Quản lý chất lượng theo quá trình, giảm áp lực hồ sơ và minh chứng
Thông tư số 57/2026/TT-BGDĐT được ban hành nhằm cụ thể hóa Điều 110 của Luật Giáo dục, đồng thời hoàn thiện cơ chế bảo đảm chất lượng giáo dục theo hướng hiện đại, gắn với yêu cầu đổi mới quản trị nhà trường.
Theo đó, hoạt động bảo đảm chất lượng không còn được xem là nhiệm vụ phục vụ các đợt kiểm tra, đánh giá định kỳ mà trở thành một phần của quá trình quản trị thường xuyên trong mỗi cơ sở giáo dục. Nội dung bảo đảm chất lượng tập trung vào các yếu tố cốt lõi như đổi mới phương pháp dạy học, phát triển đội ngũ, tăng cường điều kiện bảo đảm và nâng cao hiệu quả quản trị nhà trường.
Thông tư cũng phân định rõ giữa hai hoạt động: bảo đảm chất lượng giáo dục là trách nhiệm nội bộ của cơ sở giáo dục, công nhận đạt chuẩn quốc gia là hoạt động quản lý nhà nước. Kết quả bảo đảm chất lượng sẽ trở thành một trong những căn cứ tham chiếu trong quá trình thẩm định công nhận trường đạt chuẩn quốc gia.
Đáng chú ý, việc công nhận đạt chuẩn quốc gia sẽ không yêu cầu cơ sở giáo dục xây dựng thêm bộ hồ sơ hay minh chứng riêng ngoài những tài liệu đã được hình thành trong quá trình quản trị và bảo đảm chất lượng thường xuyên. Quy định này góp phần giảm thủ tục hành chính, tiết kiệm thời gian và chi phí cho nhà trường, đồng thời bảo đảm tính liên thông giữa hoạt động quản lý nội bộ và công tác kiểm định, công nhận.
Việc chuyển từ tư duy "chuẩn bị để đánh giá" sang "duy trì chất lượng hằng ngày" phản ánh xu hướng quản trị giáo dục hiện đại đang được nhiều quốc gia áp dụng. Khi chất lượng được xây dựng ngay trong quá trình vận hành thay vì tập trung vào các đợt đánh giá theo chu kỳ, các cơ sở giáo dục sẽ có điều kiện tập trung nhiều hơn vào nâng cao hiệu quả dạy học và quản trị, thay vì dành nguồn lực cho việc hoàn thiện hồ sơ, minh chứng. Đây cũng là bước chuyển quan trọng nhằm xây dựng văn hóa cải tiến liên tục trong mỗi nhà trường.
Đổi mới phương thức đánh giá, tăng cường quản lý bằng dữ liệu và cải tiến chất lượng
Một trong những điểm mới nổi bật của Thông tư là đổi mới phương thức đánh giá theo hướng dựa trên dữ liệu quản lý, quá trình tổ chức thực hiện và kết quả giáo dục, thay vì chỉ đánh giá tại một thời điểm thông qua hệ thống minh chứng.
Hệ thống tiêu chí cũng được rà soát, tinh gọn theo các nội dung cốt lõi của Luật Giáo dục, tập trung vào quản trị nhà trường, đội ngũ, tổ chức hoạt động dạy học, kết quả giáo dục và các điều kiện bảo đảm chất lượng. Việc tinh giản tiêu chí giúp giảm tính dàn trải, tăng khả năng áp dụng đối với các cơ sở giáo dục có quy mô lớn hoặc nhiều điểm trường sau quá trình sắp xếp mạng lưới.
Thông tư đồng thời đưa vào sử dụng hệ thống các mức phát triển chất lượng nhằm theo dõi quá trình cải tiến của cơ sở giáo dục theo thời gian. Các mức này không được sử dụng để xếp hạng hay xác định đạt hoặc không đạt chuẩn tại một thời điểm, mà phục vụ công tác theo dõi, giám sát và hỗ trợ điều hành của cơ quan quản lý.
Đáng chú ý, dữ liệu quản lý, hồ sơ điện tử và kết quả hoạt động của nhà trường sẽ từng bước trở thành căn cứ chính trong đánh giá chất lượng. Việc ứng dụng dữ liệu định lượng được triển khai theo lộ trình phù hợp để phục vụ phân tích, giám sát và cải tiến chất lượng, đồng thời không thay thế việc đánh giá tổng thể bằng các chỉ số cứng.
Trong bối cảnh nhiều địa phương đang triển khai sắp xếp, tổ chức lại mạng lưới trường học theo hướng tinh gọn và mở rộng quy mô, Thông tư được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng để các cơ sở giáo dục duy trì và nâng cao chất lượng trong quá trình chuyển đổi mô hình tổ chức.
Đẩy mạnh quản trị chất lượng dựa trên dữ liệu là xu hướng tất yếu trong quá trình chuyển đổi số giáo dục. Khi các quyết định quản lý được hình thành từ dữ liệu thực tiễn thay vì chỉ dựa trên báo cáo định tính, cơ quan quản lý có thể theo dõi sát hơn chất lượng giáo dục, kịp thời phát hiện những điểm cần cải thiện và hỗ trợ các cơ sở giáo dục nâng cao hiệu quả hoạt động. Trong bối cảnh hệ thống trường học đang được sắp xếp theo mô hình quy mô lớn, nhiều điểm trường, cách tiếp cận này không chỉ giúp bảo đảm tính thống nhất trong quản trị mà còn góp phần duy trì và nâng cao chất lượng giáo dục một cách bền vững.
