Nâng cao nhận thức pháp luật gắn với trách nhiệm nghề nghiệp
Trong bối cảnh hệ thống pháp luật ngày càng hoàn thiện và điều chỉnh nhiều lĩnh vực của đời sống xã hội, cán bộ, giáo viên không thể chỉ dừng lại ở việc giảng dạy kiến thức chuyên môn mà còn cần trở thành những người hiểu luật, tuân thủ luật và lan tỏa tinh thần thượng tôn pháp luật. Khi đội ngũ nhà giáo gương mẫu, việc phổ biến pháp luật tới người học và cộng đồng sẽ trở nên hiệu quả hơn.
Thứ nhất, kế hoạch nhấn mạnh việc gắn phổ biến pháp luật với thực hiện dân chủ ở cơ sở. Điều này có ý nghĩa quan trọng, bởi khi các cơ sở giáo dục vận hành minh bạch, đúng quy định pháp luật, quyền và lợi ích hợp pháp của cán bộ, giáo viên và người học được đảm bảo, từ đó tạo môi trường làm việc và học tập lành mạnh. Đồng thời, ngành Giáo dục khuyến khích cán bộ, giáo viên, người học chủ động tìm hiểu, sử dụng và tuân thủ pháp luật trong đời sống và công việc; đây là cách tiếp cận mang tính nền tảng, nhằm hình thành thói quen và ý thức pháp luật lâu dài, thay vì chỉ phổ biến mang tính hình thức.
Thứ hai, song song với việc nâng cao nhận thức, ngành Giáo dục xác định cần đầu tư mạnh mẽ vào công tác đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ làm công tác phổ biến pháp luật. Theo kế hoạch, các lớp tập huấn, bồi dưỡng kiến thức pháp luật và kỹ năng phổ biến pháp luật sẽ được tổ chức cho giáo viên môn giáo dục công dân, báo cáo viên pháp luật, cán bộ pháp chế và cán bộ phụ trách công tác phổ biến pháp luật tại các cơ sở giáo dục. Đây là lực lượng nòng cốt, đóng vai trò cầu nối giữa chính sách pháp luật và người học, khi đội ngũ này được trang bị đầy đủ kiến thức và kỹ năng, việc phổ biến pháp luật sẽ trở nên sinh động, dễ hiểu và phù hợp hơn với từng nhóm đối tượng.
Bên cạnh đó, kế hoạch cũng chú trọng bồi dưỡng kiến thức pháp luật cho đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục ở tất cả các cấp, từ mầm non, phổ thông đến đại học, giáo dục thường xuyên và các trường cao đẳng sư phạm. Điều này giúp các nhà quản lý nắm vững quy định pháp luật trong quản lý, điều hành, hạn chế sai sót và nâng cao hiệu quả quản trị nhà trường.
Thứ ba, ngành Giáo dục sẽ đẩy mạnh phổ biến pháp luật trên môi trường số, thông qua các cổng thông tin điện tử, trang mạng xã hội của cơ quan, đơn vị. Đây là bước đi phù hợp với xu thế chuyển đổi số, khi phần lớn người học và giáo viên hiện nay đều sử dụng các nền tảng số để tiếp cận thông tin. Việc tận dụng môi trường số giúp mở rộng phạm vi phổ biến pháp luật, tăng khả năng tiếp cận, đồng thời tạo ra nhiều hình thức truyền tải linh hoạt như video, infographic, hỏi – đáp trực tuyến, góp phần nâng cao hiệu quả truyền thông pháp luật. Ngoài ra, ngành Giáo dục cũng khuyến khích huy động các nguồn lực xã hội tham gia công tác phổ biến pháp luật trong nhà trường, tạo sự chung tay của toàn xã hội trong việc xây dựng ý thức pháp luật cho thế hệ trẻ.
Thứ tư, một nhiệm vụ quan trọng khác là tăng cường sự phối hợp giữa ngành Giáo dục với ngành Tư pháp và các cơ quan, tổ chức liên quan trong công tác phổ biến pháp luật. Sự phối hợp này giúp bảo đảm tính thống nhất, chính xác và kịp thời trong việc triển khai các hoạt động phổ biến pháp luật. Thông qua sự phối hợp liên ngành, các cơ sở giáo dục sẽ được hỗ trợ về chuyên môn, tài liệu, nguồn lực và phương pháp triển khai, từ đó nâng cao hiệu quả thực hiện.
Kế hoạch cũng nhấn mạnh việc bảo đảm các điều kiện cần thiết cho công tác phổ biến pháp luật trong nhà trường, điều này bao gồm cả yếu tố con người, tài chính, tài liệu và cơ sở vật chất; khi có đủ điều kiện, các hoạt động phổ biến pháp luật sẽ được triển khai bài bản, thường xuyên và thực chất.
Thứ năm, một nội dung đáng chú ý là việc tổ chức các hoạt động hưởng ứng Ngày Pháp luật Việt Nam năm 2026, tập trung vào các tháng 10 và 11. Các hoạt động này sẽ được triển khai theo hướng đi vào chiều sâu, gắn với nhiệm vụ trọng tâm của ngành và của từng địa phương, cơ sở giáo dục. Đây không chỉ là dịp để tuyên truyền pháp luật mà còn là cơ hội để các cơ sở giáo dục đánh giá, củng cố và nâng cao hiệu quả công tác phổ biến pháp luật, góp phần xây dựng môi trường giáo dục ổn định, kỷ cương và phát triển bền vững.
Từ phổ biến pháp luật đến xây dựng văn hóa pháp quyền trong giáo dục
Việc ngành Giáo dục xác định rõ 5 nhiệm vụ trọng tâm về phổ biến, giáo dục pháp luật trong năm 2026 cho thấy một cách tiếp cận có hệ thống, bài bản và dài hạn. Trong nhiều năm qua, phổ biến pháp luật trong nhà trường đôi khi vẫn còn mang tính hình thức, chưa tạo được sự chuyển biến rõ nét về nhận thức và hành vi. Tuy nhiên, với việc chú trọng bồi dưỡng đội ngũ, ứng dụng công nghệ số, tăng cường phối hợp liên ngành và gắn phổ biến pháp luật với nhiệm vụ chuyên môn, kế hoạch lần này cho thấy quyết tâm nâng cao hiệu quả thực chất của công tác này.
Đặc biệt, việc yêu cầu cán bộ, giáo viên gương mẫu trong thực thi pháp luật là một điểm nhấn quan trọng, người thầy không chỉ truyền đạt kiến thức mà còn là tấm gương về ý thức và hành vi. Khi đội ngũ giáo viên thực sự thượng tôn pháp luật, người học sẽ được giáo dục bằng cả lời nói và hành động, từ đó hình thành ý thức pháp luật một cách tự nhiên và bền vững.
Việc đẩy mạnh phổ biến pháp luật trên môi trường số cũng là một hướng đi phù hợp với xu thế hiện nay. Người học, đặc biệt là học sinh, sinh viên có xu hướng tiếp cận thông tin qua các nền tảng số nhiều hơn so với các hình thức truyền thống. Nếu được triển khai hiệu quả, đây sẽ là công cụ quan trọng giúp pháp luật trở nên gần gũi, dễ hiểu và dễ tiếp cận hơn.
Tuy nhiên, để kế hoạch đạt hiệu quả như kỳ vọng, điều quan trọng là phải bảo đảm tính thực chất trong triển khai. Các hoạt động phổ biến pháp luật cần được thiết kế phù hợp với từng đối tượng, tránh hình thức, máy móc. Đồng thời, cần có cơ chế đánh giá, kiểm tra và đo lường hiệu quả cụ thể, nhằm bảo đảm các nhiệm vụ được thực hiện đúng mục tiêu đề ra. Về lâu dài, phổ biến, giáo dục pháp luật không chỉ nhằm giúp cán bộ, giáo viên và người học hiểu luật, mà còn góp phần xây dựng văn hóa pháp quyền trong nhà trường, đây là nền tảng quan trọng để xây dựng một hệ thống giáo dục hiện đại, minh bạch và phát triển bền vững.
