quả theo từng câu hỏi, ý hỏi hoặc tiêu chí chấm. Nếu kết quả có sự khác nhau, hai giám khảo phải rà soát, thống nhất; trường hợp không thống nhất được có thể tổ chức chấm lần thứ ba hoặc chấm chung. Lịch sử chấm và các thao tác trên hệ thống được lưu lại để phục vụ quản lý, kiểm tra, thanh tra và phúc khảo.
Việc chấm thi trên máy tính được kỳ vọng nâng cao tính chính xác, khách quan, minh bạch và hiệu quả; đồng thời giảm thời gian, nhân lực, hạn chế sai sót và tăng tính thống nhất trong quá trình chấm thi.
Cùng với số hóa khâu chấm thi, dự thảo đề xuất rút ngắn thời hạn gửi đề nghị phúc khảo còn 5 ngày kể từ ngày công bố kết quả và cấp Giấy chứng nhận kết quả Kỳ thi chọn học sinh giỏi cấp quốc gia một lần dưới dạng bản điện tử, phù hợp với lộ trình chuyển đổi số, cấp văn bằng, chứng chỉ điện tử.
Nhìn tổng thể, các điểm mới trong dự thảo đang được xây dựng theo hai hướng song song: mở rộng khả năng phát hiện, bồi dưỡng những năng lực mới của học sinh và nâng cao tính nghiêm túc, minh bạch của Kỳ thi. Trong đó, trí tuệ nhân tạo được đưa vào cơ chế tuyển chọn cho thấy ngành Giáo dục đang từng bước bắt nhịp với những lĩnh vực mới; số hóa chấm thi, tăng cường giám sát cũng góp phần củng cố niềm tin vào tính khách quan của kết quả.
Điều quan trọng là công nghệ trong Kỳ thi cần được đặt trong một quy trình chặt chẽ, an toàn và có khả năng kiểm chứng. Khi vừa bảo đảm được tính nghiêm túc của tuyển chọn, vừa tạo thêm không gian để phát hiện những năng lực mới, Kỳ thi chọn học sinh giỏi quốc gia sẽ không chỉ là nơi đánh giá thành tích, mà còn góp phần tạo nguồn cho các đội tuyển quốc tế và nguồn nhân lực chất lượng cao trong tương lai.
