Chuyển mạnh từ tư duy "quản lý giáo dục" sang "quản trị phát triển giáo dục"
Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu ký Quyết định số 1472/QĐ-TTg ban hành Kế hoạch triển khai thực hiện kết luận của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại buổi làm việc về công tác chuẩn bị năm học 2026 - 2027 và tình hình triển khai thực hiện Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo (Kế hoạch).
Điểm nhấn xuyên suốt của Kế hoạch là yêu cầu tạo chuyển biến thực chất trong quản trị giáo dục, chuyển mạnh từ tư duy "quản lý giáo dục" sang "quản trị phát triển giáo dục", coi đây là nền tảng để nâng cao chất lượng giáo dục trong giai đoạn mới.
Về công tác chuẩn bị và tổ chức năm học mới 2026 - 2027, Kế hoạch giao Bộ Giáo dục và Đào tạo rà soát, chuẩn bị kỹ phương án tổ chức Lễ khai giảng năm học mới 2026-2027 và Lễ khánh thành các trường phổ thông nội trú liên cấp tại các xã biên giới đất liền vào ngày 5/9/2026.
Theo đó, Bộ Giáo dục và Đào tạo cùng các bộ, ngành, địa phương phải bảo đảm đầy đủ các điều kiện để năm học mới diễn ra an toàn, thuận lợi; không để xảy ra tình trạng thiếu giáo viên, thiếu sách giáo khoa, thiếu thiết bị dạy học hoặc cơ sở vật chất không bảo đảm an toàn. Mục tiêu được đặt ra là để Lễ khai giảng ngày 5/9 thực sự trở thành ngày hội của học sinh và giáo viên, trang trọng, thiết thực, tạo động lực cho một năm học mới.
Bộ Giáo dục và Đào tạo được giao chủ trì rà soát toàn diện các điều kiện bảo đảm dạy và học như phòng học, phòng bộ môn, thiết bị dạy học tối thiểu, sách giáo khoa, điện, nước sạch, internet, nhà vệ sinh, an toàn trường học và các nhóm học sinh có nguy cơ bỏ học.
Đối với những địa bàn còn nhiều khó khăn, Kế hoạch khuyến khích các địa phương chủ động huy động nguồn lực để hỗ trợ bữa ăn trưa, bữa ăn bán trú, phương tiện đi lại, đồ dùng học tập và các điều kiện thiết yếu khác, bảo đảm không có học sinh phải nghỉ học vì hoàn cảnh kinh tế.
Đồng thời, sửa đổi, hoàn thiện các quy định, tiêu chí, tiêu chuẩn công nhận trường chuẩn quốc gia; nghiên cứu cơ chế cho phép thí điểm nhiều mô hình quản trị đối với hệ thống trường công, trường tư trên cùng một địa bàn; nghiên cứu điều chuyển, giảm biên chế "quản lý giáo dục", tăng biên chế trực tiếp giảng dạy; tùy điều kiện cụ thể, có thể tổ chức các trường có nhiều điểm trường. Mọi phương án sắp xếp phải dựa trên đánh giá tác động về điều kiện địa lý, giao thông, số lượng học sinh, giáo viên, chất lượng giáo dục.
Khác với những kế hoạch chuẩn bị năm học trước đây chủ yếu tập trung vào cơ sở vật chất và tổ chức khai giảng, Kế hoạch lần này mở rộng phạm vi sang những vấn đề cốt lõi của quản trị giáo dục. Việc nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm đủ giáo viên, hỗ trợ học sinh yếu thế, đổi mới mô hình quản trị và nâng cao chất lượng trường học cho thấy mục tiêu không chỉ là chuẩn bị cho một năm học mới, mà còn tạo nền tảng để thực hiện các mục tiêu đột phá của Nghị quyết 71-NQ/TW trong toàn hệ thống giáo dục.
Giảm áp lực cho giáo viên, chấn chỉnh các hiện tượng tiêu cực trong tuyển sinh, dạy thêm, học thêm
Một nội dung đáng chú ý khác của Kế hoạch là yêu cầu giảm gánh nặng hành chính đối với đội ngũ giáo viên và tăng cường kỷ cương trong các hoạt động giáo dục.
Theo đó, các địa phương không được ban hành thêm các loại hồ sơ, sổ sách hoặc yêu cầu giáo viên thực hiện những nhiệm vụ hành chính ngoài quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Việc chuyển đổi số phải được triển khai theo nguyên tắc "mỗi dữ liệu chỉ nhập một lần, sử dụng nhiều lần", bảo đảm liên thông giữa các hệ thống, giúp giáo viên dành nhiều thời gian hơn cho hoạt động chuyên môn.
Song song với đó, Bộ Giáo dục và Đào tạo được giao phối hợp hoàn thiện Đề án cải cách chính sách tiền lương, sớm thực hiện chủ trương xếp lương nhà giáo ở mức cao nhất trong thang bảng lương sự nghiệp; đồng thời nghiên cứu cơ chế thu hút chuyên gia, nhà khoa học và khuyến khích sinh viên loại giỏi, giáo viên giỏi ở thành phố, đô thị luân chuyển công tác về các trường ở địa bàn nông thôn, vùng khó khăn.
Kế hoạch cũng yêu cầu chấn chỉnh các hiện tượng tiêu cực trong tuyển sinh, dạy thêm, học thêm, bệnh thành tích; thiết lập đường dây nóng tiếp nhận phản ánh về lạm thu, tổ chức dạy thêm không đúng quy định và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm; chỉ đạo nâng cao chất lượng giờ học chính khóa, giảm áp lực thi cử; thực hiện điều chỉnh chương trình giáo dục phù hợp và cải thiện động lực của giáo viên.
Ngoài ra, các cơ sở giáo dục cần chủ trì, phối hợp với các địa phương và cơ quan có liên quan giải quyết tình trạng bạo lực học đường, chú trọng công tác giáo dục lịch sử dân tộc, đạo đức, lối sống lành mạnh cho học sinh, sinh viên, coi đây là nhiệm vụ trọng tâm của năm học 2026 - 2027; có giải pháp hiệu quả nhằm xây dựng môi trường giáo dục lành mạnh, kỷ cương, nhân văn; lấy phòng ngừa là chính, lấy giáo dục, cảm hóa, hỗ trợ học sinh, sinh viên là nền tảng, đồng thời xử lý nghiêm các hành vi vi phạm.
Bên cạnh đó, các địa phương được yêu cầu rà soát quy hoạch mạng lưới trường học phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp; ưu tiên chuyển đổi các trụ sở công dôi dư thành trường học, cơ sở y tế; đồng thời tăng cường các giải pháp phòng, chống bạo lực học đường, ma túy, thuốc lá điện tử và chăm sóc sức khỏe tâm lý học sinh.
Việc đồng thời yêu cầu giảm hồ sơ hành chính cho giáo viên, siết chặt quản lý lạm thu, dạy thêm và đẩy mạnh chuyển đổi số cho thấy định hướng điều hành của Chính phủ đang chuyển từ quản lý bằng thủ tục sang quản lý bằng dữ liệu và trách nhiệm giải trình. Khi giáo viên được giảm áp lực hành chính và các hoạt động của nhà trường được minh bạch hơn, nguồn lực có thể tập trung nhiều hơn cho nhiệm vụ cốt lõi là nâng cao chất lượng dạy học. Đây cũng là điều kiện quan trọng để mục tiêu "ngày khai giảng là ngày hội của học sinh và giáo viên" không chỉ dừng ở ý nghĩa biểu tượng, mà trở thành khởi đầu cho một năm học đổi mới thực chất và hiệu quả.
