Đặt giáo dục vùng biên vào vị trí ưu tiên chiến lược
Ngày 18/7/2025, Bộ Chính trị ban hành Kết luận số 81-TB/TW về chủ trương đầu tư xây dựng các trường học nội trú tại các xã biên giới. Đây được xác định là một nhiệm vụ chính trị trọng tâm, cấp bách trong phát triển kinh tế – xã hội và thực hiện chính sách đại đoàn kết dân tộc.
Chủ trương xây dựng hệ thống trường phổ thông nội trú liên cấp tại 248 xã biên giới đất liền không chỉ nhằm giải quyết bài toán cơ sở vật chất giáo dục, mà còn hướng tới mục tiêu lâu dài: nâng cao dân trí, đào tạo nguồn nhân lực, tạo nguồn cán bộ là người địa phương, chăm lo đời sống vật chất và tinh thần cho đồng bào vùng biên, đồng thời góp phần củng cố quốc phòng, an ninh. Có thể nói, trong bức tranh tổng thể phát triển vùng biên, giáo dục được đặt ở vị trí trung tâm – vừa là nền tảng, vừa là động lực phát triển bền vững.
Theo Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo (GDĐT) Nguyễn Kim Sơn, được sự chỉ đạo sát sao của Bộ Chính trị, đứng đầu là đồng chí Tổng Bí thư Tô Lâm; sự chỉ đạo, điều hành của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính; sự phối hợp hiệu quả của các ban, bộ, ngành Trung ương và cấp uỷ đảng, chính quyền địa phương các cấp; sự ủng hộ của đông đảo các tầng lớp nhân dân; sự quyết tâm của Bộ GDĐT và sự phối hợp chặt chẽ của các Bộ: Tài chính, Xây dựng, Nông nghiệp và Môi trường, Quốc phòng, Công an, Dân tộc và Tôn giáo, nhiệm vụ xây dựng trường học cho các xã biên giới đã được triển khai nhanh chóng, đồng bộ, hiệu quả và đang vận hành đúng hướng, đáp ứng chủ trương của Bộ Chính trị và Nghị quyết của Chính phủ, chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ.
Thực hiện nhiệm vụ được giao, Bộ GDĐT đã chủ động, phối hợp với 22 tỉnh, thành phố có biên giới đất liền tổ chức rà soát, xác định nhu cầu, lựa chọn, xây dựng phương án đầu tư, chuẩn bị mặt bằng và các điều kiện để đầu tư xây dựng các trường phổ thông nội trú liên cấp. Đến nay, danh mục đầu tư 100 trường đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, bố trí và phân bổ vốn; các địa phương đã rất tích cực triển khai nhằm hoàn thành nhiệm vụ trước khai giảng năm học 2026-2027.
“Trong danh sách 100 trường khởi công năm nay, đến thời điểm hiện tại đã có 28 trường khởi công và đang khẩn trương thi công. Hôm nay, chúng ta cùng tham dự Lễ khởi công xây dựng đồng loạt các trường còn lại. Đây không chỉ là môt sự kiện rất lớn của ngành, của các tỉnh, thành phố biên giới, mà còn là một sự kiện mang tính quốc gia, sự kiện có ý nghĩa chính trị, nhân văn sâu sắc”, Bộ trưởng Nguyễn Kim Sơn chia sẻ.
Theo Bộ trưởng Bộ GDĐT Nguyễn Kim Sơn, 100 trường phổ thông nội trú liên cấp được đầu tư xây dựng là các dự án thực hiện trong giai đoạn đầu trong tổng số 248 trường tại 248 xã biên giới. Đây là dự án có quy mô lớn, được xây dựng đồng bộ, hiện đại, đáp ứng đồng thời các nhu cầu học tập, sinh hoạt ăn ở nội trú, bán trú cho học sinh và nhà ở công vụ cho giáo viên; có môi trường giáo dục và rèn luyện toàn diện. Tổng mức đầu tư gần 20 nghìn tỷ đồng, từ ngân sách Trung ương. Các dự án được xây dựng đồng bộ, hiện đại, đáp ứng nhu cầu học tập, sinh hoạt nội trú, bán trú cho học sinh và nhà ở công vụ cho giáo viên.
Chuẩn mực khắt khe khi xây dựng trường học liên cấp vùng biên
Các trường liên cấp được đầu tư theo hướng quy mô lớn, đồng bộ và hiện đại, đáp ứng đầy đủ các hoạt động giáo dục, rèn luyện đức – trí – thể – mỹ, hướng tới phát triển toàn diện người học.
Theo đó, hệ thống cơ sở vật chất của các trường liên cấp vùng biên được thiết kế đạt mức độ cao nhất theo quy định hiện hành (mức độ 2), thậm chí một số tiêu chí vượt mức này về không gian và diện tích. Trong bối cảnh nhiều trường phổ thông trên cả nước chưa đạt được tiêu chuẩn tương tự, việc đầu tư đồng bộ cho các xã biên giới cho thấy sự ưu tiên rõ nét đối với khu vực còn nhiều khó khăn.
Bộ trưởng Bộ GDĐT Nguyễn Kim Sơn cho biết, cùng với việc đầu tư xây dựng trường, hiện nay Bộ GDĐT đang chủ trì, phối hợp với các Bộ, ngành xây dựng các văn bản quy định về chế độ chính sách cho học sinh, giáo viên; quy định về quy chế hoạt động trường phổ thông nội trú liên cấp; chính sách ưu đãi, tuyển dụng, trọng dụng giáo viên; chính sách hướng nghiệp, tuyển chọn cán bộ là người địa phương xuất phát từ học sinh học tập tại các trường phổ thông nội trú liên cấp và nhiều chính sách đồng bộ khác. Mục tiêu không chỉ là xây trường mới, mà là xây dựng mô hình trường học kiểu mẫu, vận hành hiệu quả, bền vững và trở thành niềm hy vọng lớn của người dân vùng biên.
Mới đây, vào ngày 11/2, tại Đắk Lắk, Tổng Bí thư Tô Lâm đã dự Lễ khởi công Trường Phổ thông nội trú liên cấp Tiểu học – Trung học cơ sở (THCS) xã Ea Rốk. Công trình có quy mô 18 lớp, phục vụ gần 700 học sinh, được xây dựng trên diện tích gần 6 ha cùng 7 hạng mục chính cùng hệ thống hạ tầng phụ trợ đồng bộ. Đây là công trình có ý nghĩa quan trọng, góp phần nâng cao điều kiện học tập cho học sinh vùng biên giới, nhất là con em đồng bào dân tộc thiểu số.
Phát biểu tại lễ khởi công, Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh việc xây dựng trường nội trú liên cấp nhằm bảo đảm điều kiện học tập, sinh hoạt, rèn luyện cho học sinh là hết sức cần thiết, phù hợp với nguyện vọng của nhân dân và yêu cầu phát triển của địa phương. Công trình không chỉ là dự án xây dựng trường học mà còn mang ý nghĩa xã hội sâu sắc, thể hiện sự quan tâm của Đảng, Nhà nước đối với con em đồng bào dân tộc thiểu số ở vùng còn nhiều khó khăn.
Khi hoàn thành và đưa vào sử dụng, với quy mô phục vụ gần 700 học sinh xã Ea Rốk và khu vực lân cận, nhà trường sẽ tạo dựng môi trường học tập, sinh hoạt và rèn luyện tương đối đồng bộ, góp phần giúp học sinh phát triển toàn diện về trí tuệ, kỹ năng, thể chất và nhân cách. Đồng thời, công trình sẽ tạo bước chuyển quan trọng trong phát triển giáo dục địa phương, nâng cao dân trí, bồi đắp nguồn nhân lực, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc.
Từ lớp học vùng biên đến nguồn cán bộ tương lai tại chỗ
Chủ trương xây dựng các trường phổ thông nội trú liên cấp tại xã biên giới hướng tới mục tiêu đáp ứng tốt nhất, đầy đủ nhất nhu cầu học tập, rèn luyện và phát triển toàn diện của học sinh. Đáng chú ý, chính sách nội trú, bán trú được áp dụng cho tất cả học sinh phổ thông trên địa bàn xã biên giới, không phân biệt đối tượng. Điều này góp phần bảo đảm công bằng trong tiếp cận giáo dục, giảm thiểu tình trạng bỏ học do điều kiện đi lại, kinh tế khó khăn.
Về lâu dài, các trường này được kỳ vọng sẽ đào tạo nên những thế hệ học sinh có đủ năng lực và phẩm chất để trở thành nguồn cán bộ tại chỗ, trực tiếp tham gia xây dựng và bảo vệ khu vực biên giới – quê hương của chính các em.
Có thể thấy, việc liên tục khởi công các trường liên cấp vùng biên trong năm 2025 không chỉ phản ánh sự quyết liệt trong tổ chức thực hiện, mà còn cho thấy một cách tiếp cận chiến lược: lấy giáo dục làm nền tảng cho phát triển bền vững. Với hệ thống cơ sở vật chất khang trang, hiện đại, cùng các chính sách đồng bộ cho giáo viên và học sinh, đây có thể trở thành bước đột phá quan trọng đối với giáo dục vùng biên giới, góp phần thu hẹp khoảng cách vùng miền và bảo đảm công bằng giáo dục.
Tuy nhiên, để chủ trương lớn này thực sự đi vào cuộc sống, yêu cầu đặt ra không chỉ là hoàn thành tiến độ xây dựng, mà còn phải bảo đảm chất lượng công trình, minh bạch trong đầu tư, không để xảy ra tham nhũng, lãng phí; đồng thời chuẩn bị đầy đủ đội ngũ giáo viên và cơ chế vận hành hiệu quả ngay sau khi trường hoàn thành.
Nếu được triển khai đúng hướng, các trường nội trú liên cấp sẽ không chỉ là những công trình xây dựng mới, mà sẽ trở thành biểu tượng của niềm tin, của sự đồng hành giữa Đảng, Nhà nước và nhân dân vùng biên, nơi mỗi lớp học được thắp sáng hôm nay có thể là nền móng cho một tương lai vững vàng.
