Làm rõ quy định và trách nhiệm của nhà trường trong việc tổ chức các hoạt động ngoài chương trình chính khoá
Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa ban hành Thông tư số 85/2026/TT-BGDĐT quy định về hoạt động giáo dục tăng cường và hoạt động giáo dục theo nhu cầu người học, hoàn thiện hành lang pháp lý đối với các hoạt động giáo dục ngoài thời lượng chính khóa.
Quy định mới phân định ranh giới giữa giáo dục tăng cường, giáo dục theo nhu cầu người học và dạy thêm, học thêm. Theo Thông tư, hoạt động giáo dục tăng cường được tổ chức ngoài thời lượng hoạt động giáo dục chính khóa, trong thời gian dạy học 2 buổi/ngày hoặc theo lộ trình dạy học 2 buổi/ngày đối với những cơ sở giáo dục chưa đủ điều kiện. Mục tiêu là bổ sung nội dung giáo dục cần thiết, tăng cường thực hành, trải nghiệm, vận dụng kiến thức và phát triển phẩm chất, năng lực người học theo mục tiêu Chương trình giáo dục phổ thông.
Đáng chú ý, hoạt động giáo dục tăng cường phải hướng tới những nội dung cơ bản, nền tảng, cần thiết mà mọi học sinh đều được tiếp cận. Hoạt động này không được làm phát sinh môn học mới, không làm tăng yêu cầu cần đạt của chương trình, không dạy trước, dạy lại nội dung các môn học, không ôn tập, luyện thi hoặc tổ chức như hoạt động dạy thêm, học thêm.
Thông tư 85/2026/TT-BGDĐT cũng quy định rõ việc xác định hoạt động thuộc nhóm nào phải căn cứ vào mục tiêu, đối tượng, nội dung, mức độ yêu cầu, thời gian và cách thức tổ chức, thay vì chỉ căn cứ vào tên gọi. Đồng thời, văn bản nghiêm cấm lợi dụng hoạt động giáo dục tăng cường và hoạt động giáo dục theo nhu cầu người học để dạy trước chương trình, ôn tập, luyện thi hoặc tổ chức dạy thêm, học thêm trái quy định.
Không để “tự nguyện” trở thành áp lực
Một vấn đề khác cần được đặc biệt quan tâm là nguyên tắc tự nguyện. Theo quy định mới, hoạt động giáo dục theo nhu cầu người học được tổ chức ngoài thời gian thực hiện hoạt động giáo dục chính khóa và giáo dục tăng cường, nhằm đáp ứng nhu cầu, năng khiếu, sở thích và định hướng phát triển cá nhân của học sinh. Nội dung có thể mở rộng sang văn hóa, nghệ thuật, thể dục thể thao, hướng nghiệp, khởi nghiệp, năng lực số, trí tuệ nhân tạo, ngoại ngữ, kỹ năng và các lĩnh vực phù hợp khác. Đây là không gian cần thiết để nhà trường đáp ứng nhu cầu đa dạng của học sinh. Những học sinh có năng khiếu nghệ thuật, thể thao, ngoại ngữ, công nghệ hay có nhu cầu phát triển sâu hơn ở một lĩnh vực hoàn toàn có thể được tạo thêm cơ hội học tập phù hợp.
Tuy nhiên, khi hoạt động theo nhu cầu có liên quan đến kinh phí, nguyên tắc tự nguyện càng phải được bảo đảm thực chất. Thông tư quy định học sinh, cha mẹ hoặc người giám hộ tự nguyện lựa chọn tham gia; nhà trường không được ép buộc, vận động mang tính áp đặt hoặc tạo áp lực. Việc tham gia hay không tham gia cũng không được sử dụng làm căn cứ đánh giá kết quả học tập, rèn luyện, xét thi đua, khen thưởng hoặc phân loại học sinh. Đối với cơ sở giáo dục công lập, việc thu kinh phí phải thực hiện theo danh mục và không vượt quá mức do uỷ ban nhân dân cấp tỉnh quyết định, đồng thời phải công khai, minh bạch.
Đặc biệt, không thể để tình trạng nội dung vốn thuộc trách nhiệm bảo đảm của Nhà nước được tách ra khỏi hoạt động giáo dục tăng cường, chuyển sang hoạt động theo nhu cầu để thu tiền. Thông tư đã quy định rõ không được chuyển, tách nội dung thuộc trách nhiệm bảo đảm của Nhà nước hoặc nội dung giáo dục tăng cường sang hoạt động giáo dục theo nhu cầu người học nhằm thu kinh phí.
Giáo dục tăng cường có thể là không gian để học sinh thực hành, trải nghiệm, vận dụng kiến thức, phát triển kỹ năng số, tìm hiểu AI, STEM/STEAM, hướng nghiệp, kỹ năng sống hay những nội dung mà chương trình chính khóa khó có thể triển khai đầy đủ. Trong quá trình thực hiện Chương trình giáo dục phổ thông 2018 và tổ chức dạy học 2 buổi/ngày, nhu cầu này càng rõ hơn. Dự thảo quy định trước đây của Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng được xây dựng trong bối cảnh yêu cầu phát triển toàn diện phẩm chất, năng lực học sinh, đồng thời đưa các nội dung về năng lực số, AI vào giáo dục theo định hướng của Nghị quyết 71-NQ/TW.
Thông tư 85 yêu cầu mỗi cơ sở giáo dục xây dựng riêng kế hoạch tổ chức hoạt động giáo dục tăng cường và hoạt động giáo dục theo nhu cầu người học theo từng năm học, công khai các nội dung theo quy định. Người đứng đầu nhà trường chịu trách nhiệm về nội dung, chất lượng, đội ngũ, tài liệu, điều kiện tổ chức, tài chính, an toàn và quyền lợi của người học. Trong trường hợp phối hợp với tổ chức, cá nhân bên ngoài, nhà trường cũng không thể chuyển giao hoàn toàn trách nhiệm quản lý. Các điều kiện liên quan phải được thẩm định, có hợp đồng hoặc thỏa thuận bằng văn bản và nhà trường vẫn phải chịu trách nhiệm quản lý, giám sát. Quy định này đặc biệt cần thiết trong bối cảnh ngày càng có nhiều chương trình giáo dục kỹ năng, ngoại ngữ, công nghệ, AI, STEM hoặc hoạt động trải nghiệm được triển khai thông qua hợp tác với các đơn vị bên ngoài.
Cùng với đó là yêu cầu tăng cường kiểm tra, giám sát của cơ quan quản lý giáo dục. Mục tiêu cuối cùng của chính sách phải là bảo đảm quyền lợi học tập của học sinh. Những hoạt động cần thiết, thiết thực và phục vụ mục tiêu phát triển toàn diện cần được tạo điều kiện; những hoạt động lợi dụng danh nghĩa giáo dục để thu tiền, tạo áp lực hoặc biến thành dạy thêm thì phải được nhận diện và xử lý.
