Xác định rõ đối tượng, điều kiện và mức trợ cấp
Dự thảo Nghị quyết quy định chế độ trợ cấp đối với giáo viên mầm non đã nghỉ công tác nhưng chưa được hưởng chế độ, bao gồm giáo viên, cô nuôi dạy trẻ, hiệu trưởng, phó hiệu trưởng, chủ nhiệm và phó chủ nhiệm nhà trẻ.
Để được hưởng trợ cấp, người thụ hưởng phải đồng thời đáp ứng ba điều kiện. Thứ nhất, đã có thời gian giảng dạy, giáo dục, nuôi dưỡng, chăm sóc trẻ tại các cơ sở giáo dục mầm non trong giai đoạn từ năm 1960 đến trước ngày 1/1/1995.
Thứ hai, giáo viên mầm non đã nghỉ công tác nhưng chưa được hưởng lương hưu hoặc có được hưởng lương hưu nhưng thời gian công tác trước ngày 01 tháng 01 năm 1995 không được tính vào thời gian đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc để hưởng lương hưu.
Thứ ba, giáo viên mầm non chưa hưởng chế độ theo quy định tại Nghị định số 14/2020/NĐ-CP ngày 24 tháng 01 năm 2020 của Chính phủ quy định chế độ trợ cấp đối với nhà giáo đã nghỉ hưu chưa được hưởng chế độ phụ cấp thâm niên trong lương hưu.
Theo dự thảo, giáo viên thuộc diện thụ hưởng sẽ được nhận trợ cấp một lần. Với trường hợp có đủ hồ sơ chứng minh thời gian công tác, người có thời gian làm việc từ đủ 3 năm trở xuống được hưởng 6,5 triệu đồng; từ năm công tác thứ tư trở đi, mỗi năm được cộng thêm 800 nghìn đồng.
Khi tính thời gian thực hiện chế độ trợ cấp một lần, nếu có tháng lẻ thì cứ đủ 01 tháng (30 ngày) thì mỗi tháng được cộng thêm 67.000 đồng. Số ngày công tác còn dư không đủ 01 tháng không được hưởng.
Nếu thời gian tham gia công tác tại các cơ sở giáo dục mầm non gián đoạn thì được cộng dồn để tính hưởng chế độ trợ cấp; nếu vừa có giai đoạn xác định được thời gian công tác vừa có giai đoạn không xác định được thời gian công tác, thì tổng thời gian của các giai đoạn xác định được thời gian công tác được tính làm căn cứ để hưởng chế độ trợ cấp.
Trường hợp có giấy tờ chứng minh có thời gian công tác nhưng không xác định cụ thể thời gian tham gia công tác hoặc không có giấy tờ để chứng minh đã có thời gian công tác tại các cơ sở giáo dục mầm non thì được hưởng mức trợ cấp một lần bằng 6.500.000 đồng.
Trường hợp đã hưởng trợ cấp một lần đối với thời gian công tác tại các cơ sở giáo dục mầm non trước ngày 01 tháng 01 năm 1995 thì được hưởng mức trợ cấp một lần bằng 6.500.000 đồng.
Trường hợp được hưởng lương hưu nhưng thời gian công tác tại các cơ sở giáo dục mầm non trước ngày 01 tháng 01 năm 1995 không được tính vào thời gian đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc để hưởng lương hưu thì được hưởng mức trợ cấp một lần bằng 6.500.000 đồng.
Trường hợp giáo viên mầm non đủ điều kiện hưởng trợ cấp nhưng đã từ trần thì người đại diện hợp pháp của thân nhân giáo viên mầm non đã từ trần (bao gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi) làm hồ sơ để nhận chế độ trợ cấp.
Trường hợp giáo viên mầm non bị mất năng lực hành vi dân sự thì người giám hộ hoặc người giám hộ đương nhiên theo quy định làm hồ sơ để nhận chế độ trợ cấp.
Việc xây dựng chính sách dành riêng cho giáo viên mầm non nghỉ công tác trước năm 1995 không chỉ nhằm giải quyết quyền lợi còn tồn đọng mà còn góp phần khắc phục khoảng trống chính sách đối với lực lượng đã cống hiến trong giai đoạn điều kiện kinh tế - xã hội còn nhiều khó khăn. Đây cũng là bước tiếp nối các chính sách chăm lo đội ngũ nhà giáo theo hướng bao quát hơn, bảo đảm không bỏ sót những đối tượng từng đóng góp cho sự phát triển của ngành giáo dục.
Đơn giản hóa thủ tục nhưng vẫn bảo đảm chặt chẽ
Bên cạnh việc xác định rõ đối tượng và mức hưởng, dự thảo Nghị quyết cũng dành nhiều nội dung quy định về hồ sơ, thủ tục theo hướng vừa chặt chẽ, vừa tạo thuận lợi cho người thụ hưởng.
Theo đó, trường hợp còn lưu giữ hồ sơ, giấy tờ chứng minh thời gian công tác chỉ cần nộp bản khai kèm các giấy tờ liên quan để Ủy ban nhân dân cấp xã nơi thường trú giải quyết.
Đối với trường hợp không còn hồ sơ, dự thảo cho phép sử dụng xác nhận của hai người làm chứng từng quản lý, công tác hoặc học tập cùng thời kỳ. Nếu không có cả hồ sơ và người làm chứng, người đề nghị được sử dụng xác nhận của Ủy ban nhân dân cấp xã nơi từng công tác để hoàn thiện hồ sơ.
Dự thảo cũng quy định cụ thể trình tự, thời hạn giải quyết hồ sơ, đồng thời phân định rõ trách nhiệm của các cơ quan liên quan nhằm bảo đảm việc xét duyệt đúng đối tượng, đúng quy định và hạn chế tình trạng lợi dụng chính sách.
Một điểm đáng chú ý của dự thảo là cách tiếp cận linh hoạt trong xác minh quá trình công tác. Thực tế, nhiều giáo viên mầm non từng làm việc từ những năm 1960-1990 hiện không còn lưu giữ đầy đủ giấy tờ do điều kiện lịch sử và sự thay đổi mô hình quản lý qua nhiều giai đoạn.
Việc cho phép sử dụng người làm chứng hoặc xác nhận của chính quyền địa phương vừa tạo điều kiện để người thụ hưởng tiếp cận chính sách, vừa duy trì cơ chế kiểm chứng cần thiết nhằm bảo đảm tính minh bạch, hạn chế trục lợi. Nếu được ban hành, Nghị quyết sẽ góp phần hoàn thiện chính sách an sinh đối với đội ngũ nhà giáo, đồng thời thể hiện sự tri ân đối với những người đã đặt nền móng cho sự phát triển của giáo dục mầm non Việt Nam.
