Ngày 28/10/2026, Bộ Giáo dục và Đào tạo (GDĐT) công bố lấy ý kiến dự thảo Thông tư về tổ chức bữa ăn nội trú, bán trú và dịch vụ căng-tin trong cơ sở mầm non, phổ thông. Đây là dự thảo đang được tham vấn, chưa phải văn bản đã ban hành và chưa có hiệu lực thi hành. Việc lấy ý kiến là cơ hội để hoàn thiện một khuôn khổ quản lý liên quan trực tiếp đến sức khỏe học sinh, trách nhiệm của nhà trường và sự tin cậy của gia đình và xã hội.
Dự thảo đề xuất quy trình xuyên suốt từ lập kế hoạch, lựa chọn nhà cung cấp, xây dựng thực đơn đến tổ chức phục vụ, giám sát, quản lý kinh phí và ứng phó sự cố. Hướng tiếp cận này đáng được ủng hộ vì giúp các bên có căn cứ phối hợp và giải trình rõ ràng hơn. Tuy nhiên, không nên hiểu rằng trước dự thảo, hoạt động này chưa có quy định điều chỉnh. Ý nghĩa của văn bản mới cần được nhìn nhận ở khả năng kết nối các yêu cầu hiện hành thành quy trình tổ chức phù hợp với nhà trường, khắc phục khoảng trống trong phối hợp và thực hiện.
Dự thảo cụ thể hóa yêu cầu tại Chỉ thị số 33/CT-TTg ngày 14/8/2026 về tăng cường bảo đảm an toàn thực phẩm trong cơ sở giáo dục. Chỉ thị giao Bộ GDĐT ban hành quy định về điều kiện, quy trình tổ chức bữa ăn nội trú, bán trú trong quý IV/2026, đồng thời hướng dẫn, tập huấn về an toàn thực phẩm và dinh dưỡng hợp lý. Như vậy, hoàn thiện quy định và nâng cao năng lực thực hiện cần được triển khai đồng thời; việc ban hành văn bản mới cần đi cùng hỗ trợ để địa phương, nhà trường áp dụng đúng.
Trách nhiệm tổ chức bữa ăn được dự thảo phân định theo hình thức tự nấu, thuê dịch vụ nấu ăn hoặc cung cấp suất ăn từ bên ngoài. Với suất ăn chế biến ngoài trường, việc kiểm soát được bố trí ở cả nơi chế biến và nơi sử dụng. Điểm cần làm rõ khi triển khai là trách nhiệm tại từng khâu phải có chủ thể thực hiện, bằng chứng kiểm tra và cách xử lý sai lệch. Hợp đồng cần xác định cụ thể việc giao nhận, nghiệm thu và xử lý vi phạm, tránh tình trạng mỗi bên chỉ chịu trách nhiệm trên giấy nhưng không có người kiểm soát quá trình chuyển giao.
Luật An toàn thực phẩm hiện hành đã quy định người đứng đầu đơn vị có bếp ăn tập thể chịu trách nhiệm bảo đảm an toàn. Cụ thể, khoản 7 Điều 28 Luật An toàn thực phẩm số 55/2010/QH12 xác định trách nhiệm này. Vì vậy, phân cấp hoặc ký hợp đồng dịch vụ không thể được hiểu là căn cứ để loại trừ trách nhiệm mà luật đã quy định; đồng thời, nhà cung cấp vẫn phải chịu trách nhiệm đối với thực phẩm, dịch vụ do mình cung ứng theo pháp luật.
Tuy nhiên, trách nhiệm của hiệu trưởng cần được giải thích đúng về tính chất và phạm vi. Hiệu trưởng phải tổ chức thực hiện, phân công, kiểm tra, công khai thông tin và xử lý nguy cơ thuộc thẩm quyền; trách nhiệm ấy không đồng nghĩa với việc hiệu trưởng phải tự thực hiện mọi đánh giá chuyên sâu về dinh dưỡng, vi sinh hoặc chất lượng thực phẩm. Không thể mặc nhiên coi hiệu trưởng có đủ kiến thức, nhân lực và phương tiện để tự xác định khẩu phần đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng hay phát hiện những nguy cơ cần xét nghiệm chuyên môn. Cần thiết lập cơ chế để nhà trường tiếp cận tư vấn dinh dưỡng, kiểm nghiệm và hỗ trợ y tế, với đầu mối, thời gian đáp ứng và trách nhiệm chuyên môn rõ ràng. Khi xem xét sai phạm (nếu có), phải căn cứ hành vi, nghĩa vụ và các điều kiện pháp lý cụ thể; không mặc nhiên quy mọi sự cố về một cá nhân, cũng không dùng lý do thiếu chuyên môn để biện minh cho việc buông lỏng quản lý.
Về giám sát của phụ huynh, cần phân biệt sự tham gia theo dõi, phản ánh với hoạt động kiểm tra chuyên môn và thực thi thẩm quyền nhà nước. Quy định giám sát không gây cản trở cần được hướng dẫn theo những tình huống cụ thể, bảo đảm việc tiếp cận thông tin và phản ánh chính đáng được thực hiện thuận lợi. Có thể nghiên cứu cơ chế đại diện phụ huynh được hướng dẫn về vệ sinh, đối chiếu thực đơn và khẩu phần; quy định cách ghi nhận, chuyển xử lý và phản hồi kiến nghị. Cơ chế này cần kế thừa yêu cầu công khai và tạo điều kiện cho phụ huynh giám sát đã được nêu trong Chỉ thị 33/CT-TTg. Không nên diễn giải sự tham gia của phụ huynh thành quyền tự do tiếp cận mọi khu vực chế biến hoặc tự tiến hành hoạt động thuộc chuyên môn kiểm nghiệm.
Dinh dưỡng học đường cần được nhìn nhận là một nội dung của chính sách phát triển trẻ em, với yêu cầu bảo đảm bữa ăn đủ năng lượng, cân đối dưỡng chất, phù hợp lứa tuổi và tình trạng sức khỏe, đồng thời bảo đảm an toàn thực phẩm. Chất lượng dinh dưỡng cần được theo dõi thường xuyên, bởi những bất cập về khẩu phần có thể tích lũy và ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe, thể lực của học sinh. Trên thực tế, đã có căn cứ chuyên môn để triển khai: Bộ Y tế ban hành Hướng dẫn dinh dưỡng đối với bữa ăn học đường theo Quyết định số 3958/QĐ-BYT ngày 25/12/2025, áp dụng cho các cơ sở giáo dục phổ thông thuộc phạm vi hướng dẫn; đối với mầm non, thực hiện theo Chương trình giáo dục mầm non hiện hành. Vì vậy, khuyến nghị chính sách cần tập trung vào cách áp dụng và kiểm chứng các hướng dẫn hiện có, tránh tạo thêm những yêu cầu chuyên môn thiếu thống nhất.
Kinh nghiệm quốc tế cho thấy trách nhiệm quản lý cần được hỗ trợ bằng tiêu chuẩn và nhân lực chuyên môn. Tại Nhật Bản, tài liệu của Bộ Giáo dục, Văn hóa, Thể thao, Khoa học và Công nghệ giới thiệu mô hình giáo viên chuyên trách dinh dưỡng, kết hợp quản lý dinh dưỡng bữa ăn với giáo dục thực phẩm và thói quen ăn uống; chính quyền địa phương bố trí nhân sự theo nhu cầu. Tại Vương quốc Anh, hướng dẫn của Bộ Giáo dục dành cho hội đồng quản trị trường học nhấn mạnh trách nhiệm bảo đảm tiêu chuẩn thực phẩm, phối hợp với hiệu trưởng và người quản lý dịch vụ ăn uống, đồng thời rà soát hợp đồng. Hai kinh nghiệm này gợi mở cho Việt Nam cách gắn trách nhiệm giải trình với hỗ trợ chuyên môn và quản trị hợp đồng. Trong điều kiện nguồn lực khác nhau, có thể nghiên cứu dịch vụ tư vấn dinh dưỡng dùng chung cho cụm trường, thay vì yêu cầu mỗi hiệu trưởng tự đảm nhận công việc chuyên sâu.
Trên cơ sở đó, việc hoàn thiện dự thảo có thể xem xét việc tập trung vào ba vấn đề thực thi.
Một là, hướng dẫn cách chuyển yêu cầu dinh dưỡng thành thực đơn và khẩu phần có thể kiểm tra, phù hợp lứa tuổi, điều kiện địa phương và chế độ ăn đặc thù. Việc đối chiếu cần quan tâm cả khẩu phần thực tế, mức độ học sinh sử dụng bữa ăn và thực phẩm bị bỏ thừa, tránh chỉ đánh giá thực đơn trên hồ sơ. Đối với căng-tin, cần làm rõ cách thực hiện hướng dẫn chuyên môn để môi trường thực phẩm trong trường hỗ trợ nhất quán việc hình thành thói quen ăn uống lành mạnh. Rõ ràng, cần dần hướng tới nâng cao tính chuyên môn của hoạt động này.
Hai là, hướng dẫn các nội dung cốt lõi trong hợp đồng và phối hợp chuyên môn: nguồn gốc thực phẩm, định lượng, điều kiện giao nhận, kiểm soát sự cố, xử lý vi phạm và phương án cung cấp thay thế. Cần xác định rõ ai kiểm tra, ai xác nhận, ai có thẩm quyền yêu cầu khắc phục và ai tiếp nhận báo cáo khi vấn đề vượt khả năng của nhà trường. Đây là điều kiện để trách nhiệm được thực hiện liên tục, kể cả khi chủ thể lựa chọn nhà cung cấp không phải nhà trường.
Ba là, bảo đảm nguồn lực và tổ chức giám sát phù hợp với mức độ rủi ro. Trường vùng khó cần hỗ trợ tài chính, hạ tầng và nhân lực để đáp ứng yêu cầu chất lượng. Nhà nước cần bảo đảm điều kiện thực hiện thông qua nguồn lực cho bếp ăn, y tế trường học và tiếp cận dịch vụ dinh dưỡng, ưu tiên địa bàn khó khăn. Bộ GDĐT cần phối hợp với Bộ Y tế cụ thể hóa cách áp dụng, giám sát và kiểm chứng các hướng dẫn hiện có. Ứng dụng công nghệ nên giúp kết nối thông tin và phát hiện sai lệch; dữ liệu về sức khỏe, dị ứng của học sinh cần được bảo vệ, còn kiểm tra thực tế và đánh giá chuyên môn vẫn phải được duy trì.
Dự thảo rất cần thiết để định hướng chuẩn hóa quy trình, tăng tính minh bạch và làm rõ trách nhiệm. Thước đo thực hiện cần là bữa ăn an toàn, đáp ứng yêu cầu dinh dưỡng và đến đúng đối tượng, với những bất cập được phát hiện và xử lý kịp thời. Trước khi ban hành, cần tiếp tục rà soát sự thống nhất với pháp luật hiện hành, khả năng đáp ứng của địa phương, cơ chế hỗ trợ hiệu trưởng và phương án chuyển tiếp. Trách nhiệm giải trình phải đi cùng thẩm quyền, nguồn lực và hỗ trợ chuyên môn để quy định thực sự bảo vệ sức khỏe và sự phát triển của học sinh.
Đảng và Nhà nước luôn quan tâm chăm lo phát triển con người Việt Nam toàn diện, coi giáo dục trí tuệ, bồi dưỡng nhân cách và nâng cao sức khỏe, thể lực là những nhiệm vụ gắn bó chặt chẽ. Trong định hướng ấy, dinh dưỡng học đường là nền tảng thiết yếu để học sinh phát triển thể chất, học tập và rèn luyện. Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo đã đặt ra nhiệm vụ hoàn thiện pháp luật nhằm nâng cao dinh dưỡng học đường và thể chất người Việt Nam. Trực tiếp nhấn mạnh nội dung này tại Lễ kỷ niệm 80 năm truyền thống ngành Giáo dục và khai giảng năm học 2025 - 2026 ngày 5/9/2025, Tổng Bí thư Tô Lâm yêu cầu: “tăng đầu tư trường lớp - dinh dưỡng học đường - đội ngũ thầy cô - hạ tầng số”. Chỉ đạo đó khẳng định việc chăm lo bữa ăn, sức khỏe học sinh cần được đặt trong tổng thể đầu tư cho chất lượng giáo dục và sự phát triển toàn diện của thế hệ trẻ.
Tài liệu tham khảo
Quốc hội. (2010). Luật số 55/2010/QH12: Luật An toàn thực phẩm. https://vanban.chinhphu.vn/?docid=96032&pageid=27160
UNICEF Viet Nam. (2026). UNICEF’s 2025 impact in Viet Nam. https://www.unicef.org/vietnam/reports/unicefs-2025-impact-viet-nam
UNICEF East Asia and Pacific. (2024). ASEAN school nutrition package. https://www.unicef.org/eap/media/16531/file/ASEAN%20GMS%20School%20Nutrition%20Package.pdf.pdf
Báo Điện tử Chính phủ. (2026, September 23). Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo một số vấn đề nóng trong giáo dục và đào tạo. https://baochinhphu.vn/thu-tuong-chinh-phu-chi-dao-mot-so-van-de-nong-trong-giao-duc-va-dao-tao-102260923111359575.htm
Thông tấn xã Việt Nam. (2026, September 25). Hoàn thiện quy định về tổ chức bữa ăn nội trú, bán trú: Rõ trách nhiệm, tăng cường giám sát. https://chinhsachcuocsong.vnanet.vn/hoan-thien-quy-dinh-ve-to-chuc-bua-an-noi-tru-ban-tru-ro-trach-nhiem-tang-cuong-giam-sat/97106.html
Bộ Giáo dục và Đào tạo. (2026, October 28). Dự thảo Thông tư quy định tổ chức bữa ăn nội trú, bán trú, dịch vụ căng-tin trong cơ sở giáo dục [Được dẫn và công bố trên Báo Điện tử Chính phủ]. https://baochinhphu.vn/de-xuat-quy-dinh-moi-ve-to-chuc-bua-an-noi-tru-ban-tru-102261028164238541.htm
Nhân Dân. (2026, October 28). Chuẩn hóa quy trình tổ chức bữa ăn nội trú, bán trú, dịch vụ căng-tin trường học. https://nhandan.vn/chuan-hoa-quy-trinh-to-chuc-bua-an-noi-tru-ban-tru-dich-vu-cang-tin-truong-hoc-post998576.html
VnExpress. (2026, October 28). Đề xuất phụ huynh không được cản trở tổ chức bữa ăn bán trú. https://vnexpress.net/de-xuat-phu-huynh-khong-duoc-can-tro-to-chuc-bua-an-ban-tru-5138004.html
