Theo định hướng chung của Chính phủ, sau khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã, số lượng đơn vị sự nghiệp công lập sẽ tiếp tục được rà soát, trong đó dự kiến giảm khoảng 30% đầu mối trường công trên phạm vi cả nước thông qua việc tổ chức lại phù hợp với mô hình chính quyền địa phương mới. Nhiều địa phương hiện tồn tại tình trạng trong cùng một địa bàn có nhiều trường quy mô nhỏ, số lượng học sinh ít, bộ máy quản lý phân tán nhưng vẫn phải duy trì đầy đủ hiệu trưởng, phó hiệu trưởng, kế toán, văn thư, thủ quỹ... Điều này khiến nguồn lực dành cho quản trị tăng lên trong khi nguồn lực đầu tư cho chuyên môn chưa tương xứng.
Ngược lại, cũng có không ít khu vực đô thị mới đang gia tăng dân số rất nhanh, trường học luôn trong tình trạng quá tải, thiếu phòng học, thiếu giáo viên. Nếu chỉ dựa vào một tiêu chí chung để sắp xếp sẽ rất khó đáp ứng yêu cầu thực tế. Chính vì vậy, việc tiếp tục quy hoạch lại mạng lưới trường học nhằm mục đích để phân bổ lại nguồn lực giáo dục hợp lý hơn.
Một số lưu ý khác là ưu tiên sắp xếp trường cùng cấp hoặc gần nhau; không sáp nhập trường mầm non với phổ thông, giữa phổ thông với trung tâm giáo dục nghề nghiệp - giáo dục thường xuyên, giữa trường chuyên biệt với đại trà. Ngoài ra, mỗi xã có ít nhất một trường mầm non, một trường phổ thông; đảm bảo khả năng tiếp cận giáo dục, không để học sinh khó khăn phải bỏ học; quan tâm đặc biệt tới nhóm mầm non, tiểu học.
Dựa trên chỉ đạo này, mới đây, Uỷ ban nhân dân Thành phố Hà Nội vừa ban hành Kế hoạch sắp xếp trường mầm non, phổ thông công lập. Theo đó, Hà Nội dừng mở mới trường học từ mầm non tới trung học cơ sở để sáp nhập, sắp xếp, giảm 50% đầu mối quản lý hành chính, song giữ nguyên 124 trường trung học phổ thông công lập. Với bậc mầm non, tiểu học và trung học cơ sở, thành phố sẽ thành lập mô hình trường một cấp đa cơ sở (với một trường chính và các cơ sở, phân hiệu ở gần nhau), trường liên cấp (tiểu học và trung học cơ sở; tiểu học, trung học cơ sở và trung học phổ thông).
Sau khi sắp xếp, mỗi trường mầm non có ít nhất 30 lớp, không quá 35 trẻ/lớp. Số lớp tối thiểu ở trường tiểu học, trung học cơ sở lần lượt là 40 và 45, sĩ số tối đa 35 và 45 học sinh (ở khu vực nông thôn là 30 và 40).
Trong hướng dẫn gửi các địa phương đầu tháng 7, Bộ Giáo dục và Đào tạo đánh giá nhiều trường học có quy mô nhỏ, manh mún, chưa phù hợp với không gian phát triển và quy mô dân số. Cơ quan này cho rằng còn dư địa để tiếp tục sắp xếp, nhằm chuyển mạnh từ tư duy "quản lý giáo dục" sang "quản trị phát triển giáo dục", nâng cao chất lượng.
Như vậy, có thể thấy, việc sắp xếp trường học nhằm mục tiêu phù hợp với địa giới hành chính mới và thuận lợi trong công tác quản lý. Các đô thị, khu công nghiệp, khu kinh tế tập trung phát triển các cơ sở giáo dục quy mô lớn, đạt hoặc vượt số lớp tối đa theo quy định hiện hành nếu bảo đảm đủ cơ sở vật chất, đội ngũ giáo viên, năng lực quản lý. Trong khi đó, vùng sâu, vùng xa, miền núi, biên giới, hải đảo sẽ sắp xếp linh hoạt, phù hợp thực tiễn, phát triển mô hình trường phổ thông nhiều cấp học; tuyệt đổi không áp dụng tiêu chí cơ học nếu gây ảnh hưởng đến việc duy trì, nâng cao kết quả phổ cập giáo dục và quyền tiếp cận trường lớp của học sinh. Nguyên tắc trong sắp xếp mà Bộ Giáo dục và Đào tạo đưa ra là ưu tiên nguồn lực đầu tư đồng bộ về cơ sở vật chất, thiết bị dạy học, hạ tầng số đối với các trường trong diện thực hiện sắp xếp để kết nối liên thông giữa trường chính với các phân hiệu, điểm trường.
Sắp xếp đầu mối trường học là xu thế tất yếu trong quá trình đổi mới quản trị công và xây dựng nền hành chính hiện đại. Tuy nhiên, giáo dục là lĩnh vực đặc biệt, mọi thay đổi đều phải hướng tới lợi ích lâu dài của người học. Trong bối cảnh giáo dục đang bước vào giai đoạn đổi mới mạnh mẽ theo tinh thần các nghị quyết của Đảng về phát triển nguồn nhân lực và nâng cao chất lượng giáo dục, việc tổ chức lại hệ thống trường học hướng đến mục tiêu xây dựng mạng lưới giáo dục hợp lý, sử dụng hiệu quả nguồn lực và tạo điều kiện học tập tốt nhất cho mọi học sinh.
