Dự thảo được xây dựng trong bối cảnh Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục và Luật Nhà giáo đã được ban hành và có hiệu lực, hướng tới hoàn thiện hành lang pháp lí, nâng cao chất lượng tài liệu giáo dục địa phương và bảo đảm tính thống nhất trong tổ chức thực hiện Chương trình giáo dục phổ thông.
Siết chặt tiêu chuẩn biên soạn tài liệu giáo dục địa phương
Khác với Thông tư 33/2020/TT-BGDĐT chủ yếu tập trung vào thẩm định, dự thảo Thông tư mới quy định đầy đủ, xuyên suốt các khâu về tiêu chuẩn, quy trình biên soạn, chỉnh sửa và thẩm định tài liệu giáo dục địa phương.
Dự thảo Thông tư lần đầu tiên bổ sung khái niệm và quy định cụ thể về Khung nội dung giáo dục địa phương. Đây là điểm mới quan trọng nhằm định hướng, xác định các nội dung tổng thể cho từng cấp học, lớp học; làm căn cứ biên soạn tài liệu giáo dục địa phương bảo đảm tính chỉnh thể, sự phát triển liên tục, tránh trùng lặp, nhất quán từ lớp dưới lên lớp trên và thống nhất với các cấp học khác.
Dự thảo Thông tư quy định chi tiết các mạch nội dung cốt lõi của tài liệu giáo dục địa phương, từ lịch sử, văn hóa, địa lí, môi trường, kinh tế – xã hội, nghề truyền thống đến các vấn đề phát triển bền vững của địa phương.
Theo yêu cầu tại dự thảo Thông tư, nội dung tài liệu giáo dục địa phương phải bảo đảm tính chính xác, khách quan, nhất quán, nhân văn, có nguồn gốc rõ ràng, phù hợp trình độ, đặc điểm lứa tuổi học sinh, không gây quá tải và không mang định kiến, bảo đảm tuân thủ các quy định của pháp luật.
Tăng cường vai trò của giáo viên và minh bạch hóa tài liệu
Theo dự thảo Thông tư, nội dung tài liệu giáo dục địa phương phải tạo điều kiện để giáo viên vận dụng sáng tạo các phương pháp và hình thức tổ chức dạy học, lấy hoạt động học của học sinh làm trung tâm, phù hợp với điều kiện tổ chức dạy học tại cơ sở giáo dục.
Nội dung tài liệu giáo dục địa phương cũng phải chú trọng tổ chức các hoạt động thực hành, vận dụng kiến thức để giải quyết các vấn đề thực tiễn của địa phương; tạo cơ hội và khuyến khích học sinh tích cực, chủ động, sáng tạo, phát huy tiềm năng của mỗi học sinh.
Dự thảo Thông tư mới cũng quy định bắt buộc tổ chức dạy học thực nghiệm đối với bản thảo tài liệu trước khi trình thẩm định. Kết quả thực nghiệm phải được đánh giá bằng văn bản, đồng thời khuyến khích thu thập ý kiến phản hồi của học sinh. Đây là một điểm mới được quy định trong dự thảo nhằm nâng cao tính sư phạm, tính khả thi và mức độ phù hợp của tài liệu khi triển khai thực tế.
Dự thảo Thông tư quy định rõ cơ cấu, tiêu chuẩn thành viên Hội đồng thẩm định. Theo đó, yêu cầu bảo đảm có ít nhất 1/3 tổng số thành viên Hội đồng là giáo viên đang trực tiếp giảng dạy ở cấp học tương ứng với tài liệu được thẩm định.
Theo dự thảo Thông tư, tài liệu giáo dục địa phương sau khi được phê duyệt phải được công khai trên Cổng thông tin điện tử của địa phương và gửi Bộ GDĐT để theo dõi, quản lí. Đồng thời, khuyến khích xây dựng và sử dụng tài liệu dạng số, học liệu điện tử, phù hợp với xu hướng chuyển đổi số trong giáo dục.
Có thể thấy, việc bổ sung Khung nội dung và hoàn thiện quy trình biên soạn, thẩm định tài liệu giáo dục địa phương không đơn thuần là sửa đổi kỹ thuật quản lý. Đây là bước điều chỉnh nhằm nâng cao tính thống nhất, tính thực tiễn và chất lượng triển khai của giáo dục địa phương trong nhà trường phổ thông.
Khi các yêu cầu về thực nghiệm, phản hồi của người học, công khai tài liệu và tăng cường vai trò giáo viên được đặt ra, tài liệu giáo dục địa phương có điều kiện bám sát đặc trưng vùng miền, đồng thời bảo đảm chuẩn mực chung của chương trình quốc gia. Nếu được triển khai nghiêm túc và đồng bộ, dự thảo Thông tư mới sẽ góp phần đưa giáo dục địa phương trở thành một cấu phần thực chất của chương trình giáo dục phổ thông, nơi học sinh không chỉ tiếp cận tri thức chung mà còn hiểu sâu hơn về môi trường sống, hình thành ý thức công dân và phát triển năng lực gắn với bối cảnh địa phương.
