Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22/08/2025 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo xác định giáo dục nghề nghiệp giữ vai trò then chốt trong phát triển lực lượng lao động kỹ năng cao; đồng thời nhấn mạnh yêu cầu “học đi đôi với hành”, lý thuyết gắn liền với thực tiễn và nhà trường gắn liền với xã hội. Đây vừa là định hướng lớn, vừa đặt ra yêu cầu cụ thể đối với các cơ sở giáo dục nghề nghiệp trong việc đổi mới chương trình, phương pháp đào tạo và tăng cường kết nối với thị trường lao động.
Trong dòng chảy đổi mới đó, Trường Trung cấp Thủ Đô xác định sứ mệnh đào tạo nguồn nhân lực kỹ thuật ở trình độ trung cấp, sơ cấp, đáp ứng yêu cầu của thị trường lao động trong và ngoài nước, góp phần vào sự phát triển kinh tế - xã hội. Nhà trường đặt mục tiêu xây dựng một cơ sở giáo dục nghề nghiệp vững mạnh, phát triển đội ngũ cán bộ quản lý, nhà giáo và người lao động có năng lực chuyên môn; từng bước hoàn thiện cơ sở vật chất và tạo dựng môi trường học tập thân thiện cho người học.
Lấy năng lực thực hành làm trọng tâm
Một trong những yêu cầu quan trọng của đào tạo nghề hiện nay là giúp người học không chỉ nắm được kiến thức chuyên môn mà còn có khả năng vận dụng kiến thức để thực hiện công việc cụ thể. Vì vậy, chương trình đào tạo cần được xây dựng theo hướng cân đối giữa lý thuyết và thực hành, lấy năng lực nghề nghiệp và yêu cầu của vị trí việc làm làm căn cứ tổ chức quá trình dạy học.
Chương trình trung cấp chính quy của nhà trường hướng tới mục tiêu đào tạo chuyên môn gắn với kỹ năng việc làm, chú trọng phát triển năng lực thực hành và tổ chức hoạt động kiến tập, thực tập tại các doanh nghiệp liên kết. Nhà trường hiện giới thiệu định hướng dành khoảng 70% thời lượng học tập cho thực hành, qua đó giúp người học làm quen với thiết bị, quy trình và những tình huống thường gặp trong môi trường nghề nghiệp.
Việc tăng cường thực hành không đơn thuần là giảm thời lượng học lý thuyết. Điều quan trọng hơn là tổ chức nội dung lý thuyết theo hướng thiết thực, làm nền tảng cho người học thực hiện nhiệm vụ nghề nghiệp. Mỗi bài học cần trả lời được những câu hỏi cụ thể: kiến thức này được sử dụng trong công việc nào, người học cần thực hiện thao tác ra sao và phải đáp ứng những tiêu chuẩn gì sau khi hoàn thành.
Cùng với thực hành kỹ thuật, người học cũng cần được rèn luyện tác phong công nghiệp, ý thức kỷ luật, tinh thần trách nhiệm, khả năng giao tiếp và phối hợp trong công việc. Đây là những năng lực có ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng thích ứng của người lao động khi bước vào môi trường doanh nghiệp.
Gắn kết nhà trường với doanh nghiệp và thị trường lao động
Đào tạo nghề chỉ thực sự hiệu quả khi chương trình đào tạo có sự kết nối với nhu cầu của doanh nghiệp. Thông qua hoạt động hợp tác, nhà trường có thể tiếp nhận thông tin về yêu cầu của từng vị trí việc làm, công nghệ đang được sử dụng và những kỹ năng còn thiếu ở người lao động mới tốt nghiệp.
Về phía doanh nghiệp, việc tham gia vào quá trình đào tạo cũng góp phần tạo nguồn nhân lực phù hợp hơn với yêu cầu sản xuất, kinh doanh. Doanh nghiệp có thể phối hợp với nhà trường trong việc góp ý chương trình, tiếp nhận người học đến tham quan, kiến tập, thực tập hoặc tham gia đánh giá kỹ năng nghề nghiệp.
Trường Trung cấp Thủ Đô đã công bố định hướng tổ chức kiến tập, thực tập tại các doanh nghiệp liên kết và từng giới thiệu hoạt động ký kết với doanh nghiệp nhằm gắn chất lượng đào tạo với cơ hội việc làm. Đây là nền tảng để nhà trường tiếp tục xây dựng mối quan hệ hợp tác theo hướng thực chất, trong đó quyền lợi học tập và khả năng phát triển nghề nghiệp của người học được đặt ở vị trí trung tâm.
Để việc hợp tác đạt hiệu quả lâu dài, sự liên kết không nên chỉ dừng ở việc đưa người học đến thực tập. Nhà trường và doanh nghiệp cần thường xuyên trao đổi về chuẩn đầu ra, nội dung thực hành, tiêu chí đánh giá, kỹ năng mềm và tác phong nghề nghiệp. Những phản hồi từ doanh nghiệp sau mỗi đợt thực tập cũng là nguồn thông tin quan trọng để nhà trường điều chỉnh chương trình và phương pháp giảng dạy.
Mở rộng lộ trình phát triển sau tốt nghiệp
Một trong những giá trị của giáo dục nghề nghiệp là tạo điều kiện để người học sớm có kỹ năng và tham gia thị trường lao động. Sau khi hoàn thành chương trình, người học có thể tìm kiếm việc làm phù hợp hoặc tiếp tục học liên thông lên trình độ cao hơn theo quy định và điều kiện của từng chương trình.
Như vậy, học trung cấp không phải là một lộ trình khép kín. Người học có thể lựa chọn đi làm để tích lũy kinh nghiệm, vừa làm vừa học hoặc tiếp tục nâng cao trình độ. Điều quan trọng là mỗi người cần được tư vấn đầy đủ để xác định ngành nghề phù hợp với khả năng, sở thích, điều kiện gia đình và nhu cầu của thị trường lao động.
Trong quá trình đào tạo, công tác hướng nghiệp cũng cần được triển khai thường xuyên thay vì chỉ thực hiện ở thời điểm tuyển sinh hoặc trước khi tốt nghiệp. Người học cần hiểu rõ đặc điểm nghề nghiệp, môi trường làm việc, yêu cầu về sức khỏe, kỹ năng, đạo đức nghề nghiệp và khả năng phát triển của ngành mình lựa chọn.
Đổi mới để nâng cao chất lượng đào tạo
Trong giai đoạn mới, đổi mới giáo dục nghề nghiệp cần được thực hiện đồng bộ từ chương trình, giáo trình, đội ngũ nhà giáo đến cơ sở vật chất và phương thức quản trị. Đối với Trường Trung cấp Thủ Đô, việc thực hiện sứ mệnh đào tạo nguồn nhân lực kỹ thuật đòi hỏi nhà trường tiếp tục rà soát chuẩn đầu ra, cập nhật nội dung đào tạo, nâng cao năng lực chuyên môn của đội ngũ và đầu tư phù hợp cho các điều kiện thực hành.
Ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số cũng là một hướng đi cần thiết. Học liệu số, hệ thống quản lý học tập, phần mềm mô phỏng và các công cụ đánh giá trực tuyến có thể hỗ trợ quá trình dạy học, nhưng không thay thế vai trò của thực hành nghề nghiệp trực tiếp. Vì vậy, chuyển đổi số trong giáo dục nghề nghiệp cần được triển khai phù hợp với đặc thù của từng ngành, bảo đảm công nghệ thực sự phục vụ người dạy và người học.
Với định hướng lấy năng lực nghề nghiệp làm trọng tâm, tăng cường thực hành và kết nối đào tạo với thị trường lao động, Trường Trung cấp Thủ Đô đang đứng trước cơ hội tiếp tục khẳng định vai trò của một cơ sở giáo dục nghề nghiệp trong việc trang bị kiến thức, kỹ năng và hành trang lập nghiệp cho người học.
Hành trình nâng cao chất lượng đào tạo không chỉ được đo bằng quy mô tuyển sinh mà quan trọng hơn là sự tiến bộ của người học, khả năng thực hiện công việc sau tốt nghiệp và mức độ đáp ứng nhu cầu của xã hội. Đó cũng là nền tảng để nhà trường phát triển bền vững, tạo dựng niềm tin với người học, gia đình và các đơn vị sử dụng lao động.
(Nguồn hình ảnh trong bài do đơn vị cung cấp)
