Năm học 2025-2026 vừa qua được đánh giá là năm có khối lượng lớn chính sách giáo dục được xây dựng và triển khai. Bộ Giáo dục và Đào tạo đã trình Quốc hội ban hành 3 luật, 2 nghị quyết; ban hành và tham mưu ban hành nhiều nghị định, nghị quyết, quyết định, thông tư, tập trung vào các lĩnh vực như chính sách đối với nhà giáo và người học, giáo dục nghề nghiệp, giáo dục đại học, khoa học, công nghệ và chuyển đổi số. Cùng với đó, nhiều chính sách miễn học phí, miễn phí sách giáo khoa, hỗ trợ bữa ăn, học bổng, tín dụng và tăng phụ cấp ưu đãi đối với nhà giáo từng bước đi vào thực tiễn.
Những kết quả này tạo nền tảng quan trọng cho năm học mới. Theo định hướng của ngành Giáo dục, năm học 2026-2027 sẽ tập trung đo lường kết quả bằng sự tiến bộ của người học, điều kiện làm việc của nhà giáo, hiệu quả hoạt động của nhà trường và chất lượng nguồn nhân lực. Đây là điểm cần được quán triệt trong toàn bộ quá trình triển khai nhiệm vụ năm học.
Lấy sự tiến bộ của người học làm thước đo
Năm học mới đặt ra yêu cầu đánh giá theo kết quả đầu ra và tác động. Bộ Giáo dục và Đào tạo định hướng hoàn thiện, triển khai trên nền tảng số các bộ chỉ số phát triển giáo dục quốc gia, địa phương và giáo dục đại học; cụ thể hóa mục tiêu Nghị quyết 71-NQ/TW thành các chỉ số theo dõi hằng năm, có đường cơ sở, mốc trung gian đến năm 2030; đồng thời xác định rõ người, việc, thời gian, sản phẩm, thẩm quyền và trách nhiệm.
Đối với giáo dục phổ thông, tác động quan trọng nhất phải thể hiện ở người học. Một chương trình, một chính sách hay một hoạt động giáo dục cuối cùng cần trả lời được học sinh được hưởng lợi gì, năng lực nào được nâng lên, việc học có hiệu quả hơn hay không. Đây cũng là cơ sở để hạn chế cách đánh giá dựa quá nhiều vào số lượng hoạt động.
Năm học 2025-2026, cả nước có khoảng 4,82 triệu trẻ mầm non và 19,08 triệu học sinh phổ thông đến trường. Tỷ lệ đi học trong độ tuổi đạt 98,3% ở tiểu học, 93,3% ở trung học cơ sở và 67,5% ở trung học phổ thông; các chỉ số đều cao hơn năm học trước. Những con số này cho thấy khả năng tiếp cận giáo dục tiếp tục được mở rộng.
Tuy nhiên, mục tiêu đặt sự tiến bộ của người học làm thước đo đòi hỏi phải nhìn vào những thay đổi thực tế của học sinh sau quá trình giáo dục. Trong nhiệm vụ năm học 2026-2027, Bộ Giáo dục và Đào tạo định hướng tiếp tục nâng cao chất lượng giáo dục mầm non, phổ thông; tinh giản nội dung, nâng chất lượng giờ học chính khóa, tăng thực hành, trải nghiệm, STEM, năng lực số, trí tuệ nhân tạo, ngoại ngữ, nghệ thuật và thể chất. Đồng thời, đổi mới kiểm tra, đánh giá và tăng cường tư vấn tâm lý, y tế trường học, an toàn thực phẩm, phòng chống bạo lực, xâm hại và bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng. Những nhiệm vụ này cần được đặt trong cùng một mục tiêu: tạo môi trường học tập tốt hơn và hỗ trợ sự phát triển toàn diện của người học.
Đặc biệt, việc “tinh giản nội dung, nâng chất lượng giờ học chính khóa” là yêu cầu có ý nghĩa thiết thực. Khi chương trình và hoạt động giáo dục được tổ chức hợp lý, học sinh có thêm thời gian cho việc học tập thực chất, thực hành và trải nghiệm, thay vì bị cuốn vào quá nhiều yêu cầu ngoài mục tiêu cốt lõi.
Năm học mới cần được thực hiện từ những thay đổi trong lớp học
Năm học mới, ngành Giáo dục xác định một trong những nhóm nhiệm vụ trọng tâm là xử lý các điểm nghẽn về đội ngũ và cơ sở vật chất. Ngân sách và đầu tư công được định hướng ưu tiên cho giáo viên, phòng học, thiết bị, trường nội trú biên giới, hạ tầng số, phòng thí nghiệm và đào tạo nhân lực chiến lược. Đồng thời, tăng cường điều động, hợp đồng, thỉnh giảng và chính sách thu hút nhà giáo đối với những môn học, ngành nghề, địa bàn khó tuyển.
Cùng với người học, điều kiện làm việc của nhà giáo được xác định là một trong những thước đo kết quả của năm học mới. Năm học 2026-2027, ngành Giáo dục xác định giảm hồ sơ, hội họp không cần thiết, đồng thời tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi số. Đây không chỉ là giải pháp giảm tải cho giáo viên mà còn cần được xem là giải pháp nâng cao chất lượng dạy học.
Chuyển đổi số cũng được đặt trong một giai đoạn mới: từ xây dựng nền tảng sang khai thác dữ liệu và ứng dụng trí tuệ nhân tạo. Cơ sở dữ liệu ngành đã cập nhật khoảng 50.000 cơ sở giáo dục, hơn 27 triệu học sinh và trên 1,4 triệu giáo viên; hơn 18 triệu học bạ số và hơn 13 triệu văn bằng, chứng chỉ số đã được tạo lập. Năm học mới, nền tảng quản trị số giáo dục quốc gia được thử nghiệm để sử dụng chung.
Điều quan trọng ở giai đoạn này là dữ liệu và công nghệ phải phục vụ quản trị, dạy học và người học. Nếu dữ liệu giúp nhà trường nhận diện chính xác hơn tình hình học tập của học sinh, giúp giáo viên có thêm căn cứ điều chỉnh dạy học và giúp cơ quan quản lý phân bổ nguồn lực đúng nơi cần thiết, khi đó chuyển đổi số mới tạo ra giá trị thực chất.
Chủ đề “Đổi mới tư duy - Chuyển biến mạnh mẽ - Kết quả thực chất” đặt ra yêu cầu chuyển mạnh từ hoàn thiện thể chế sang tổ chức thực hiện. Điều đó có nghĩa là những chính sách đã được ban hành phải được chuyển hóa thành thay đổi cụ thể ở cơ sở giáo dục. Ở cấp quản lý, cần xác định rõ mục tiêu, sản phẩm và trách nhiệm. Ở cấp nhà trường, cần tập trung vào những vấn đề thực sự ảnh hưởng đến chất lượng giáo dục. Ở lớp học, mọi đổi mới cuối cùng phải được thể hiện ở chất lượng giờ học và sự tiến bộ của học sinh.
Năm học 2026-2027 được đặt trong một giai đoạn có nhiều thay đổi về thể chế, mạng lưới cơ sở giáo dục, đội ngũ, chuyển đổi số và phương thức quản trị. Vì vậy, yêu cầu “kết quả thực chất” càng cần được hiểu theo hướng cụ thể, tránh để trở thành một khẩu hiệu chung.
