Trong những năm gần đây, ngành Giáo dục Việt Nam liên tục triển khai các nhiệm vụ đổi mới từ chương trình, phương pháp dạy học, kiểm tra đánh giá đến quản trị nhà trường và chuyển đổi số. Điều này đòi hỏi đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý không chỉ hoàn thành nhiệm vụ mà còn phải chủ động đổi mới, sáng tạo trong công việc. Chính vì vậy, công tác thi đua, khen thưởng cần được thiết kế theo hướng khuyến khích sáng tạo, coi đổi mới là một tiêu chí quan trọng để đánh giá và ghi nhận thành tích.
Tinh thần này được thể hiện rõ trong Thông tư số 07/2026/TT-BGDĐT, ngày 14/6/2025 của Bộ Giáo dục và Đào tạo khi quy định việc xét thi đua, khen thưởng phải căn cứ vào kết quả thực hiện nhiệm vụ, hiệu quả công tác, mức độ hoàn thành nhiệm vụ được giao và những đóng góp nổi bật đối với sự phát triển của đơn vị, địa phương và ngành Giáo dục. Thông tư đồng thời nhấn mạnh yêu cầu phát hiện, bồi dưỡng, tổng kết và nhân rộng các điển hình tiên tiến, các mô hình mới, cách làm hay có giá trị thực tiễn.
Điều đó cho thấy, trong giai đoạn hiện nay, đổi mới sáng tạo không còn là yếu tố khuyến khích mà đã trở thành yêu cầu tất yếu đối với mỗi nhà giáo, cán bộ quản lý và cơ sở giáo dục.
Hiệu quả công việc trở thành thước đo quan trọng trong hồ sơ thi đua, khen thưởng
Thực tiễn cho thấy có những giáo viên tạo ra ảnh hưởng tích cực rất lớn đối với học sinh nhưng lại không có nhiều hồ sơ thành tích nổi bật. Ngược lại, có những trường hợp sở hữu nhiều minh chứng nhưng giá trị mang lại cho người học chưa thực sự rõ nét. Trong bối cảnh hiện nay, hiệu quả công việc cần trở thành thước đo quan trọng nhất của thi đua, khen thưởng.
Một sáng kiến giúp nâng cao chất lượng học tập, một giải pháp hỗ trợ học sinh yếu thế, một mô hình ứng dụng công nghệ hiệu quả hay một phương pháp quản lý mới mang lại chuyển biến tích cực cho nhà trường đều cần được ghi nhận đúng mức.
Đó cũng là tinh thần xuyên suốt của Luật Thi đua, khen thưởng và các văn bản hướng dẫn hiện hành. Đáng chú ý, Thông tư 07/2026/TT-BGDĐT yêu cầu việc bình xét danh hiệu thi đua phải bảo đảm khách quan, công khai, minh bạch, lấy kết quả thực hiện nhiệm vụ làm căn cứ chủ yếu để đánh giá. Đây là bước chuyển quan trọng từ tư duy coi trọng hồ sơ, thủ tục sang đề cao giá trị thực chất và hiệu quả công việc.
Khi thành tích được đánh giá bằng những tác động tích cực đối với người học và chất lượng giáo dục, công tác thi đua mới thực sự phát huy vai trò tạo động lực phát triển.
Đổi mới sáng tạo là động lực phát triển của nhà trường
Giáo dục đang chứng kiến sự xuất hiện của nhiều mô hình đổi mới như lớp học thông minh, học liệu số, thư viện số, giáo dục STEM, giáo dục STEAM, ứng dụng AI trong dạy học và quản lý. Những thay đổi này phần lớn được khởi nguồn từ sáng kiến của đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý ở cơ sở.
Nếu công tác thi đua, khen thưởng thực sự coi trọng sáng tạo, các nhà giáo sẽ có thêm động lực để nghiên cứu, thử nghiệm và triển khai những giải pháp mới. Thông tư 07/2026/TT-BGDĐT cũng khuyến khích việc phát hiện và đề xuất khen thưởng đối với các cá nhân, tập thể có sáng kiến, giải pháp đổi mới mang lại hiệu quả thiết thực trong quản lý, giảng dạy, nghiên cứu khoa học và phục vụ người học. Đây là cơ sở quan trọng để các cơ sở giáo dục mạnh dạn triển khai những mô hình mới, phù hợp với yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay. Ngược lại, nếu thi đua chỉ tập trung vào các tiêu chí hành chính, động lực đổi mới sẽ bị hạn chế và khó tạo ra những đột phá trong chất lượng giáo dục.
Tạo môi trường để người dám nghĩ, dám làm được tôn vinh
Đổi mới luôn đi kèm với những khó khăn và thách thức. Một giáo viên tiên phong ứng dụng công nghệ mới, một hiệu trưởng mạnh dạn đổi mới quản trị nhà trường hay một nhóm học sinh thực hiện dự án nghiên cứu khoa học đều cần được khích lệ và bảo vệ trước những rủi ro của quá trình thử nghiệm.
Công tác thi đua, khen thưởng vì thế không chỉ là ghi nhận thành tích mà còn là cơ chế tạo động lực cho những người dám nghĩ, dám làm và dám chịu trách nhiệm vì sự phát triển của giáo dục.
Thông tư 07/2026/TT-BGDĐT đặc biệt nhấn mạnh việc phát hiện, biểu dương kịp thời các nhân tố mới, các điển hình tiên tiến và những tập thể, cá nhân có thành tích xuất sắcđột xuất. Quy định này góp phần tạo môi trường thuận lợi để những sáng kiến hiệu quả được ghi nhận sớm, tránh tình trạng chỉ xét khen thưởng theo chu kỳ hoặc dựa trên thâm niên công tác. Khi những người tiên phong được tôn vinh, tinh thần đổi mới sẽ được lan tỏa rộng rãi trong toàn ngành.
Thi đua để kiến tạo tương lai
Trong thời đại chuyển đổi số và hội nhập quốc tế, lợi thế cạnh tranh của giáo dục không còn nằm ở quy mô mà nằm ở năng lực đổi mới sáng tạo. Bởi vậy, thi đua, khen thưởng phải gắn chặt với hiệu quả công việc, sáng kiến đổi mới và những giá trị mang lại cho người học.
Thông tư 07/2026/TT-BGDĐT đã cụ thể hóa định hướng này thông qua việc đề cao chất lượng, hiệu quả, tính lan tỏa của các mô hình, sáng kiến và kết quả thực hiện nhiệm vụ; đồng thời khuyến khích các cơ sở giáo dục xây dựng phong trào thi đua gắn với nhiệm vụ chuyên môn, đổi mới quản trị và nâng cao chất lượng giáo dục.
Khi người sáng tạo được tôn vinh, người cống hiến được ghi nhận và những mô hình hiệu quả được nhân rộng, công tác thi đua sẽ phát huy đúng vai trò là động lực phát triển của ngành Giáo dục. Đó cũng chính là con đường để xây dựng một nền giáo dục chất lượng, hiện đại và thích ứng với những yêu cầu của thời đại mới.
