Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành Thông tư số 79/2026/TT-BGDĐT quy định Quy chế đào tạo trong giáo dục nghề nghiệp. Thông tư thay thế một số quy định trước đây về đào tạo trình độ sơ cấp, đào tạo thường xuyên, đào tạo từ xa, hồ sơ, sổ sách và tổ chức đào tạo trình độ trung cấp, cao đẳng.
Trong thời hạn 60 ngày kể từ ngày Thông tư có hiệu lực, các cơ sở hoạt động giáo dục nghề nghiệp có trách nhiệm rà soát, sửa đổi, bổ sung và ban hành quy chế đào tạo, các quy định nội bộ phù hợp với quy chế mới.
Đối với các khóa đào tạo đã tuyển sinh trước ngày Thông tư có hiệu lực, người học tiếp tục thực hiện theo quy định được áp dụng tại thời điểm tuyển sinh cho đến khi kết thúc khóa học, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác.
Quy định cụ thể về đào tạo, thi tốt nghiệp trung học nghề
Quy chế quy định cụ thể việc tổ chức đào tạo và thi tốt nghiệp chương trình giáo dục trung học nghề. Chương trình được tổ chức theo niên chế trong 3 năm học liên tục, tương ứng với lớp 10, lớp 11 và lớp 12 của cấp trung học phổ thông. Mỗi năm học có 2 học kỳ chính và tối thiểu 35 tuần thực học.
Trên cơ sở kết hợp kiến thức chương trình trung học phổ thông với kiến thức chuyên môn nghề, cơ sở đào tạo xây dựng kế hoạch toàn khóa, bảo đảm người học có nền tảng kiến thức phổ thông để tiếp thu kiến thức nghề. Năm học thứ ba được bố trí các nội dung phù hợp nhằm giúp học sinh phát triển kiến thức, kỹ năng nghề nghiệp, chuẩn bị cho lựa chọn tiếp tục học tập, đào tạo hoặc tham gia thị trường lao động.
Thi tốt nghiệp chương trình giáo dục trung học nghề gồm môn Toán, Ngữ văn, các môn học theo định hướng nghề nghiệp và chuyên môn nghề. Trong đó, nội dung chuyên môn nghề được đánh giá qua cả lý thuyết và thực hành.
Đáng chú ý, người học có nguyện vọng và đáp ứng điều kiện theo quy định được đăng ký dự thi các môn trong kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông. Kết quả thi có thể được sử dụng để đăng ký xét tuyển vào các chương trình đào tạo ở trình độ cao hơn. Việc hoàn thành phần kiến thức chương trình trung học phổ thông cũng là căn cứ để người học học liên thông lên trình độ cao hơn theo quy định.
Những quy định này thể hiện định hướng kết hợp giữa kiến thức văn hóa và kỹ năng nghề, đồng thời tạo điều kiện để người học trung học nghề có thêm lựa chọn sau khi hoàn thành chương trình.
Bên cạnh đó, quy chế thống nhất các hình thức, phương thức tổ chức đào tạo, gồm đào tạo chính quy, đào tạo thường xuyên; đào tạo trực tiếp, từ xa và kết hợp giữa trực tiếp với từ xa.
Đối với đào tạo thường xuyên, người học có thể chủ động lựa chọn, sắp xếp thời gian học tập và tích lũy kết quả theo mô đun, tín chỉ phù hợp với điều kiện cá nhân. Văn bằng, chứng chỉ của hình thức đào tạo thường xuyên có giá trị pháp lý như hình thức đào tạo chính quy.
Quy chế cũng quy định cụ thể tỷ lệ dạy học trực tuyến phù hợp với tính chất từng môn học, mô đun. Theo đó, tỷ lệ dạy học trực tuyến tối đa là 30% thời lượng đối với môn học, mô đun thực hành và mô đun tích hợp; 70% đối với môn học lý thuyết chuyên ngành và các môn học chung. Một số nhóm ngành, nghề phù hợp với thực hành mô phỏng, nghiệp vụ số có thể tổ chức trực tuyến tối đa 50% thời lượng thực hành.
Kết quả học tập trực tuyến được công nhận tương đương với kết quả học tập trực tiếp. Tuy nhiên, công nghệ số và trí tuệ nhân tạo chỉ đóng vai trò hỗ trợ, không thay thế trách nhiệm chuyên môn của cơ sở đào tạo, nhà giáo và người học. Những nội dung thực hành, thí nghiệm, thực tập, thao tác nghề nghiệp cần sử dụng trực tiếp thiết bị, máy móc vẫn phải được tổ chức trực tiếp theo quy định.
Cùng với đổi mới phương thức tổ chức đào tạo, hồ sơ và dữ liệu quản lý đào tạo được thiết lập, vận hành chủ đạo dưới dạng dữ liệu số. Khi nhập học, người học được cấp mã số gắn với số định danh cá nhân, thống nhất trong suốt quá trình học tập, phục vụ kết nối và đồng bộ dữ liệu.
Việc mở rộng phương thức đào tạo trực tuyến, kết hợp trực tiếp với từ xa và số hóa dữ liệu quản lý tạo điều kiện tổ chức học tập linh hoạt hơn. Dù vậy, việc lựa chọn phương thức vẫn cần phù hợp với đặc thù từng môn học, mô đun, nhất là những nội dung đòi hỏi người học trực tiếp thực hành và làm chủ thiết bị, máy móc.
Công nhận năng lực đã tích lũy, tạo thuận lợi cho người học
Một nội dung đáng chú ý khác của Quy chế là bổ sung quy định về công nhận, chuyển đổi kết quả học tập và miễn trừ nội dung học tập.
Theo đó, người học đã tích lũy năng lực nghề nghiệp thông qua chứng chỉ kỹ năng nghề, quá trình học tập, làm việc, thực hành nghề hoặc các hình thức phù hợp khác có thể được xem xét công nhận kết quả đối với môn học, mô đun tương ứng nếu đáp ứng yêu cầu về nội dung, mục tiêu và chuẩn đầu ra.
Việc công nhận được thực hiện thông qua đánh giá năng lực nghề nghiệp thực tế, với sự tham gia của đại diện cơ sở đào tạo và doanh nghiệp.
Bên cạnh đó, người học được xem xét chuyển ngành, nghề đào tạo hoặc học cùng lúc hai chương trình khi đáp ứng đủ điều kiện. Kết quả môn học, mô đun hoặc tín chỉ đã tích lũy được xem xét công nhận, chuyển đổi theo quy định.
Các quy định này tạo cơ sở để quá trình đào tạo ghi nhận tốt hơn những năng lực người học đã có, thay vì chỉ căn cứ vào thời gian hoặc quá trình học tập tại một cơ sở cụ thể. Qua đó, người học có thêm cơ hội tiếp tục học tập, bổ sung kỹ năng và phát triển nghề nghiệp phù hợp với năng lực, điều kiện của bản thân.
Ngoài ra, quy chế cũng quy định cụ thể hơn về đào tạo tại doanh nghiệp, yêu cầu nội dung đào tạo phải gắn với vị trí việc làm, tiêu chuẩn kỹ năng nghề và điều kiện công nghệ thực tế. Quá trình tổ chức đào tạo đồng thời phải bảo đảm an toàn, sức khỏe và quyền lợi của người học.
Doanh nghiệp cũng tham gia sâu hơn vào đánh giá năng lực nghề nghiệp. Đối với đánh giá kỹ năng, năng lực nghề nghiệp trong thực tập tốt nghiệp, hội đồng đánh giá phải có ít nhất 50% thành viên là người sử dụng lao động, đại diện hiệp hội nghề nghiệp hoặc chuyên gia có kinh nghiệm thực tiễn phù hợp với ngành, nghề đào tạo.
Việc đánh giá được thực hiện dựa trên chuẩn đầu ra và yêu cầu kỹ năng nghề, thông qua bài thực hành, thực hành tích hợp hoặc nhiệm vụ nghề nghiệp tổng thể.
Đáng chú ý, đối với một số ngành, nghề có tính chất làm việc trên môi trường số, thời gian người học tham gia các dự án thực tế của doanh nghiệp được giao khoán và đánh giá từ xa, hay còn gọi là thực tập ảo, được tính vào thời lượng đào tạo tại doanh nghiệp.
Để phối hợp đào tạo, doanh nghiệp phải đáp ứng các điều kiện về ngành, nghề hoạt động, cơ sở vật chất, trang thiết bị và người dạy nghề. Đồng thời, doanh nghiệp và cơ sở đào tạo phải có hợp đồng hoặc thỏa thuận hợp tác, trong đó quy định rõ trách nhiệm, quyền lợi của các bên và các điều kiện bảo đảm an toàn cho người học.
Việc tăng cường sự tham gia của doanh nghiệp giúp gắn hoạt động đào tạo với yêu cầu thực tế của vị trí việc làm và tiêu chuẩn kỹ năng nghề. Khi doanh nghiệp tham gia cả quá trình đào tạo và đánh giá, kết quả học tập có thêm cơ sở đối chiếu với yêu cầu công việc, đồng thời đặt ra yêu cầu rõ ràng về trách nhiệm phối hợp và bảo đảm quyền lợi người học.
Nhìn tổng thể, Thông tư số 79/2026/TT-BGDĐT hướng tới tổ chức đào tạo linh hoạt hơn, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, ghi nhận năng lực đã tích lũy và tăng cường gắn kết giữa cơ sở đào tạo với doanh nghiệp. Các nội dung này cùng hướng đến việc tạo thêm cơ hội học tập cho người học, đồng thời bảo đảm quá trình đào tạo gắn với chuẩn đầu ra và yêu cầu thực tiễn nghề nghiệp.
