Thống nhất quy định đối với 3 loại trung tâm
Một trong những điểm đáng chú ý của dự thảo là xây dựng một quy chế chung về tổ chức và hoạt động đối với 3 loại hình: trung tâm GDNN, trung tâm GDTX và trung tâm GDNN - GDTX.
Hiện các loại trung tâm này đang được điều chỉnh bởi nhiều văn bản khác nhau. Trong đó, quy chế đối với trung tâm GDTX và trung tâm GDNN - GDTX chủ yếu áp dụng với loại hình công lập; trung tâm GDNN công lập cấp huyện có quy định riêng, trong khi quy định đầy đủ đối với trung tâm GDNN tư thục còn thiếu. Vì vậy, dự thảo rà soát, kế thừa những quy định còn phù hợp, đồng thời bổ sung các nội dung theo quy định pháp luật mới, áp dụng thống nhất cho cả trung tâm công lập và tư thục.
Theo dự thảo, khi được ban hành, Thông tư mới sẽ thay thế 4 văn bản gồm: Thông tư số 10/2021/TT-BGDĐT; Thông tư số 01/2023/TT-BGDĐT; Thông tư số 57/2015/TT-BLĐTBXH và Thông tư số 05/2020/TT-BLĐTBXH. Việc hợp nhất các quy định được kỳ vọng góp phần giảm phân tán pháp lý, tạo cơ sở thống nhất cho quản lý và tổ chức hoạt động của hệ thống trung tâm.
Tăng tự chủ, giảm sổ sách, đẩy mạnh số hóa
Dự thảo bổ sung, cụ thể hóa nhiệm vụ, quyền hạn và quyền tự chủ của trung tâm, đồng thời tăng trách nhiệm giải trình của trung tâm và người đứng đầu. Cơ cấu tổ chức bên trong cũng được điều chỉnh theo hướng phù hợp với yêu cầu sắp xếp, sáp nhập trung tâm GDTX, trung tâm GDNN - GDTX liên phường, xã.
Một nội dung được nhấn mạnh là trách nhiệm công khai, minh bạch. Trung tâm phải công khai trên trang thông tin điện tử các thông tin về mục tiêu, chương trình giáo dục, đào tạo; kế hoạch tuyển sinh; điều kiện bảo đảm chất lượng; học phí, chi phí đào tạo và các khoản thu; văn bằng, chứng chỉ cùng các quy chế, quy định nội bộ. Cùng với đó, trung tâm có trách nhiệm giải trình trước cơ quan nhà nước có thẩm quyền, người học và xã hội.
Dự thảo cũng rà soát, cắt giảm hệ thống sổ sách không cần thiết của trung tâm, tổ chuyên môn và giáo viên; đồng thời tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, số hóa hồ sơ, sổ sách trong quản lý và tổ chức hoạt động giáo dục.
Một điểm mới khác là quy định về địa điểm hoạt động giáo dục ngoài trụ sở chính. Theo đó, trung tâm có thể có một hoặc nhiều địa điểm hoạt động giáo dục nhằm tạo thuận lợi hơn cho người học.
Đối với địa điểm tổ chức chương trình GDTX cấp THCS, THPT, dự thảo yêu cầu bảo đảm các điều kiện về an toàn, sức khỏe và điều kiện thực hiện chương trình.
Mở rộng cơ hội học nghề, thúc đẩy học tập suốt đời
Dự thảo làm rõ hơn vai trò của các trung tâm trong thực hiện phổ cập giáo dục, xóa mù chữ, giáo dục bắt buộc, giáo dục hòa nhập và xây dựng xã hội học tập.
Trung tâm được xác định có trách nhiệm tham gia công tác phổ cập giáo dục, xóa mù chữ tại địa phương; phối hợp huy động người học; tổ chức các lớp xóa mù chữ, chương trình GDTX và thực hiện giáo dục hòa nhập.
Đáng chú ý, trung tâm phối hợp với UBND cấp xã điều tra nhu cầu học tập, rà soát và cập nhật dữ liệu về trình độ văn hóa của người dân, từ đó mở rộng cơ hội học tập và tham mưu các giải pháp xây dựng xã hội học tập tại địa phương.
Dự thảo cũng bổ sung nội dung để trung tâm GDTX tham gia đào tạo nghề trình độ sơ cấp và các chương trình đào tạo nghề khác. Với chương trình sơ cấp, trung tâm phải đáp ứng các điều kiện và được cấp giấy chứng nhận đăng ký hoạt động GDNN theo quy định.
Quy định này góp phần tăng khả năng kết nối giữa giáo dục thường xuyên với giáo dục nghề nghiệp, tạo thêm lựa chọn học tập, nâng cao kỹ năng và chuyển đổi nghề cho người học.
Mở rộng hợp tác quốc tế trong giáo dục thường xuyên
Dự thảo đồng thời cụ thể hóa hoạt động hợp tác quốc tế của các trung tâm. Một nội dung mới là quy định về văn phòng đại diện ở nước ngoài đối với trung tâm GDTX và trung tâm GDNN - GDTX.
Theo dự thảo, văn phòng đại diện có thể nghiên cứu nhu cầu học tập, triển khai chương trình GDTX cho cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài; tổ chức dạy tiếng Việt, góp phần lan tỏa các giá trị văn hóa, truyền thống Việt Nam tới cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài và người nước ngoài. Văn phòng đại diện không được trực tiếp kinh doanh hoặc ký kết hợp đồng thương mại nhằm mục đích sinh lợi.
Những quy định này cho thấy định hướng mở rộng vai trò của các trung tâm từ cung cấp chương trình giáo dục, đào tạo tại địa phương sang kết nối nhu cầu học tập đa dạng, hỗ trợ học tập suốt đời và tăng cường hợp tác giáo dục trong bối cảnh hội nhập.
Hướng tới hệ thống trung tâm linh hoạt, đáp ứng nhu cầu người học
Việc xây dựng quy chế chung cho 3 loại trung tâm GDNN, GDTX và GDNN - GDTX đặt trong yêu cầu hoàn thiện mô hình tổ chức, nâng cao hiệu quả quản lý và đáp ứng tốt hơn nhu cầu học tập của người dân.
Các nội dung về tăng quyền tự chủ gắn với trách nhiệm giải trình, giảm thủ tục và sổ sách, đẩy mạnh số hóa, mở rộng địa điểm hoạt động giáo dục, tăng cường đào tạo nghề và hợp tác quốc tế cho thấy định hướng tinh gọn quản lý nhưng mở rộng cơ hội học tập.
Dự thảo Thông tư đang được Bộ GDĐT lấy ý kiến theo quy định trước khi hoàn thiện, ban hành.
