Quyết định số 417/QĐ-BNNMT ngày 31/01/2026 xác lập Chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2026–2035, trong đó giai đoạn I thực hiện từ 2026 đến 2030. Văn bản yêu cầu đổi mới truyền thông theo hướng chuyên nghiệp, đa nền tảng, tương tác hai chiều; tăng năng lực truyền thông cơ sở và hỗ trợ đồng bào dân tộc thiểu số tiếp cận công nghệ, trợ giúp pháp lý và thông tin phục vụ sinh kế (Bộ Nông nghiệp và Môi trường, 2026).
Giảm nghèo thông tin là một trong những nội dung quan trọng của giảm nghèo đa chiều, góp phần nâng cao dân trí, mở rộng cơ hội tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản và giúp người dân chủ động lựa chọn hướng phát triển kinh tế phù hợp. Tại Cao Bằng, cùng với huy động nguồn lực đầu tư, cấp ủy, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến chính sách, hướng dẫn người dân tiếp cận thông tin thiết thực, từng bước chuyển từ nhận thức sang hành động trong phát triển sinh kế và cải thiện đời sống.
Trong bối cảnh sắp xếp đơn vị hành chính theo Nghị quyết 1657/NQ-UBTVQH15 năm 2025 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Cao Bằng năm 2025, từ 01/7/2025 toàn tỉnh Cao Bằng được sắp xếp thành 56 đơn vị hành chính cấp xã (gồm 53 xã và 3 phường). Vì vậy, yêu cầu đặt ra đối với Cao Bằng là tiếp tục bảo đảm thông tin về chính sách giảm nghèo được truyền tải thông suốt, kịp thời đến người dân, nhất là tại các địa bàn vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số.[TBT1] [tt2]
Xã Thông Nông đa dạng hóa hình thức truyền thông giảm nghèo
Tại xã Thông Nông, công tác truyền thông giảm nghèo được triển khai với sự tham gia của cấp ủy, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội và đội ngũ cán bộ cơ sở. Các hình thức tuyên truyền được vận dụng linh hoạt, từ cổng thông tin điện tử, hệ thống truyền thanh, pa nô, áp phích đến lồng ghép trong các hội nghị, cuộc họp xóm và hoạt động của các đoàn thể.
Nội dung truyền thông tập trung phổ biến chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về giảm nghèo; giới thiệu các mô hình sản xuất hiệu quả, những cá nhân, hộ gia đình tiêu biểu vươn lên thoát nghèo; đồng thời cung cấp thông tin về việc làm, học nghề, trợ giúp pháp lý và các chương trình hỗ trợ sinh kế. Qua đó, người dân có thêm kiến thức, cơ hội tiếp cận chính sách, từng bước nâng cao ý thức tự lực, chủ động tham gia phát triển kinh tế gia đình.
Phó Chủ tịch UBND xã Thông Nông Ngân Thị Hoàng Yến cho biết, xã triển khai đồng bộ các giải pháp giảm nghèo gắn với đa dạng hóa hình thức truyền thông. Cán bộ trực tiếp tuyên truyền đến từng hộ dân; lồng ghép phổ biến chính sách trong các cuộc họp, hội nghị, sinh hoạt hội, đoàn thể và họp xóm. Công tác tư vấn, giới thiệu việc làm, học nghề cũng được chú trọng, hướng đến người lao động thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo và hộ mới thoát nghèo.
Bên cạnh đó, xã hỗ trợ, hướng dẫn người dân sử dụng dịch vụ viễn thông, internet để tìm hiểu chính sách, tiếp cận kiến thức sản xuất và học hỏi các mô hình phát triển kinh tế phù hợp. Việc thường xuyên nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của người dân giúp chính quyền cơ sở xác định nhu cầu, kịp thời hướng dẫn, kết nối các nguồn hỗ trợ, góp phần nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách giảm nghèo.
Thực hiện Dự án 6 về truyền thông và giảm nghèo về thông tin thuộc CTMTQG giảm nghèo bền vững, xã Thông Nông chú trọng nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ làm công tác giảm nghèo ở cơ sở, đồng thời đầu tư, nâng cấp hạ tầng thông tin phục vụ người dân. Hệ thống truyền thanh được mở rộng, ứng dụng công nghệ thông tin và viễn thông, góp phần đưa thông tin chính sách đến các xóm.
Đến nay, xã đã huy động, lồng ghép các nguồn vốn từ các CTMTQG để xây dựng, nâng cấp 26 nhà văn hóa xóm, với tổng kinh phí trên 4 tỷ đồng; hệ thống truyền thanh được phủ kín tại 16 xóm. Trang thông tin điện tử của xã thường xuyên đăng tải tin, bài, chuyên mục về chính sách giảm nghèo, các dự án thuộc chương trình, kết quả thực hiện nhiệm vụ, giải pháp giảm nghèo bền vững, cùng những mô hình sản xuất hiệu quả và tấm gương vượt khó vươn lên.
Cùng với các kênh thông tin thường xuyên, xã tổ chức 16 cuộc truyền thông bằng hình thức sân khấu hóa tại các xóm, góp phần đưa nội dung chính sách đến gần hơn với người dân thông qua cách thể hiện trực quan, sinh động, dễ tiếp nhận. Các kênh truyền thanh, trực tiếp và số đã tạo thêm cơ hội để người dân tìm hiểu chính sách, tham gia mô hình sinh kế và học hỏi kỹ thuật sản xuất.
Theo kết quả rà soát năm 2025, xã Thông Nông có 428 hộ nghèo, chiếm 19,35%, và 143 hộ cận nghèo, chiếm 6,46%. Để thực hiện mục tiêu giảm 115 hộ nghèo trong năm, địa phương được bố trí hơn 4,616 tỷ đồng vốn Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững, song đến thời điểm báo cáo mới giải ngân 44,8%. Tiến độ một số dự án đa dạng hóa sinh kế còn chậm do vướng mắc trong phối hợp thực hiện, hạn chế về nhân lực và năng lực triển khai sau sáp nhập. Bên cạnh đó, tâm lý trông chờ, ỷ lại của một bộ phận người dân cũng ảnh hưởng đến hiệu quả giảm nghèo. Dù vậy, dự án hỗ trợ nhà ở đã hoàn thành 28/28 căn, đạt 100% kế hoạch, góp phần ổn định đời sống người dân. Thực tiễn này cho thấy, bên cạnh tháo gỡ khó khăn về nguồn lực và tổ chức thực hiện, cần đa dạng hóa truyền thông để nâng cao nhận thức, giúp người dân chủ động tiếp cận chính sách và phát huy ý chí vươn lên thoát nghèo. (Thongnong, 2026a).
Thực tiễn tại Thông Nông cho thấy, giảm nghèo bền vững không chỉ phụ thuộc vào nguồn vốn mà còn ở năng lực tổ chức thực hiện, chất lượng đội ngũ cán bộ và sự chủ động của người dân. Thời gian tới, xã xác định tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo; đẩy mạnh tuyên truyền, khơi dậy ý chí tự lực, tự cường; tháo gỡ khó khăn, đẩy nhanh giải ngân và sử dụng hiệu quả nguồn vốn, ưu tiên phát triển sản xuất, đa dạng hóa sinh kế phù hợp với điều kiện từng xóm, từng hộ. Đồng thời, địa phương đẩy mạnh lồng ghép các chương trình mục tiêu quốc gia, tăng cường kiểm tra, giám sát cộng đồng, nhân rộng mô hình hiệu quả và nâng cao năng lực cán bộ cơ sở, góp phần thực hiện mục tiêu giảm nghèo bền vững, không để ai bị bỏ lại phía sau.
| Thông tin chỉ trở thành nguồn lực giảm nghèo khi người dân hiểu, tin và biết cách biến chính sách thành hành động. |
Đưa thông tin đến gần hơn với từng hộ dân
Cùng với việc duy trì các kênh truyền thông truyền thống, xã Thông Nông chú trọng nâng cao khả năng tiếp cận thông tin trên môi trường số. Phong trào “Bình dân học vụ số” được triển khai gắn với hoạt động của các tổ chuyển đổi số cộng đồng, hỗ trợ người dân từng bước hình thành kỹ năng sử dụng công nghệ thông tin, tiếp cận dịch vụ hành chính công và khai thác thông tin hữu ích trên internet, mạng xã hội.
Hiện tại địa phương đã thành lập tổ chuyển đổi số cộng đồng. Các thành viên trực tiếp tuyên truyền, hướng dẫn người dân sử dụng các nền tảng số, tìm kiếm thông tin phục vụ đời sống, sản xuất và thực hiện thủ tục hành chính. Đây là một trong những hướng đi góp phần thu hẹp khoảng cách tiếp cận thông tin, nhất là đối với người dân còn hạn chế về kỹ năng số.
Tuy nhiên, để thông tin thực sự phát huy hiệu quả, xã không chỉ dựa vào các phương tiện truyền thông đại chúng mà còn chú trọng hình thức tuyên truyền trực tiếp. Cán bộ Mặt trận Tổ quốc, các hội, đoàn thể và người có uy tín trong cộng đồng tích cực đến từng hộ, gặp gỡ các nhóm đối tượng để giải thích về chuẩn nghèo đa chiều, điều kiện tiếp cận chính sách hỗ trợ, tiêu chí thoát nghèo và nguy cơ tái nghèo.
Thông qua những cuộc trao đổi gần gũi, người dân được giải đáp những vấn đề còn vướng mắc, hiểu rõ hơn quyền lợi, trách nhiệm và các cơ hội hỗ trợ dành cho mình. Phương châm “cầm tay chỉ việc” cũng được vận dụng trong hướng dẫn sản xuất, từ lựa chọn giống, áp dụng kỹ thuật chăm sóc đến tổ chức chăn nuôi, trồng trọt phù hợp. Qua đó, truyền thông không chỉ dừng ở việc cung cấp thông tin mà còn hỗ trợ người dân vận dụng kiến thức vào thực tiễn.
Cách kết hợp kênh số với gặp gỡ trực tiếp tại Thông Nông phù hợp với bằng chứng nghiên cứu. Bùi Lệ Quyên (2025) nhấn mạnh yêu cầu thích ứng với bối cảnh đa văn hóa, năng lực cán bộ và điều kiện tiếp nhận. Nghiên cứu tại các cộng đồng nông thôn Trung Quốc và Nigeria cho thấy rào cản còn gồm chi phí thiết bị, kỹ năng, ngôn ngữ và niềm tin; trao đổi trực tiếp vẫn có giá trị với người cao tuổi (Guo & Ogbodo, 2026). Vì vậy, phủ sóng phải đi cùng nội dung dễ hiểu, hỗ trợ tại chỗ và cơ chế phản hồi.
Thời gian tới, xã Thông Nông tiếp tục đẩy mạnh truyền thông giảm nghèo theo hướng sát nhu cầu, phù hợp với đặc điểm từng địa bàn và nhóm đối tượng. Trong đó, chú trọng tuyên truyền lưu động tại các xóm vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số; kết hợp các phương thức truyền thống với nền tảng số; phát huy vai trò của cán bộ cơ sở, người có uy tín và các tổ chức đoàn thể trong vận động, hướng dẫn người dân tiếp cận chính sách.
Xã Trường Hà ra mắt tổ truyền thông cộng đồng tại xóm người Dao Lũng Củm
Ngày 26/9/2026, Đồn Biên phòng Cửa khẩu Pác Bó phối hợp với Hội Liên hiệp Phụ nữ xã Trường Hà tuyên truyền cuộc vận động xây dựng gia đình “5 không, 3 sạch, 3 an” và ra mắt tổ truyền thông cộng đồng tại xóm người Dao Lũng Củm (Báo Cao Bằng, 2026b).
Tổ truyền thông được giao vận động người dân thay đổi nếp nghĩ, cách làm, xóa bỏ định kiến giới và tập tục có hại đối với phụ nữ, trẻ em; đồng thời nắm bắt tâm tư, phản ánh vấn đề phát sinh và phối hợp xử lý tại cộng đồng.
Không phải cứ có kết nối là người dân đã tiếp cận được chính sách; thông điệp phải đúng ngôn ngữ, đúng kênh và có người hướng dẫn.
Hà Quảng nâng cao năng lực cán bộ truyền thông giảm nghèo
Kinh nghiệm tại huyện Hà Quảng trước sắp xếp đơn vị hành chính cho thấy truyền thông cơ sở chỉ hiệu quả khi cán bộ hiểu chính sách và biết chuyển nội dung thành hướng dẫn cụ thể. Thông tin do Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam công bố ngày 24/02/2025 ghi nhận huyện đã duy trì nhiều kênh, từ truyền thanh, cổng thông tin, hội nghị, họp xóm đến tư vấn việc làm và học nghề (Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, 2025).
Nguồn tin cho biết giai đoạn 2022–2025, địa bàn đã tăng cường cơ sở vật chất cho 15 đài truyền thanh xã, nâng cấp 87 cụm loa ứng dụng công nghệ thông tin và tổ chức 10 cuộc truyền thông sân khấu hóa. Đây là dữ liệu đầu vào và hoạt động của giai đoạn trước; khi sử dụng cho bài viết hậu sắp xếp, cần xác định rõ đơn vị kế thừa, phạm vi phục vụ và khả năng tiếp tục vận hành của từng kênh.
Giảm nghèo thông tin - Nền tảng cho giảm nghèo bền vững
Các trường hợp Thông Nông, Trường Hà và kinh nghiệm Hà Quảng cho thấy Cao Bằng đã hình thành hệ sinh thái gồm loa cơ sở, trang điện tử, cán bộ đến hộ, người có uy tín và tổ cộng đồng. Cách phối hợp này phù hợp với định hướng đa nền tảng, tương tác hai chiều trong Quyết định số 417/QĐ-BNNMT. Tuy nhiên, bằng chứng hiện có chủ yếu mới đo số cụm loa, cuộc truyền thông và tổ được thành lập, chưa cho biết bao nhiêu người hiểu đúng chính sách, hoàn tất hồ sơ, nhận hỗ trợ hay cải thiện sinh kế. Bằng chứng quốc tế cũng cho thấy phủ sóng không đồng nghĩa với sử dụng có ý nghĩa: chi phí thiết bị, kỹ năng số, ngôn ngữ và niềm tin vẫn tạo khoảng cách; trao đổi trực tiếp đặc biệt quan trọng với người cao tuổi ở nông thôn (Guo & Ogbodo, 2026; Pirlea et al., 2026). Vì vậy, Cao Bằng nên duy trì kênh kết hợp, người hướng dẫn tại chỗ và nội dung phù hợp từng nhóm.
Trong giai đoạn tới, UBND cấp xã cần lập bản đồ nhóm khó tiếp cận thông tin; mỗi chính sách nên có bản một trang, bản âm thanh và đầu mối hỗ trợ trực tiếp. Tổ chuyển đổi số cộng đồng, hội Phụ nữ, Mặt trận Tổ quốc, bộ đội biên phòng và người có uy tín có thể thực hiện bốn bước: thông báo, giải thích, hỗ trợ thủ tục, theo dõi kết quả. Đánh giá cần chuyển từ “đã tuyên truyền bao nhiêu cuộc” sang chuỗi “đã nhận - đã hiểu - đã nộp - đã thụ hưởng - đã có chuyển biến”, tách theo giới, tuổi, dân tộc, địa bàn và tình trạng khuyết tật. Hằng quý, địa phương nên khảo sát mẫu ngắn để điều chỉnh thông điệp, giờ phát, ngôn ngữ và hình thức hỗ trợ. Cấp tỉnh cần bảo đảm kinh phí thiết bị, đường truyền, đào tạo cán bộ, an toàn thông tin và đánh giá độc lập trước–sau đối với một số mô hình. Cách làm này giúp phân biệt đóng góp của truyền thông với tác động của vốn, đào tạo nghề hay hỗ trợ sinh kế, qua đó biến thông tin thành dịch vụ công có thể kiểm chứng.
Tài liệu tham khảo
Báo Cao Bằng. (2026a, ngày 9 tháng 8). Đa dạng các hình thức truyền thông và giảm nghèo về thông tin. https://baocaobang.vn/da-dang-cac-hinh-thuc-truyen-thong-va-giam-ngheo-ve-thong-tin-3191042.html
Báo Cao Bằng. (2026b, ngày 27 tháng 9). Ra mắt tổ truyền thông cộng đồng tại xóm người Dao Lũng Củm, xã Trường Hà. https://baocaobang.vn/ra-mat-to-truyen-thong-cong-dong-tai-xom-nguoi-dao-lung-cum-xa-truong-ha-3192769.html
Bộ Nông nghiệp và Môi trường. (2026). Quyết định số 417/QĐ-BNNMT ngày 31/01/2026 phê duyệt Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026–2035, giai đoạn I: Từ năm 2026 đến năm 2030. https://botruong.mae.gov.vn/noidung/Lists/VanBanDieuHanh/Attachments/85/417-Q%C4%90-BNNMT.pdf
Bùi Lệ Quyên. (2025). Vai trò của truyền thông chính sách về đa văn hóa với giảm nghèo thông tin ở vùng dân tộc thiểu số Việt Nam. Tạp chí Lý luận chính trị và Truyền thông, 31(3). https://doi.org/10.66057/llcttt-29833
Guo, D., & Ogbodo, J. N. (2026). Bridging the digital divide: A comparative study of digital literacy and access in rural communities in China and Nigeria. Humanities and Social Sciences Communications, 13, Article 243. https://doi.org/10.1057/s41599-026-06553-0
Pirlea, A. F., Corso, L., Tulp, J. W., & Lambrechts, M. (2026, May). The unfinished digital revolution: Expanding Internet access. World Bank. https://data360.worldbank.org/en/atlas/internet-access/
Quốc hội (2025). Nghị quyết 1657/NQ-UBTVQH15 năm 2025 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Cao Bằng năm 2025 (https://thuvienphapluat.vn/van-ban/Bo-may-hanh-chinh/Nghi-quyet-1657-NQ-UBTVQH15-2025-sap-xep-cac-don-vi-hanh-chinh-cap-xa-Cao-Bang-661061.aspx?anchor=dieu_1)
Trang TTĐT xã Thông Nông: https://thongnong.caobang.gov.vn/chuong-trinh-mtqg-giam-ngheo-ben-vung/kho-khan-trong-hanh-trinh-giam-ngheo-ben-vung-o-thong-nong-1035654 (https://thongnong.caobang.gov.vn/chuong-trinh-mtqg-giam-ngheo-ben-vung/kho-khan-trong-hanh-trinh-giam-ngheo-ben-vung-o-thong-nong-1035654)
Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam. (2025, ngày 24 tháng 2). Huyện Hà Quảng: Tăng cường truyền thông và giảm nghèo về thông tin. https://m.mattran.org.vn/dan-toc-ton-giao/huyen-ha-quang-tang-cuong-truyen-thong-va-giam-ngheo-ve-thong-tin-58876.html