Dự thảo Thông tư được xây dựng trên cơ sở Luật Giáo dục năm 2025, Luật Giáo dục nghề nghiệp (sửa đổi) năm 2025 và các văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành để thay thế Thông tư số 05/2021/TT-BLĐTBXH ngày 07/7/2021 của Bộ trưởng Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội (trước đây).
Theo dự thảo, Quy chế này đề xuất quy định về tuyển sinh các cấp học và trình độ đào tạo trong giáo dục nghề nghiệp; áp dụng đối với các cơ sở giáo dục nghề nghiệp, cơ sở tham gia hoạt động giáo dục nghề nghiệp và các tổ chức, cá nhân có liên quan.
Dự thảo đề xuất quy định việc tổ chức tuyển sinh các trình độ: sơ cấp, trung cấp, cao đẳng và trung học nghề; thời gian tuyển sinh được thực hiện một hoặc nhiều lần trong năm đối với các trình độ cao đẳng, trung cấp, sơ cấp và các chương trình đào tạo nghề khác; đối với trung học nghề thực hiện theo kế hoạch tuyển sinh cấp trung học phổ thông.
Đối tượng tuyển sinh được xác định cụ thể theo từng trình độ đào tạo; trong đó quy định rõ điều kiện dự tuyển đối với người học đã tốt nghiệp các cấp học tương ứng; đồng thời quy định đối với một số đối tượng đặc thù như người đang làm việc tại các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp; quân nhân, công an nhân dân tại ngũ; người nước ngoài có nhu cầu học tập tại Việt Nam theo quy định.
Dự thảo đề xuất quy định các hình thức tuyển sinh gồm xét tuyển, thi tuyển hoặc kết hợp giữa xét tuyển và thi tuyển do người đứng đầu cơ sở giáo dục nghề nghiệp quyết định; đồng thời quy định về hồ sơ, thủ tục đăng kí dự tuyển, hình thức nộp hồ sơ trực tiếp hoặc trực tuyến thông qua hệ thống tuyển sinh.
Về xác định số lượng tuyển sinh, dự thảo bổ sung quy định nguyên tắc và tiêu chí, theo đó cơ sở giáo dục nghề nghiệp tự chủ xác định số lượng tuyển sinh hằng năm theo nhóm ngành, nghề đào tạo (Mã cấp III) trên cơ sở năng lực, các điều kiện bảo đảm chất lượng đào tạo, nhu cầu của thị trường lao động và yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của địa phương, khu vực; đồng thời được linh hoạt điều chỉnh số lượng tuyển sinh theo từng ngành, nghề và trình độ đào tạo trong cùng nhóm ngành, nghề đào tạo.
Bên cạnh đó, dự thảo đề xuất quy định về chế độ thông tin, báo cáo; yêu cầu cập nhật dữ liệu tuyển sinh trên hệ thống cơ sở dữ liệu chuyên ngành; trách nhiệm của Bộ Giáo dục và Đào, Sở Giáo dục và Đào và các cơ sở giáo dục nghề nghiệp trong việc tổ chức thực hiện, thanh tra, kiểm tra, giám sát công tác tuyển sinh.
Điểm đáng chú ý của dự thảo là sự chuyển dịch rõ rệt từ cơ chế quản lý mang tính hành chính sang mô hình trao quyền tự chủ có kiểm soát cho các cơ sở giáo dục nghề nghiệp. Việc cho phép linh hoạt trong hình thức tuyển sinh, xác định chỉ tiêu theo năng lực và nhu cầu thực tiễn là bước đi phù hợp với xu hướng đào tạo gắn với thị trường lao động. Tuy nhiên, đi kèm với đó là yêu cầu cao hơn về trách nhiệm giải trình, minh bạch dữ liệu và năng lực dự báo của từng cơ sở. Nếu không có hệ thống giám sát hiệu quả và cơ sở dữ liệu đủ tin cậy, nguy cơ mất cân đối ngành nghề hoặc chạy theo số lượng vẫn có thể xảy ra; do đó, chất lượng thực thi và mức độ sẵn sàng thích ứng của các cơ sở đào tạo sẽ đóng vai trò quyết định.
