Xây dựng văn hóa nhà trường từ chuẩn mực ứng xử của đội ngũ nhà giáo

Không phân biệt đối xử giữa những người học dưới mọi hình thức

Thông tư quy định cụ thể về quy tắc ứng xử với người học: nhà giáo phải có thái độ mẫu mực, tinh thần bao dung, trách nhiệm, yêu thương; phản hồi, nhận xét, khen hoặc phê bình phù hợp với đối tượng và hoàn cảnh; động viên, khích lệ sự phấn đấu và phát triển của người học.

Đồng thời, nhà giáo phải tôn trọng, đánh giá đúng thực chất năng lực của người học; bảo vệ các quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của người học; tạo động lực phát huy phẩm chất và năng lực người học; lắng nghe, kịp thời tư vấn, hỗ trợ người học về lĩnh vực học tập, xã hội bảo đảm phù hợp với tâm sinh lí lứa tuổi.

Bên cạnh đó, nhà giáo cũng phải có trách nhiệm tạo môi trường giáo dục an toàn, tích cực và bình đẳng; khuyến khích người học tham gia nghiên cứu, lao động sản xuất, hoạt động phục vụ cộng đồng, phát triển bền vững.

Đáng chú ý, Thông quy định nhà giáo không phân biệt đối xử giữa những người học dưới mọi hình thức; không xúc phạm, gây tổn thương, trù dập, định kiến, bạo hành, xâm hại người học dưới mọi hình thức và báo cáo kịp thời với lãnh đạo, cơ quan có thẩm quyền khi phát hiện người học bị bạo lực, xâm hại; không ép buộc người học tham gia các hoạt động mang tính chất tự nguyện; không công khai thông tin của người học trái quy định; không gian lận, cố ý làm sai lệch kết quả trong các hoạt động tuyển sinh, đánh giá người học.

Nhà giáo cần tôn trọng, lắng nghe, giúp đỡ đồng nghiệp

Trong ứng xử với đồng nghiệp, Thông tư yêu cầu nhà giáo trung thực, chân thành, đoàn kết, có tinh thần hợp tác, chia sẻ trách nhiệm, giúp đỡ lẫn nhau; tự phê bình và phê bình bảo đảm khách quan, nghiêm túc, thẳng thắn, mang tính xây dựng vì tiến bộ của đồng nghiệp. Tôn trọng và lắng nghe ý kiến của đồng nghiệp, phối hợp, trao đổi kinh nghiệm, học hỏi trong hoạt động nghề nghiệp. Không xúc phạm, chia rẽ, gây mất đoàn kết nội bộ; không né tránh, đùn đẩy trách nhiệm; không công khai thông tin của đồng nghiệp trái quy định.

Đối với cán bộ quản lí cơ sở giáo dục, Thông tư quy định nhà giáo có trách nhiệm chấp hành sự phân công, chỉ đạo, điều hành của cán bộ quản lí cơ sở giáo dục trong phạm vi chức năng, nhiệm vụ được giao; lắng nghe và cầu thị tiếp thu ý kiến đánh giá, góp ý của cán bộ quản lí cơ sở giáo dục trong hoạt động nghề nghiệp; tích cực tham mưu và thể hiện rõ chính kiến với cán bộ quản lí cơ sở giáo dục theo chức năng, nhiệm vụ được giao; không xúc phạm, gây mất đoàn kết nội bộ; không thờ ơ, né tránh hoặc che giấu các hành vi sai phạm của cán bộ quản lí cơ sở giáo dục.

Nhà giáo có trách nhiệm tích cực lan tỏa các giá trị nhân văn

Trong ứng xử với cha mẹ hoặc người giám hộ của người học, Thông tư quy định nhà giáo chủ động, kịp thời cung cấp, trao đổi thông tin trung thực về người học, chương trình, kế hoạch giảng dạy, giáo dục khi được sự đồng ý của cấp quản lý theo thẩm quyền. Khuyến khích, tạo điều kiện để cha mẹ hoặc người giám hộ của người học tham gia vào hoạt động giáo dục vì sự tiến bộ của người học.

Bên cạnh đó, Thông tư cũng quy định nhà giáo không được xúc phạm, áp đặt, vụ lợi, ép buộc cha mẹ hoặc người giám hộ của người học tham gia các hoạt động trái quy định của Nhà nước và các hoạt động mang tính chất tự nguyện.

Về ứng xử với cộng đồng, Thông tư yêu cầu nhà giáo phát huy tinh thần tự nguyện, tự giác và tích cực tham gia các hoạt động xã hội; bảo vệ môi trường; thực hiện và phối hợp thực hiện hiệu quả các phong trào, hoạt động từ thiện, nhân đạo, chăm lo người nghèo, đối tượng dễ bị tổn thương, yếu thế trong xã hội theo quy định của pháp luật; tham gia, lan tỏa phong trào xây dựng xã hội học tập, phát triển văn hóa đọc, khuyến học, khuyến tài.

Đồng thời, nhà giáo cần tích cực lan tỏa các giá trị nhân văn, những việc làm tốt, hình ảnh đẹp, hành vi ứng xử văn hóa trong xã hội, trong nhà trường đến cộng đồng; chủ động tham gia truyền thông, tuyên truyền về giáo dục, chống tin giả liên quan tới lĩnh vực giáo dục và nhà giáo trên các kênh mạng xã hội chính thống;…

Quy tắc ứng xử chuẩn góp phần xây dựng văn hóa nhà trường

Việc Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành Thông tư số 03/2026/TT-BGDĐT về quy tắc ứng xử của nhà giáo mang ý nghĩa quan trọng, thể hiện rõ định hướng xây dựng một nền giáo dục lấy con người làm trung tâm, đề cao các giá trị nhân văn, kỷ cương và trách nhiệm xã hội. Đây không chỉ là văn bản mang tính pháp lý, mà còn là chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp, góp phần định hình văn hóa ứng xử trong mỗi cơ sở giáo dục.

Trước hết, các quy định về ứng xử với người học cho thấy sự chuyển biến rõ nét trong tư duy giáo dục hiện đại. Việc nhấn mạnh không phân biệt đối xử, tôn trọng sự khác biệt, đánh giá đúng năng lực và bảo vệ quyền lợi chính đáng của người học đã đặt người học vào vị trí trung tâm của quá trình giáo dục. Khi nhà giáo thực sự lắng nghe, thấu hiểu và đồng hành cùng người học, môi trường học tập sẽ trở nên an toàn, tích cực, qua đó khơi dậy động lực học tập, phát triển phẩm chất và năng lực cá nhân một cách bền vững.

Bên cạnh đó, quy tắc ứng xử với đồng nghiệp và cán bộ quản lý thể hiện tinh thần dân chủ, trách nhiệm và hợp tác trong hoạt động nghề nghiệp. Sự trung thực, đoàn kết, thẳng thắn mang tính xây dựng không chỉ góp phần nâng cao chất lượng đội ngũ, mà còn tạo nên một tập thể sư phạm lành mạnh, thống nhất về nhận thức và hành động. Đây chính là điều kiện cần thiết để mỗi cơ sở giáo dục vận hành hiệu quả, hạn chế những xung đột nội bộ và nâng cao uy tín của nhà trường.

Đáng chú ý, Thông tư còn mở rộng trách nhiệm của nhà giáo đối với cha mẹ người học và cộng đồng xã hội. Việc chủ động trao đổi thông tin, phối hợp giáo dục trên tinh thần tôn trọng, minh bạch sẽ góp phần tạo dựng niềm tin, sự đồng thuận giữa nhà trường và gia đình. Đồng thời, yêu cầu nhà giáo tích cực lan tỏa các giá trị nhân văn, tham gia hoạt động xã hội, chống tin giả trong lĩnh vực giáo dục đã khẳng định vai trò của người thầy không chỉ trong lớp học, mà còn trong đời sống xã hội và không gian truyền thông hiện đại.

Có thể khẳng định, Thông tư số 03/2026/TT-BGDĐT là bước đi cần thiết trong quá trình hoàn thiện khung chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp của nhà giáo. Vấn đề đặt ra hiện nay không chỉ là ban hành quy định, mà quan trọng hơn là tổ chức thực hiện một cách nghiêm túc, linh hoạt và phù hợp với thực tiễn từng cơ sở giáo dục. Khi mỗi nhà giáo tự giác tuân thủ và lan tỏa những giá trị ứng xử văn hóa, giáo dục sẽ thực sự trở thành nền tảng cho sự phát triển con người toàn diện và cho một xã hội học tập bền vững.