Mở rộng cơ hội tiếp cận giáo dục cho người học dân tộc thiểu số rất ít người
Dự thảo Nghị định được xây dựng nhằm thay thế Nghị định số 57/2017/NĐ-CP và sửa đổi, bổ sung một số quy định của Nghị định số 66/2025/NĐ-CP để bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống chính sách hiện hành.
Dự thảo hướng đến mục tiêu tạo điều kiện để người học thuộc các dân tộc thiểu số rất ít người được tiếp cận giáo dục đầy đủ, liên tục và bình đẳng ở tất cả các cấp học, mở rộng đối tượng bao gồm trẻ em mầm non, học sinh phổ thông, học viên giáo dục nghề nghiệp, giáo dục thường xuyên, sinh viên, học viên cao học và nghiên cứu sinh.
Một điểm mới đáng chú ý là người học tại các cơ sở giáo dục ngoài công lập cũng được hưởng chính sách hỗ trợ học tập nếu đáp ứng đủ điều kiện theo quy định. Quy định này góp phần bảo đảm quyền tiếp cận chính sách không phụ thuộc vào loại hình cơ sở giáo dục, phù hợp với chủ trương đẩy mạnh xã hội hóa giáo dục hiện nay.
Bên cạnh đó, dự thảo quy định nhiều chính sách ưu tiên tuyển sinh xuyên suốt các cấp học. Trẻ em dân tộc thiểu số rất ít người được ưu tiên vào học tại các cơ sở giáo dục mầm non công lập; học sinh được ưu tiên tuyển sinh vào các trường phổ thông dân tộc nội trú, bán trú và các cơ sở giáo dục phù hợp với điều kiện thực tế.
Học sinh tốt nghiệp trung học cơ sở được tuyển thẳng vào nhiều loại hình đào tạo trung học phổ thông, giáo dục nghề nghiệp và giáo dục thường xuyên; học sinh tốt nghiệp trung học phổ thông được tuyển thẳng vào trường dự bị đại học, cơ sở giáo dục nghề nghiệp và thuộc đối tượng tuyển sinh đi học theo chế độ cử tuyển.
Đối với giáo dục đại học, người học được hưởng mức điểm ưu tiên cao nhất theo quy định tuyển sinh. Đáng chú ý, dự thảo còn bổ sung chính sách ưu tiên trong tuyển sinh trình độ thạc sĩ và tiến sĩ thông qua hình thức cộng điểm ưu tiên, ưu tiên xét tuyển hoặc tuyển thẳng theo quy định của cơ sở đào tạo; đồng thời cho phép sử dụng chứng chỉ tiếng dân tộc thiểu số trong một số trường hợp khi xét tuyển sau đại học.
Việc thiết kế chính sách theo hướng bao phủ toàn bộ quá trình học tập cho thấy sự chuyển dịch từ cách tiếp cận hỗ trợ theo từng cấp học riêng lẻ sang bảo đảm cơ hội học tập liên tục và lâu dài đối với người học dân tộc thiểu số rất ít người. Đây không chỉ là chính sách an sinh giáo dục mà còn là giải pháp đầu tư cho phát triển nguồn nhân lực chất lượng, góp phần thu hẹp khoảng cách tiếp cận giáo dục giữa các vùng, miền và tạo điều kiện để người học có thêm cơ hội phát triển ở những trình độ đào tạo cao hơn.
Thiết kế chính sách hỗ trợ học tập theo nhu cầu thực tế, đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính
Bên cạnh các chính sách ưu tiên tuyển sinh, dự thảo Nghị định quy định mức hỗ trợ học tập theo từng nhóm đối tượng và cấp học thay vì áp dụng một mức hỗ trợ chung như trước đây.
Mức hỗ trợ từ 30% đến 150% mức lương cơ sở/người/tháng, tương ứng với từng cấp học và loại hình đào tạo. Trong đó, sinh viên, học viên sau đại học thuộc các dân tộc thiểu số rất ít người được đề xuất hưởng mức hỗ trợ cao nhất là 150% mức lương cơ sở mỗi tháng, đồng thời được ưu tiên bố trí chỗ ở ký túc xá. Dự thảo quy định thời gian được hưởng theo đúng tháng học thực tế nhưng không quá thời gian 9 tháng/năm học hoặc chương trình đào tạo.
Để tránh chồng chéo với các chính sách hiện hành, dự thảo quy định người học chỉ được hưởng một chính sách cùng tính chất ở mức cao nhất theo quy định của pháp luật.
Đáng chú ý, dự thảo bổ sung các quy định nhằm thúc đẩy việc khai thác dữ liệu từ Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và các cơ sở dữ liệu chuyên ngành. Theo đó, nếu cơ quan quản lý đã khai thác được đầy đủ thông tin thì người học hoặc gia đình không phải nộp giấy tờ chứng minh đối tượng hưởng chính sách.
Hồ sơ chỉ phải nộp một lần trong suốt quá trình học tại cùng một cơ sở giáo dục, đồng thời có thể nộp trực tiếp, qua bưu chính hoặc trực tuyến trên Cổng Dịch vụ công quốc gia.
Điểm đáng ghi nhận của dự thảo là việc kết hợp giữa mở rộng chính sách hỗ trợ với cải cách thủ tục hành chính và ứng dụng dữ liệu số trong quản lý. Khi người học không còn phải nhiều lần chứng minh đối tượng thụ hưởng hay thực hiện các thủ tục giấy tờ phức tạp, chính sách sẽ có điều kiện đi vào thực tiễn nhanh hơn và phát huy hiệu quả tốt hơn. Đồng thời, việc quy định mức hỗ trợ theo từng cấp học cũng góp phần bảo đảm tính phù hợp với nhu cầu thực tế của người học ở mỗi giai đoạn đào tạo, hướng tới mục tiêu phát triển nguồn nhân lực dân tộc thiểu số rất ít người một cách bền vững và toàn diện.
