Từ doanh nghiệp đồng hành đến doanh nghiệp đồng kiến tạo giáo dục nghề nghiệp
Một trong những điểm nổi bật của Nghị định là mở rộng phạm vi và hình thức tham gia của doanh nghiệp trong hoạt động giáo dục nghề nghiệp theo hướng thực chất hơn.
Theo đó, doanh nghiệp được khuyến khích hợp tác với các cơ sở giáo dục nghề nghiệp trong nhiều lĩnh vực như nghiên cứu, ứng dụng khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển giao công nghệ và cập nhật công nghệ mới phục vụ đào tạo.
Bên cạnh đó, doanh nghiệp được tham gia xây dựng, rà soát và cập nhật danh mục ngành nghề đào tạo, chương trình đào tạo, chuẩn đầu ra, giáo trình, học liệu số và phương pháp đào tạo phù hợp với nhu cầu sử dụng lao động cũng như xu hướng phát triển của thị trường.
Nghị định cũng khuyến khích doanh nghiệp đầu tư, tài trợ hoặc cùng khai thác cơ sở vật chất, phòng thí nghiệm, xưởng thực hành, nền tảng số và học liệu số với các cơ sở giáo dục nghề nghiệp; tổ chức đặt hàng đào tạo, đào tạo lại, đào tạo nâng cao kỹ năng nghề theo nhu cầu thực tế.
Ngoài ra, doanh nghiệp được khuyến khích tiếp nhận học sinh, sinh viên thực hành, thực tập; cử chuyên gia tham gia giảng dạy, hướng dẫn thực hành và bồi dưỡng đội ngũ nhà giáo; tham gia đánh giá chuẩn đầu ra, kiểm định chất lượng đào tạo; hỗ trợ khởi nghiệp, cấp học bổng và tổ chức đào tạo các kỹ năng số, kỹ năng xanh, kỹ năng nghề mới.
Đáng chú ý, doanh nghiệp hợp tác với cơ sở giáo dục nghề nghiệp còn được hưởng các chính sách hỗ trợ, ưu đãi theo quy định của pháp luật về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và phát triển nguồn nhân lực.
Việc mở rộng vai trò của doanh nghiệp cho thấy giáo dục nghề nghiệp đang chuyển từ mô hình "nhà trường đào tạo - doanh nghiệp tuyển dụng" sang mô hình hợp tác hai chiều, trong đó doanh nghiệp tham gia ngay từ khâu thiết kế chương trình, tổ chức đào tạo đến đánh giá chất lượng. Cách tiếp cận này giúp rút ngắn khoảng cách giữa đào tạo và nhu cầu sử dụng lao động, đồng thời tạo điều kiện để người học tiếp cận công nghệ, môi trường làm việc và kỹ năng nghề ngay trong quá trình học.
Hình thành cơ chế hỗ trợ và khuyến khích doanh nghiệp đầu tư cho phát triển kỹ năng nghề
Không chỉ khuyến khích hợp tác, Nghị định còn bổ sung các chính sách hỗ trợ tài chính nhằm thúc đẩy doanh nghiệp tham gia đào tạo nguồn nhân lực.
Theo đó, Nhà nước hỗ trợ kinh phí đào tạo trình độ sơ cấp cho các nhóm người yếu thế theo quy định hiện hành về giáo dục nghề nghiệp, việc làm và chính sách học phí.
Đối với các ngành, nghề ưu tiên hoặc khó xã hội hóa, người lao động của doanh nghiệp được hỗ trợ đào tạo miễn phí tại các cơ sở giáo dục nghề nghiệp theo cơ chế giao nhiệm vụ, đặt hàng hoặc đấu thầu sử dụng ngân sách nhà nước.
Bên cạnh đó, doanh nghiệp có nhiều đóng góp cho giáo dục nghề nghiệp sẽ được xem xét tôn vinh, khen thưởng. Một trong những tiêu chí quan trọng là doanh nghiệp hằng năm có trích lập Quỹ đào tạo nhân lực và sử dụng tối thiểu 70% quỹ cho các hoạt động giáo dục, đào tạo. Bộ Giáo dục và Đào tạo sẽ chủ trì hướng dẫn tiêu chí để các bộ, ngành và địa phương tổ chức xét chọn theo quy định của pháp luật về thi đua, khen thưởng.
Điểm đáng chú ý của Nghị định không chỉ nằm ở các chính sách hỗ trợ trực tiếp mà còn ở việc thiết lập cơ chế khuyến khích doanh nghiệp đầu tư lâu dài cho phát triển nguồn nhân lực. Khi hoạt động đào tạo được xem là một khoản đầu tư thay vì chi phí, doanh nghiệp sẽ có động lực tham gia sâu hơn vào hệ thống giáo dục nghề nghiệp. Cùng với cơ chế hỗ trợ và tôn vinh, chính sách mới góp phần hình thành hệ sinh thái hợp tác bền vững giữa Nhà nước, cơ sở đào tạo và doanh nghiệp, tạo nền tảng để nâng cao chất lượng nhân lực và tăng năng lực cạnh tranh của nền kinh tế trong bối cảnh chuyển đổi số và chuyển đổi xanh.
