Anh công bố bằng chứng thí điểm cho chuẩn bữa ăn học đường mới từ năm 2027

Ngày 29/10/2026, Bộ Giáo dục và Bộ Y tế và Chăm sóc xã hội Anh công bố báo cáo thí điểm tính khả thi của chuẩn bữa ăn học đường cập nhật. Đây là phần bằng chứng triển khai cho bộ chuẩn dự kiến có hiệu lực từ tháng 9/2027, nếu được Quốc hội phê chuẩn. Chuẩn mới hướng tới giảm đường, muối và chất béo bão hòa, tăng chất xơ, đậu đỗ, rau quả và yêu cầu trường công bố chính sách, thực đơn. Thực tế thì, hướng chính sách đã được Chính phủ chấp thuận, nhưng văn bản pháp quy cuối cùng vẫn đang chờ trình trong học kỳ mùa thu (Department for Education, 2026a, 2026b).

Thí điểm được thực hiện trong học kỳ mùa thu 2025-2026 tại các trường tiểu học và trung học. Báo cáo kết luận thực đơn thí điểm có ít đường, chất béo và muối hơn, đồng thời đạt khung chất xơ và tăng một số vitamin, khoáng chất. Tuy nhiên, chi phí nguyên liệu ở một số trường tăng 0,06-0,20 bảng mỗi suất; trường trung học gặp khó hơn do phụ thuộc vào món ăn nhanh mang đi. Nhóm nghiên cứu nhấn mạnh việc triển khai cần “đủ thời gian để đưa thay đổi vào từng bước” (Department for Education & Department of Health and Social Care, 2026). Vì vậy, một số yêu cầu khó sẽ được áp dụng theo lộ trình đến năm 2028 ở cấp trung học.

Bằng chứng quốc tế ủng hộ chuẩn dinh dưỡng nhưng không cho phép hứa hẹn quá mức. Tổng quan gộp của Micha et al. (2018) cho thấy chuẩn bữa ăn học đường làm tăng lượng trái cây và giảm chất béo bão hòa, natri; các chỉ số béo phì nhìn chung chưa thay đổi rõ. Tại Hoa Kỳ, tổng quan 6 nghiên cứu trên hơn 11.000 trường ghi nhận bữa ăn miễn phí toàn trường làm tăng tỷ lệ tham gia, còn bằng chứng về chuyên cần, béo phì và kỷ luật chỉ ở mức thấp hoặc rất thấp (Spill et al., 2024). Chương trình bữa trưa học đường ở Ấn Độ cũng gợi ý lợi ích về đi học và duy trì học tập, nhưng khác biệt về thiết kế và chất lượng nghiên cứu khiến không thể chuyển kết quả trực tiếp sang Anh hoặc Việt Nam.

Ở nước ta, Bộ Giáo dục và Đào tạo đang dự thảo Thông tư về bữa ăn nội trú, bán trú và căng tin; Công điện 64/CĐ-TTg yêu cầu quy định rõ trách nhiệm, truy xuất nguồn gốc, thực đơn theo độ tuổi và công khai để cha mẹ giám sát. Thủ tướng lưu ý không lựa chọn nhà cung cấp “chỉ dựa trên tiêu chí giá thấp” (Báo Điện tử Chính phủ, 2026a). Chiến lược quốc gia về dinh dưỡng đến năm 2030 cũng đặt mục tiêu cải thiện khẩu phần và kiểm soát suy dinh dưỡng, thừa cân, béo phì (Thủ tướng Chính phủ, 2022).

Việt Nam có thể học cách thí điểm thực đơn, đo đồng thời dinh dưỡng, chi phí, tỷ lệ học sinh sử dụng và lượng thức ăn bỏ đi trước khi ban hành chuẩn cứng. Ít nhất hai nhóm trường cần được tách khi đánh giá: mầm non-tiểu học và trung học, vì mô hình phục vụ và hành vi ăn khác nhau. Không nên sao chép định lượng món ăn của Anh do khẩu phần, giá nguyên liệu và văn hóa ẩm thực khác biệt. Cần xây dựng bộ chỉ số tối thiểu toàn quốc, cho phép thực đơn vùng miền, công khai hợp đồng và kết quả kiểm tra, đồng thời dành ngân sách hỗ trợ trường vùng khó. Chuẩn dinh dưỡng không có nguồn lực sẽ đẩy chi phí sang phụ huynh hoặc làm giảm chất lượng thực tế.

Tài liệu tham khảo

Báo Điện tử Chính phủ. (2026a, September 13). Công điện của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường bảo đảm an toàn, chất lượng bữa ăn nội trú, bán trú. https://baochinhphu.vn/cong-dien-cua-thu-tuong-chinh-phu-ve-viec-tang-cuong-bao-dam-an-toan-chat-luong-bua-an-noi-tru-ban-tru-trong-cac-co-so-giao-duc-102260913170800422.htm

Báo Điện tử Chính phủ. (2026b, October 31). Từ năm học 2028-2029 sẽ cung cấp miễn phí sách giáo khoa cho học sinh. https://baochinhphu.vn/tu-nam-hoc-2028-2029-se-cung-cap-mien-phi-sach-giao-khoa-cho-hoc-sinh-102261031110240579.htm

Department for Education, & Department of Health and Social Care. (2026, October 29). Updating the school food standards: Feasibility pilot findings. https://www.gov.uk/government/publications/updating-the-school-food-standards-feasibility-pilot-findings/updating-the-school-food-standards-feasibility-pilot-findings-main-report

Department for Education. (2026a, October 29). School food standards. https://www.gov.uk/government/collections/school-food-standards

Department for Education. (2026b). School Food Standards: Updating the legislative framework. https://www.gov.uk/government/consultations/school-food-standards-updating-the-legislative-framework

Micha, R., et al. (2018). Effectiveness of school food environment policies on children's dietary behaviors: A systematic review and meta-analysis. PLOS ONE, 13(3), e0194555. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0194555

Spill, M. K., et al. (2024). Universal free school meals and school and student outcomes: A systematic review. JAMA Network Open, 7(8), e2424082. https://doi.org/10.1001/jamanetworkopen.2024.24082

Thủ tướng Chính phủ. (2022). Quyết định số 02/QĐ-TTg phê duyệt Chiến lược quốc gia về dinh dưỡng giai đoạn 2021-2030 và tầm nhìn đến năm 2045. https://vanban.chinhphu.vn/default.aspx?docid=204983&pageid=27160