Tổ chức thành công kỳ thi trong bối cảnh nhiều thách thức
Phát biểu tại buổi Họp báo thông tin về Kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông năm 2026, Thứ trưởng Thường trực Phạm Ngọc Thưởng - Trưởng Ban Chỉ đạo thi cấp quốc gia Kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông năm 2026, nhấn mạnh đây là kỳ thi diễn ra trong điều kiện đặc biệt khi cả nước đang triển khai nhiều chủ trương đổi mới về tổ chức bộ máy, chính quyền địa phương và giáo dục. Mặc dù vậy, công tác tổ chức thi vẫn được triển khai đồng bộ, chặt chẽ từ Trung ương đến địa phương.
Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, kỳ thi năm nay tiếp tục ghi nhận số lượng thí sinh dự thi ở mức rất lớn: 1.223.776 thí sinh đăng ký dự thi, tăng 61.642 thí sinh so với năm 2025; trong đó 1.213.695 thí sinh dự thi, đạt tỷ lệ 99,18%. Kỳ thi được tổ chức tại 2.478 điểm thi với 54.409 phòng thi trên cả nước. Việc bố trí điểm thi tại địa phương nơi học sinh theo học giúp giảm áp lực đi lại, ăn ở và giao thông, tạo điều kiện thuận lợi cho thí sinh tham gia kỳ thi. Công tác coi thi được thực hiện nghiêm túc, đúng quy chế, các địa phương chủ động xây dựng phương án ứng phó với thời tiết cực đoan, mất điện, sự cố kỹ thuật và các nguy cơ gian lận công nghệ cao. Điều đáng chú ý là trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo phát triển nhanh chóng, các thiết bị công nghệ ngày càng tinh vi, áp lực bảo đảm tính trung thực của kỳ thi ngày càng lớn. Tuy nhiên, Bộ Giáo dục và Đào tạo đánh giá các khâu tổ chức đã vận hành hiệu quả, không để xảy ra sự cố nghiêm trọng ảnh hưởng tới toàn kỳ thi.
Kết quả này cho thấy năng lực tổ chức của hệ thống giáo dục địa phương đã có bước thay đổi đáng kể sau nhiều năm liên tục đổi mới công tác thi cử. Nếu như trước đây, câu chuyện trọng tâm thường là chống gian lận truyền thống thì nay yêu cầu đã chuyển sang quản trị rủi ro trong môi trường số và xử lý các tình huống phát sinh phức tạp hơn nhiều.
Từ kiểm tra kiến thức sang đánh giá năng lực
Một trong những nội dung nhận được sự quan tâm lớn tại họp báo là chất lượng đề thi năm nay, đặc biệt là đề Ngữ văn và các môn được xây dựng theo định hướng đánh giá năng lực.
Những tranh luận xuất hiện sau khi đề thi Ngữ văn đặt ra câu hỏi: "Làm thế nào để có những Steve Jobs Việt Nam?". Một số ý kiến cho rằng không phải học sinh nào cũng biết Steve Jobs là ai, nhất là học sinh ở vùng sâu, vùng xa.
Trả lời vấn đề này, Phó Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng (Bộ Giáo dục và Đào tạo) Nguyễn Ngọc Hà, cho biết nhóm ra đề đã tính toán kỹ yếu tố vùng miền và không yêu cầu thí sinh phải thuộc hay ghi nhớ tiểu sử của Steve Jobs. Theo ông, cụm từ "Steve Jobs Việt Nam" được đặt trong ngoặc kép như một hình ảnh ẩn dụ về tinh thần đổi mới sáng tạo, khởi nghiệp và tạo ra những giá trị mới cho xã hội. Ngoài ra, từng câu chữ trong đề thi đã được cân nhắc, phản biện và tham khảo ý kiến chuyên môn kỹ lưỡng trước khi sử dụng. Đây là phần nội dung mang tính phân hóa nhằm đánh giá khả năng tư duy, liên hệ thực tiễn và năng lực lập luận của thí sinh. Đề thi nhằm phát huy khả năng suy nghĩ, lập luận và trình bày quan điểm cá nhân trước một vấn đề xã hội. Bộ Giáo dục và Đào tạo cho rằng nếu học sinh có lập luận chặt chẽ, thậm chí phản biện lại vấn đề đặt ra trong đề thi thì vẫn được ghi nhận.
Thông điệp này phản ánh sự chuyển dịch quan trọng của giáo dục phổ thông Việt Nam: từ đánh giá khả năng ghi nhớ sang đánh giá năng lực vận dụng, tư duy phản biện và sáng tạo. Năm nay việc chấm thi được triển khai theo hướng rubric - tức là đánh giá dựa trên các tiêu chí cụ thể thay vì đối chiếu với một bài mẫu duy nhất. Cách tiếp cận này cho phép ghi nhận nhiều hướng trả lời khác nhau nếu thí sinh có lý lẽ và dẫn chứng phù hợp.
Tại họp báo, Bộ Giáo dục và Đào tạo nhiều lần nhắc đến khái niệm "đáp án mở". Theo Thứ trưởng Phạm Ngọc Thưởng, giáo dục hiện đại cần tôn trọng sự khác biệt trong tư duy của người học. Một bài làm có quan điểm riêng, thậm chí khác với số đông nhưng được bảo vệ bằng lập luận thuyết phục vẫn cần được đánh giá công bằng.
Đây là thay đổi không chỉ trong thi cử mà còn trong triết lý giáo dục. Khi Chương trình giáo dục phổ thông 2018 đặt mục tiêu phát triển phẩm chất và năng lực người học, việc đánh giá cũng phải thay đổi tương ứng. Một nền giáo dục hướng tới đổi mới sáng tạo không thể chỉ đào tạo những học sinh trả lời giống nhau. Điều quan trọng là các em biết đặt câu hỏi, biết tranh luận, biết bảo vệ chính kiến và biết đưa ra giải pháp cho những vấn đề của cuộc sống.
Việt Nam đang bước vào thời kỳ đẩy mạnh phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số theo các định hướng chiến lược của Đảng và Nhà nước. Trong bối cảnh đó, giáo dục không chỉ dừng lại ở việc đào tạo người lao động có kỹ năng mà còn phải hình thành những cá nhân có khả năng sáng tạo công nghệ, tạo ra sản phẩm mới và dẫn dắt các ngành kinh tế tương lai. Vì vậy, việc đưa những vấn đề gắn với đổi mới sáng tạo, khoa học công nghệ và khởi nghiệp vào đề thi có thể xem là tín hiệu cho thấy giáo dục phổ thông đang từng bước kết nối với yêu cầu phát triển của đất nước.
Kết quả của kỳ thi sẽ tiếp tục được thể hiện qua khâu chấm thi, công bố điểm và tuyển sinh đại học trong thời gian tới. Theo lịch trình của Bộ Giáo dục và Đào tạo, công tác chấm thi, tổng kết chấm thi, gửi dữ liệu kết quả về Bộ và đối sánh kết quả sẽ hoàn thành chậm nhất vào 15 giờ ngày 28/6/2026. Kết quả Kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông năm 2026 sẽ được công bố vào 8 giờ ngày 1/7/2026.
Sau khi biết điểm thi, thí sinh sẽ tiếp tục thực hiện các bước đăng ký, điều chỉnh và sắp xếp nguyện vọng xét tuyển đại học trên hệ thống tuyển sinh chung của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Đây là giai đoạn có ý nghĩa quan trọng, quyết định cơ hội trúng tuyển vào ngành học và cơ sở đào tạo mong muốn. Điểm chuẩn đại học dự kiến sẽ được các trường công bố sau khi hoàn tất quy trình xét tuyển và lọc ảo toàn quốc.